نامه انجمن روانپزشکان به پزشکیان: فرصت آشتی را از دست ندهید

برترین‌ها: انجمن علمی روانپزشکان ایران به ریاست دکتر وحید شریعت، نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور نوشته است که متن کامل آن را در ادامه می‌خوانید.

جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان

ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران

با سلام و احترام،

ملت ایران در سال‌های اخیر، به سبب تجربه‌ی بحران‌های پی‌در‌پی اقتصادی، اجتماعی و روانی، دوره‌ای دشوار و فرساینده را از سر گذرانده‌ است. در این میان، جنگ ۱۲ روزه‌ی اخیر و حملات نظامی بی‌سابقه به خاک کشور، به‌ویژه در تهران و دیگر مناطق پرجمعیت، عنصری تازه و نگران‌کننده بر عوامل سبب‌ساز اضطراب‌های جمعی افزود؛ وضعیتی که پیامدهای آن،مرزهای امنیت فیزیکی را در نوردید، و آثار روانی، اجتماعی و نسلی آن را نمی‌توان نادیده گرفت.

اگرچه ارزیابی ابعاد امنیتی و نظامی این رویدادها از دایره‌ی تخصص ما خارج است، اما به‌عنوان انجمنی علمی و تخصصی در حوزه‌ی سلامت روان، وظیفه‌ی خود می‌دانیم نسبت به تبعات روانی-اجتماعی این وقایع بیم داده و برخی توصیه‌های مشفقانه و کارشناسانه را به استحضار حضرت‌عالی برسانیم.

از نگاه ما، شرایط کنونی، فرصتی است برای بازاندیشی در رابطه‌ی دولت و ملت، احیای سرمایه‌ی اجتماعی، و تقویت انسجام ملی. آن‌چه در روزهای اخیر رخ داد—از بروز نمودهایی ممتاز از همبستگی‌ مردمی تا روایت‌های تازه از وطن‌دوستی—گواه ظرفیت‌های پنهان جامعه‌ی ایرانی است که می‌تواند به پشتوانه‌ای برای ترمیم وضعیت روانی-اجتماعی جامعه بدل شود.

در این راستا، با تأکید بر مسئولیت حاکمیت در سیاست‌گذاری کلان و فراهم آوردن زیر ساخت‌های لازم، و در عین حال باور به نقش جامعه‌ی مدنی، رسانه‌ها و نهادهای تخصصی، انجمن علمی روان‌پزشکان ایران پیشنهادهای خود را در پنج محور اصلی به شرح زیر تقدیم می‌دارد:

۱. برنامه ریزی ملی برای ارتقای سلامت روان با رویکرد پیشگیرانه و ترمیمی

  •  طراحی برنامه‌های جامع مداخلات روانی-اجتماعی متناسب با شرایط پس از بحران توسط وزارت بهداشت، با همکاری نزدیک دانشگاه‌ها، انجمن‌های تخصصی، و سازمان‌های مردم‌نهاد.

  •  تخصیص منابع برای ارتقاء زیرساخت‌های خدمات سلامت روان عمومی، به‌ویژه برای گروه‌های در معرض آسیب (از جمله کودکان، نوجوانان، بازماندگان مستقیم حملات، کادر امدادی) با اولویت حمایت از خدمات ادغام یافته در شبکه‌ بهداشتی درمانی و سطوح پایه ارائه خدمات

  •  حمایت از پایش وضعیت و مطالعات علمی و مستقل در حوزه‌ی سلامت روانی اجتماعی و توجه ویژه‌ی سیاستگذاران به نتایج این مطالعات و هشدارهای صاحب نظران و جوامع علمی

۲. بازنگری در سیاست‌های فرهنگی-اجتماعی که بر سلامت روان عمومی تأثیرگذارند:

  •  تقویت جریان آزاد اطلاعات و کاهش محدودیت‌های بی‌مبنای فضای مجازی و رسانه‌های ارتباطی.

  •  اتخاذ سیاست‌هایی که کرامت فردی، حریم خصوصی، و سبک زندگی متنوع شهروندان را محترم شمارد.

  •  حمایت از آموزش هویت ملی، تاریخی، و فرهنگی ایران‌زمین در برنامه‌های آموزشی رسمی، در کنار سایر آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی.

۳. برنامه‌ریزی اقتصادی با در نظر گرفتن پیامدهای روانی معیشت

  •  طراحی بسته‌های معیشتی و حمایت هدفمند از اقشار فرودست در مناطق آسیب‌دیده.

  •  بازنگری در سیاست‌های مالیاتی و تعدیل فشارهای اقتصادی بر طبقه‌ی متوسط و کم‌درآمد.

  •  تقویت برنامه‌های رفاه اجتماعی با پیوند آن‌ها به خدمات روانی-اجتماعی بازتوانی‌بخش.

۴. تقویت گفتمان همبستگی و هویت ملی

 • بازبینی سیاست‌های کلان خارجی بر اساس پذیرش تحولات منظومه ارزشی جامعه ایرانی

  •  حمایت از روایت‌های فراگیر ملی مبتنی بر وحدت در عین تکثر، فارغ از مرزبندی‌های قومی، مذهبی یا ایدئولوژیک.

  •  تقویت نقش رسانه‌های عمومی و مجازی در بازسازی امید اجتماعی و انسجام ملی.

  •  ترویج زبان گفت‌و‌گوی همدلانه و فراگیر در سطوح رسمی، مبتنی بر پذیرش تنوع اقوام، باورها، و سبک‌های زندگی ایرانیان (مانند اقدام به‌جا در خصوص عدم اجرای قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب).

۵. گشودن فضا برای مشارکت مدنی و گفت‌و‌گوی اجتماعی

  •  تسهیل حضور تشکل‌های علمی، فرهنگی و مدنی در طراحی سیاست‌های بازسازی اجتماعی.

  •  حمایت از گفت‌و‌گوهای بین‌نسلی، بین‌فرهنگی، و میان‌نهادی با هدف کاهش شکاف‌های اجتماعی.

  •  تقویت آزادی بیان و فضای نقد سازنده در چارچوب قانون.

در جریان دوازده روز جنگ اخیر، جرقه‌های همدلی به شعله‌های گرم همبستگی تبدیل شد. از زاویه‌ای تخصصی یادآوری می‌نماییم مبادا این وضعیت، باعث خوش‌گمانی بی‌مورد، و چشم پوشیدن بر مسوولیت‌های دوچندان حکمرانان گردد. آتش‌بس، نه به تمامی پایان بحران است و نه به‌کمال آغاز آرامش. انرژی روانی تولید شده در جریان بحران که جلوه‌های میهن‌دوستی و دفاع از جغرافیا و تاریخ و نام ایران یافت، اگر در فضای پس از جنگ، پاسخی متناسب از جنس فهم، مراقبت، و افق‌بخشی نگیرد و جامعه، حاکمیت را نه در کار بازسازی آینده، که در عزم تکرار گذشته بیابد، به ناامیدی انفجاری مبدل می‌شود.

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران آمادگی دارد به‌عنوان نهاد تخصصی، در کنار سایر انجمن‌ها و نهادهای مرتبط، در فرآیند تدوین و اجرای سیاست‌های سلامت روانی-اجتماعی، به مسئولان کشور یاری رساند.

با احترام و امید به آینده‌ای بهتر برای ایران و ایرانیان

دکتر سید وحید شریعت

رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران

نهم تیرماه ۱۴۰۴