یک چشم‌ آتش‌بس به اسلو، چشم دیگر به واشنگتن

برترین‌ها: دیدارهای دیپلماتیک این روزها و پس از آتش‌بس شدت و التهاب بیشتری دارد، از طرفی چشم‌ها به اسلو است و از طرفی حواس برخی پی سفر نتانیاهو به واشنگتن است. در زیر نگاهی داشته‌ایم به اخبار پیرامون.

خالد بن سلمان،  وزیر دفاع عربستان  ادعا کرد که ویتکاف قصد دارد هفته آینده در اسلو با عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران برای ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای دیدار کند.

 آکسیوس در گزارشی نوشته است دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه با شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان سعودی در کاخ سفید دیدار کرد و در مورد وضعیت ایران و سایر مسائل منطقه‌ای بحث کردند.

عربستان سعودی پس از ۱۲ روز جنگ بین اسرائیل و ایران به دنبال کاهش تنش‌ها در منطقه است.

این گفت‌و‌گو‌ها پیش از دیدار بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل با ترامپ در کاخ سفید روز دوشنبه انجام شد.

دولت ترامپ می‌خواهد در ماه‌های آینده برای یک توافق تاریخی صلح (سازش) بین عربستان سعودی و اسرائیل فشار بیاورد.

پس از دیدار با ترامپ، «خالد بن سلمان» وزیر دفاع عربستان با سرلشکر عبدالرحیم موسوی رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح ایران تماس تلفنی گرفت.

در این تماس، دو طرف ضمن مرور روابط دوجانبه در حوزه دفاعی، درباره تحولات منطقه و تلاش‌های صورت‌گرفته برای حفظ امنیت و ثبات منطقه، تبادل نظر کردند.

این نخستین تماس تلفنی سردار موسوی با وزیر دفاع عربستان از زمان تصدی فرماندهی کل نیرو‌های مسلح ایران است.

امیر سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی رئیس ستادکل نیرو‌های مسلح، در گفتگوی تلفنی با وزیر دفاع عربستان اظهار کرد: تهاجم رژیم صهیونیستی و آمریکا به سرزمین ایران به رغم خویشتن‌داری‌های ایران و زمانی که مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا در جریان بود، صورت گرفت. این دو رژیم نشان داده‌اند به هیچ قاعده و هنجار بین المللی پایبند نیستند و این امر در جنگ تحمیلی ١٢ روزه هم برای دنیا ثابت شد.

وی ادامه داد: ما آغازگر جنگ نبودیم ولی باتمام قدرت به متجاوز پاسخ دادیم و از آنجا که در مورد پایبندی دشمن به تعهداتش از جمله آتش بس، کاملاً تردید داریم، آمادگی داریم پاسخ محکمی به او در صورت تکرار تجاوز بدهیم.

وزیر دفاع عربستان نیز در این گفت‌و‌گو بیان کرد: عربستان به محکومیت تجاوزات بسنده نکرده و برای پایان جنگ تجاوز تلاش زیادی کرده است.

خالد بن سلمان که برادر کوچکتر محمد بن سلمان ولی‌عهد عربستان است، همچنین در توئیتی نوشت: در مورد تحولات منطقه و تلاش‌ها برای حفظ امنیت و ثبات بحث کردیم.

وی همچنین با استیو ویتکوف فرستاده کاخ سفید و پیت هگست وزیر دفاع آمریکا دیدار کرد.

ویتکاف قصد دارد هفته آینده در اسلو با عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران برای ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای دیدار کند.

این نشریه آمریکایی به نقل از مقام‌های آگاه افزود: هیچ تاریخ مشخصی برای دیدار «استیو ویتکاف» فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه و «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران تعیین نشده است و هیچ یک از دو کشور برگزاری آن را به طور علنی تأیید نکرده‌اند.

به گفته وزارت خارجه ایران، عراقچی روز پنجشنبه با اسپن ایده وزیر خارجه نروژ تلفنی گفت‌و‌گو کرد و در مورد تلاش‌ها برای کاهش تنش‌ها در منطقه بحث شد.

در این تماس تلفنی، عراقچی ضمن تشریح وضعیت کنونی، بر ضرورت مسئولیت‌پذیری جامعه جهانی و شورای امنیت سازمان ملل برای پاسخگو کردن آمریکا و رژیم صهیونیستی به دلیل تعرض نظامی علیه حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی ایران و نقض اصول بنیادین منشور ملل متحد و قواعد آمره حقوق بین‌الملل تاکید کرد.

