هنگام حمله چگونه از چشم‌ها محافظت کنیم؟

رویداد ۲۴: در شرایط جنگی و حملات هوایی، یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های بدن، چشم‌ها هستند. موج انفجار، پرتاب اشیای ریز، گرد و غبار، دود و مواد شیمیایی می‌توانند آسیب‌های جدی و گاه دائمی به بینایی وارد کنند. با توجه به اینکه در چنین شرایطی زمان و امکان درمان فوری وجود ندارد، مراقبت پیشگیرانه از چشم‌ها بسیار حیاتی است.در این گزارش، با استناد به توصیه‌های پزشکی، راهنمایی‌های سازمان جهانی بهداشت (WHO)، صلیب سرخ و تجربه پزشکان جنگ، راهکار‌های مؤثر برای محافظت از چشم‌ها در هنگام حملات را بررسی می‌کنیم.

۱. اهمیت محافظت از چشم در شرایط بحران

چشم‌ها بافتی بسیار حساس دارند و حتی ذرات ریز گرد و غبار یا خرده شیشه می‌تواند به قرنیه آسیب بزند. در حملات هوایی، به دلیل انفجار‌ها و فروپاشی ساختمان‌ها، محیط مملو از ذرات معلق، دود و گاز‌های سمی می‌شود. در صورتی که فرد بدون محافظ در این فضا قرار بگیرد، احتمال خراش قرنیه، التهاب شدید، یا حتی نابینایی وجود دارد.

۲. استفاده از عینک ایمنی یا ماسک محافظ

بهترین وسیله برای محافظت از چشم‌ها، استفاده از عینک ایمنی (safety goggles) یا ماسک‌های کامل صورت با پوشش شفاف است. این نوع عینک‌ها معمولاً در فروشگاه‌های ابزارآلات یا تجهیزات ایمنی در دسترس‌اند و جلوی نفوذ ذرات ریز، دود و گاز را می‌گیرند.

اگر به این تجهیزات دسترسی ندارید، حتی یک عینک آفتابی بزرگ با لنز‌های پلاستیکی ضخیم بهتر از بی‌محافظ بودن است. عینک‌هایی که کاملاً دور چشم را نمی‌پوشانند، مانند مدل‌های فانتزی یا نازک، محافظت کافی ندارند.

۳. هنگام انفجار، چشمان خود را بپوشانید

در لحظه شنیدن صدای انفجار یا آژیر حمله، اگر در فضای باز هستید، بلافاصله روی زمین دراز بکشید، صورت را به سمت پایین بگیرید و با دست‌ها از سر و چشم خود محافظت کنید. اگر وسیله‌ای مانند شال، روسری یا کلاه در اختیار دارید، آن را روی چشم و صورت بکشید تا جلوی ورود ذرات به چشم گرفته شود.

این اقدام ساده می‌تواند جلوی بسیاری از خراش‌های سطحی قرنیه یا ورود اجسام ریز را بگیرد.

۴. دوری از پنجره‌ها و شیشه‌ها

یکی از مهم‌ترین نکات حفاظتی در شرایط حمله هوایی، دور شدن از پنجره‌هاست. در اثر موج انفجار، شیشه‌ها به ذرات تیز و پرسرعتی تبدیل می‌شوند که مستقیماً به چشم و صورت آسیب می‌زنند. سعی کنید در مکان‌هایی قرار بگیرید که پنجره نداشته باشند یا پشت دیوارها، ستون‌ها یا وسایل ضخیم پناه بگیرید.

اگر در خانه هستید، پیش از حمله، روی پنجره‌ها از چسب نواری یا نایلون ضخیم استفاده کنید تا در صورت شکستن شیشه، خرده‌ها به اطراف پخش نشوند.

۵. محافظت در برابر دود و گاز‌های سمی

در صورت حمله با مواد شیمیایی یا گاز اشک‌آور، اولین تأثیر آن بر چشم‌ها خواهد بود: سوزش، اشک، تاری دید و در نهایت آسیب به قرنیه. برای جلوگیری از این آسیب‌ها، از ماسک‌های تنفسی با پوشش چشم (مثل ماسک‌های نظامی یا صنعتی) استفاده کنید.

در شرایطی که ماسک در دسترس نیست، یک پارچه مرطوب را روی دهان و بینی و یک شال یا پارچه تمیز را روی چشم‌ها بکشید. این کار تأثیر گاز‌های سمی را کاهش می‌دهد. اگر با گاز تماس داشتید، بلافاصله چشم‌ها را با آب تمیز و خنک شستشو دهید و از مالیدن آنها خودداری کنید.

۶. اگر جسمی وارد چشم شد چه کنیم؟

اگر در اثر انفجار، گرد و غبار یا جسمی خارجی وارد چشم شد، هرگز آن را با دست یا گوش پاک‌کن خارج نکنید. این کار ممکن است آسیب را بدتر کند. به‌جای آن:

چشم را با مقدار زیادی آب تمیز شستشو دهید.

پلک بالا را روی پلک پایین بکشید تا اشک طبیعی چشم به خروج ذره کمک کند.

اگر درد، قرمزی یا تاری دید ادامه داشت، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

۷. آموزش کودکان و سالمندان

کودکان و سالمندان در برابر آسیب‌های چشمی آسیب‌پذیرترند. به آنها آموزش دهید که در زمان حمله، صورت و چشم‌های خود را بپوشانند. برای آنها عینک‌های نرم‌تر یا ماسک‌هایی با طراحی مخصوص تهیه کنید تا استفاده از آن برایشان آسان‌تر باشد.

کلام آخر

چشم‌ها دارایی بی‌جایگزین ما هستند و در شرایط جنگی بیشتر از همیشه نیاز به مراقبت دارند. استفاده از عینک محافظ، پوشاندن چشم‌ها در زمان انفجار، دوری از شیشه‌ها و توجه به علائم تماس با گاز یا ذرات معلق، راه‌هایی ساده، اما مؤثر برای حفظ بینایی در زمان بحران است. آمادگی پیش از وقوع حادثه و آموزش خانواده می‌تواند از آسیب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری کند.