چرا خودروسازان، ماشین‌ها را سر موقع تحویل نمی‌دهند؟

روزنامه ایران: ماجرای عدم تحویل خودروها به خریداران، رشته‌ای است که سر دراز دارد. کافی است سری به کامنت‌ها در فضای مجازی بزنید تا ببینید خریداران چقدر از دست فروشندگان خودروها عصبانی هستند.

محمد می‌گوید: «شهریور 1403 از یکی از شرکت‌های واردکننده قدیمی خودرو یک دستگاه کراس‌اوور آفرودی پیش‌خرید کردیم. قرار بود خودرو در اسفندماه 1403 تحویل داده شود و حالا در مرداد 1404 هستیم و خبری از تحویل خودرو نیست و پاسخ درستی هم به ما نمی‌دهند. این موضوع در شرایطی است که همین شرکت هر روز طرح‌های جدید فروش همان خودرویی را که هنوز تحویل نداده تبلیغ می‌کند!» در همین زمینه با یکی از کارشناسان حوزه خودرو گفت‌و‌گو کرده‌ایم تا مشخص شود دلیل این تأخیر در تحویل خودروها چیست؟ چرا شرکت‌های خودروساز بدقول شده‌اند و چه تمهیداتی باید برای حل این معضل اندیشید.

ضرورت تسهیل فرآیندهای تجاری

حسین رحیمی‌نژاد، کارشناس صنعت خودرو در گفت‌و‌گو با «ایران» به دلایل تأخیر تحویل خودروها توسط شرکت‌های خودروساز اشاره کرده و می‌گوید: «در ماه‌های اخیر، تأخیر در تحویل خودروهای ثبت‌نامی توسط برخی شرکت‌های خودروسازی به یکی از دغدغه‌های اصلی متقاضیان و فعالان بازار خودرو تبدیل شده است که نارضایتی مشتریان را به دنبال دارد. یکی از اصلی‌ترین دلایل تأخیر، شرایط کلی اقتصادی و سیاسی کشور است که از تحریم‌های بین‌المللی و مشکلات ترخیص کالا از گمرک نشأت می‌گیرد. محدودیت‌ها و تحریم‌ها موجب دشواری در واردات قطعات و مواد اولیه مورد نیاز تولید خودرو شده که این موضوع به طور مستقیم بر زمان‌بندی تحویل محصولات تأثیرگذار است. علاوه بر این، وقایع اخیر از جمله جنگ تحمیلی ۱۲‌روزه نیز بر روند تجاری و انتقال کالا تأثیر گذاشته و کار را برای شرکت‌ها سخت کرده است. نوسانات ارزی نیز باعث شده قیمت و تأمین قطعات خودرو با چالش‌های بیشتری مواجه شود، امری که همواره در بازار خودرو به عنوان یک معضل پایدار شناخته می‌شود.»

بی‌نظمی برخی از شرکت‌های خودروسازی

این کارشناس حوزه خودرو، بی‌نظمی شرکت‌ها را عامل دیگر تأخیر در تحویل خودروها می‌داند و می‌گوید: «عامل دوم و در عین حال مهم‌ترین آن به مدیریت و برنامه‌ریزی داخلی شرکت‌های خودروسازی مربوط می‌شود، چرا که همه شرکت‌ها در این زمینه عملکرد یکسانی ندارند و برخی از آنها با برنامه‌ریزی دقیق‌تر توانسته‌اند تا حد قابل قبولی تحویل خودروها را بموقع انجام دهند و رضایت مشتریان خود را جلب کنند. متأسفانه برخی شرکت‌ها، به‌خصوص آنهایی که بدون طراحی برنامه فروش منسجم و دقیق اقدام به عرضه خودرو کرده‌اند، با تأخیرهای گسترده و طولانی‌مدت روبه‌رو شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که ضعف در برنامه‌ریزی و مدیریت عرضه نیز از دلایل مهم ایجاد این تأخیرهاست.»

طولانی بودن فرآیند اداری ترخیص خودروها

حسین رحیمی‌نژاد، کارشناس صنعت خودرو عامل دیگر را پیچیدگی فرآیند بوروکراسی ترخیص خودروها می‌داند و می‌گوید: «‌در کنار این دو عامل، پیچیدگی و طولانی بودن فرآیندهای اداری و تجاری در کشورمان نیز یکی از موانع اصلی است. بوروکراسی پیچیده تخصیص ارز، مسائل بیمه‌ای و روندهای گمرکی زمانبر، باعث می‌شود تا عملیات ترخیص کالا و انتقال منابع مالی به کندی انجام شود. این فرآیندهای پرپیچ و خم، علاوه بر افزایش هزینه‌ها، موجب تعویق در تحویل کالاها می‌شود. این شرایط، علاوه بر صنعت خودرو، زمینه‌ساز بروز روش‌های غیررسمی و ناچار مانند ته‌لنجی و کولبری در بخش‌های دیگر بازار شده است. هرچند این موضوع‌ها ارتباط مستقیمی با صنعت خودرو ندارند، اما نمونه‌ای از تأثیرات منفی بوروکراسی پیچیده تجاری و اداری در کشور ما هستند. بنابراین، تسهیل این فرآیندها به حذف چنین روش‌های غیررسمی کمک خواهد کرد.»

تأثیر قطع شدن برق در تولید خودرو

از دیگر عوامل مؤثر در تأخیر تحویل خودروها، قطع شدن برق است. رحیمی‌نژاد می‌گوید: «شرکت‌هایی که تولیدکننده واقعی هستند و خطوط تولید فعال دارند، بیشترین تأثیر را از قطعی‌های برق متحمل می‌شوند. هرچند در کارخانه‌های مونتاژ که میزان تولید کمتری دارند و معمولاً برنامه‌ریزی‌های خود را متناسب با اطلاع قبلی از قطعی‌های برق تنظیم می‌کنند، این مشکل کمتر به چشم می‌آید، اما به طور کلی اختلالات در تأمین برق نیز یکی از چالش‌های پیش‌روی صنعت خودرو به شمار می‌رود. برای رفع این مشکلات و افزایش سرعت تحویل خودروها، ضروری است دولت و دستگاه‌های مربوطه به اصلاح و تسهیل فرآیندهای تجاری و اداری بپردازند. کاهش بوروکراسی‌های زائد در تخصیص ارز، ترخیص کالا و مسائل بیمه‌ای، با کاهش هزینه‌ها، زمینه‌ساز بهبود عملکرد شرکت‌های خودروسازی و افزایش رضایت مشتریان خواهد بود. تنها با اتخاذ چنین رویکردهایی می‌توان شرایط پایداری را برای عرضه خودرو در بازار فراهم کرد.»