عراقچی تصریح کرد: حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در میانه مذاکرات غیرمستقیم ایران-آمریکا، ضربه‌ای مهلک به اصل دیپلماسی بود.

وی با یادآوری عزم ملت ایران برای دفاع از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی و حقوق مشروع خود، تاکید کرد: نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران همانطور که در دفاع میهنی ۱۲ روزه نشان دادند، با تمام توان آماده مقابله با هر حرکت ماجراجویانه‌ای از سوی رژیم صهیونیستی و حامیان آن هستند.

عراقچی: ایران همچنان به معاهده عدم اشاعه و توافقنامه پادمان پایبند است؛ مطابق با قانون جدید مصوب مجلس شورای اسلامی، که در واکنش به حملات غیرقانونی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا تصویب شد، همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به دلایل بدیهی ایمنی و امنیتی تعلیق گردیده و صرفاً از طریق شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ساماندهی خواهد شد

عراقچی با انتقاد از مواضع برخی کشور‌های اروپایی و مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در جریان صدور قطعنامه شورای حکام آژانس و در ادامه حمایت از تجاوزات رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران و عدم محکومیت اقدام مخاطرات آمیز متجاوزان در هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای صلح آمیز ایران، نسبت به تداوم این رویکرد مخرب چند کشور اروپایی و پیچیده‌تر شدن شرایط موجود و دشوارتر کردن مسیر دیپلماسی هشدار داد.

عراقچی همچنین یادآور شد: ایران همچنان به معاهده عدم اشاعه و توافقنامه پادمان پایبند است؛ مطابق با قانون جدید مصوب مجلس شورای اسلامی، که در واکنش به حملات غیرقانونی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا تصویب شد، همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به دلایل بدیهی ایمنی و امنیتی تعلیق گردیده و صرفاً از طریق شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ساماندهی خواهد شد.

وزیر امور خارجه نروژ نیز در این گفتگوی تلفنی بر ضرورت تلاش برای جلوگیری از هرگونه درگیری و تشدید تنش در منطقه تأکید کرد.

وی همچنین بر ضرورت یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک برای حل و فصل مسئله هسته‌ای ایران و نیز حمایت از تلاش‌های جاری برای کاهش تنش و برقراری ثبات در منطقه تأکید کرد.

ترامپ پنجشنبه شب به خبرنگاران گفت ایران می‌خواهد با آمریکا صحبت کند و زمان آن فرا رسیده است.

رئیس‌جمهور آمریکا گفت که آمریکا نمی‌خواهد به ایران آسیب بزند و افزود: می‌دانم که آنها می‌خواهند دیدار کنند و در صورت لزوم این کار را انجام خواهم داد.

به گفته این منابع، «پیشرفت و خوش‌بینی در همه جبهه‌ها» مشهود بوده و طرفین دیدگاه مشترکی در اغلب مسائل داشته‌اند. همچنین گفته می‌شود که عربستان در آستانه نهایی‌کردن یک توافق دفاعی و تجاری با آمریکا قرار دارد.

دو روز قبل از دور ششم گفتگوهای ایران و آمریکا در مسقط عمان، رژیم صهیونیستی با حمله به ایران از جمله تاسیسات هسته ای، دیپلماسی را در عمل از بین برد. در حمایت از این رژیم، امریکا نیز سه تاسیسات هسته ای ایران در نطنز، فردو و اصفهان را هدف حمله قرار داد. در حالی که ترامپ ابتدا اعلام کرد برنامه هسته ای ایران را به کلی نابود کرده است اما آمریکا مجددا درخواست مذاکره با ایران را مطرح کرده است.

علیرضا مجیدی کارشناس مسائل غرب آسیا نیز درباره اهداف و محورهای اصلی سفر بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی به آمریکا گفت: به اظهارات شب گذشته یسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی توجه کنید؛ او صراحتاً اعلام می‌کند که اسرائیل در حال آماده‌سازی برای عملیات هوایی و نظامی علیه تلاش‌های جمهوری اسلامی ایران جهت احیای برنامه‌های هسته‌ای و موشکی خویش است. او هشدار می‌دهد که اگر اقدامی علیه ایران صورت نگیرد، در آینده باید بهای سنگینی پرداخت شود. نخستین عملیات در خاک ایران به پایان رسیده، اما کارزار هنوز به پایان نرسیده است.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم دقیق‌تر سخن بگوییم، باید توجه داشت که ترابری نظامی اسرائیل تا پایان ماه جولای، یعنی پنج‌شنبه هفته آینده، ادامه دارد. این حجم گسترده از انتقال تجهیزات نظامی برای چیست؟ تا جایی پیش رفته که بخشی از ذخایر ناتو – در حالی که این ائتلاف درگیر جنگ اوکراین است – به اسرائیل منتقل شده و در همین حال به اوکراینی‌ها اعلام می‌شود که دیگر سلاحی در اختیارشان نیست؛ آن‌هم درست در ایامی که روسیه در حال پیشروی است. این تحرکات چه معنایی دارند؟

مجیدی افزود: پیش از نتیجه‌گیری، باید به دو قاعده کلان اشاره کنم: قاعده نخست آن است که اسرائیل تنها در سه حالت به آتش‌بس تن داده است: نخست، زمانی که به اهداف خود، یا دست‌کم با درصد بسیار بالایی، دست یافته باشد؛ همچون جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ یا جنگ‌های استقلال. دوم، زمانی که در داخل سرزمین‌های اشغالی، مطالبه اجتماعی گسترده‌ای برای پایان جنگ شکل گرفته باشد؛ مانند جنگ ۲۲ روزه ۲۰۰۸ علیه حماس در غزه یا جنگ ۳۳ روزه ۲۰۰۶ با حزب‌الله لبنان. سوم، هنگامی که تحت فشار شدید بین‌المللی قرار گرفته باشد. در چنین شرایطی، یا به آتش‌بس رضایت می‌دهد، یا دست‌کم چنین وانمود می‌کند، و سپس آتش‌بس را همچون امتیازی به طرف مقابل می‌فروشد.

به گفته این کارشناس، در تمامی این حالات، اسرائیل همواره دو نکته را مدنظر قرار داده است: نخست حفظ حق عملیات پیش‌دستانه دفاعی و دوم، حفاظت از دستاوردهای راهبردی به‌دست‌آمده در خلال جنگ – مانند آنچه در جنگ ۱۹۷۳، تجاوزات به سوریه، یا جنگ ۶۶ روزه ۲۰۲۴ در لبنان مشاهده کردیم. حال اگر دو شرط اصلی وجود داشته باشد – نخست، نبود فشار داخلی، و دوم، اذعان به نرسیدن کامل به اهداف، حتی در صورت تن دادن به آتش‌بس، اسرائیل باز هم بر حفظ این دو اصل پافشاری خواهد کرد: حق اقدام پیش‌دستانه و حفاظت از آنچه که دستاورد تلقی می‌کند.

مجیدی در ادامه اظهار کرد: در ارتباط با ایران، یکی از دستاوردهای راهبردی که برای خود تعریف کرده‌اند، ایجاد «بزرگراه هوایی تهران» است؛ مسیری که اسرائیل به‌شدت بر آن حساس است و قصد ندارد از آن چشم‌پوشی کند. در کنار آن، حفظ حق عملیات پیش‌دستانه دفاعی نیز همچنان خط قرمزشان است.

وی ادامه داد: اما این تنها یک بُعد از ماجراست. بُعد دیگر، آن است که جنگ اخیر از همان ابتدا با رضایت یا دست‌کم چراغ سبز دولت ترامپ آغاز شده است. نتانیاهو به‌خوبی می‌داند که اقدام نظامی یک‌جانبه علیه ایران، بدون هماهنگی با محور غربی به‌ویژه ترامپ، می‌تواند تبعاتی جبران‌ناپذیر داشته باشد. چراکه وزن و جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای را نمی‌توان با حماس مقایسه کرد. هرچند هماهنگی‌ها حتی در مورد غزه نیز وجود داشته، اما ایران در جایگاهی کاملاً متفاوت قرار دارد: با توان بالای بازدارندگی، قدرت در برهم‌زدن معادلات، و آمادگی برای واکنش‌های غیرقابل پیش‌بینی. از این رو، نتانیاهو ناگزیر است هماهنگی کامل با آمریکا، به‌ویژه با جریان ترامپ را حفظ کند.

در پایان تاکید کرد: گرچه ممکن است در ظاهر، محور اصلی سفرهای اخیر نتانیاهو، موضوع «پیمان ابراهیم» یا حتی آتش‌بس موقت دوماهه در غزه عنوان شود، اما آنچه در واقع در پشت پرده جریان دارد، به‌روشنی پرونده ایران است. به‌احتمال بسیار زیاد، هدف اصلی هماهنگی‌های پشت‌پرده برای تجاوز دوباره اسرائیل به خاک ایران است.