۱۰۰ فیلم برتر قرن ۲۱ انتخاب شد

همشهری آنلاین: نشریه نیویورک‌تایمز ۱۰۰ فیلم برتر این سده را با مشارکت بازیگران، کارگردانان و دیگر عشاق سینما انتخاب کرده که چهره‌هایی همچون پدرو آلمودوار، سوفیا کاپولا، گیلرمو دل تورو، بونگ جون هو، مل بروکس، ادگار رایت، ‌ رابرت اگرز، جاش و بنی سفدی، استوین کینگ، جولیان مور و مایکی مدیسن در آن شرکت کرده‌اند.

 ۲۵ سال از قرن ۲۱ می‌گذرد و در این مدت فهرست‌های سینمایی مختلفی از سوی مجلات و رسانه‌های سینمایی و غیرسینماییِ بین‌المللی برای انتخاب بهترین فیلم‌های قرن حاضر منتشر شده است. جدا از اینکه هر یک از این فهرست‌ها تا حدودی ذائقه سینمایی متداول در طول ۲۵ سال گذشته را بازتاب می‌دهد، این نکته را هم به ما یادآوری می‌کند که این ارزیابی‌ها به شناخت و درک بهتر چشم‌انداز سینمایی یک مقطع زمانی خاص یاری می‌رساند. معرفی بهترین فیلم‌های سال، بهترین فیلم‌های دهه و بهترین فیلم‌های ربع قرن همگی تلاش‌هایی برای سرند کردن بهترین‌ها از میان انبوهی تولیدات مختلف در سراسر جهان است. متأسفانه این سنتی است که در میان نشریات و رسانه‌های ایرانی تقریبا نه هیچ‌گاه به شکل جدی پا گرفت و نه آن اندک نشریاتی که به اجرای آن همت گماشتند، تداومش دادند و در میان مخاطبانشان توقع انتشار ارزیابی‌های این‌چنینی را به وجود آوردند. در جدیدترین نمونه از انتخاب بهترین‌های قرن اخیر، نشریه نیویورک‌تایمز ۱۰۰ فیلم برتر این سده را با مشارکت بازیگران، کارگردانان و دیگر عشاق سینما انتخاب کرده که چهره‌هایی همچون پدرو آلمودوار، سوفیا کاپولا، گیلرمو دل تورو، بونگ جون هو، مل بروکس، ادگار رایت، ‌ رابرت اگرز، جاش و بنی سفدی، استوین کینگ، جولیان مور و مایکی مدیسن در آن شرکت کرده‌اند. ۱۰ انتخاب اول نیویورک‌تایمز از قرن ۲۱ را در این گزارش مرور می‌کنیم.

۱. افول جایگاه منتقدان

اولین نکته‌ای که در فهرست نیویورک‌تایمز جلب‌توجه می‌کند این است که برخلاف نظرسنجی‌های نشریات معتبر سینمایی همچون «سایت اند ساند» در سال‌های دور که زمانی اغلب رأی‌دهندگانش منتقدان طراز اول بودند، رأی‌دهندگان نیویورک‌تایمز ترکیبی از ۵۰۰ فیلمساز، ستاره سینما و هوادار اثرگذار سینماست. در این فهرست جایگاه منتقدان نام‌آشنا کجاست؟ البته نشریاتی که این فهرست‌ها را منتشر می‌کنند، معمولا از نظرات گروه نویسندگان خود مجله بهره می‌برند و طبیعی است که همه منتقدان سرشناس در این نظرسنجی حاضر نباشند. اما نمی‌شود منکر شد که جایگاه منتقدان در زمانه رواج شبکه‌های اجتماعی افول کرده است. اعتبار هر فهرستی به رأی‌دهندگانش است و دیدن نام منتقدان استخوان‌خردکرده در این‌جور انتخاب‌ها خیال خواننده را از بابت گزینه‌های منتخب راحت می‌کند. نیویورک‌تایمز صدای خوانندگانش را هم منعکس کرده که در نظرسنجی دیگر این نشریه ۲۰۰ هزار رأی دادند.

۲. در برابر آزمون زمان

نیویورک‌تایمز توضیح کاملی درباره روند گزینش فیلم ها نداده. بیشتر سروشکل ارائه این فهرست در وب‌سایت این نشریه و صفحه‌آرایی ساده، اما سرراست و راحت‌خوان نسخه مکتوب برایشان اهمیت داشته. ولی در مقدمه مختصری که در ابتدای این فهرست آمده می‌خوانیم: «بین سرویس‌های نمایش آنلاین و بلاک‌باسترهای ابرقهرمانی، روش تماشای فیلم و نوع نگاه ما به سینما در ۲۵ سال گذشته به ‌شدت تغییر کرده است. اما در این دوره‌ پرتلاطم، چه فیلم‌هایی واقعاً در برابر آزمون زمان مقاومت کرده‌اند؟ برای یافتن پاسخ این سؤال، پروژه‌ای جاه‌طلبانه راه‌اندازی شد: نظرسنجی از بیش از ۵۰۰ فیلم‌ساز، ستاره سینما و هوادار اثرگذار فیلم تا ۱۰ فیلم برتر خود را (با هر تعریفی که خودشان از «برترین» داشتند) از تاریخ اول ژانویه ۲۰۰۰ به بعد انتخاب کنند. این پروژه با همکاری بخش آماری «آپ‌شات» نیویورک تایمز انجام شد و نتیجه‌اش فهرست «۱۰۰ فیلم برتر قرن بیست‌ویکم» بود.»

۳. «انگل» در صدر

در اینجا طبیعتا امکان انتشار ۱۰۰ فیلم این فهرست را نداریم و فقط به ۱۰ انتخاب اول آن اشاره می‌کنیم. قبل از آن چند نکته کوچک: الف) کریستوفر نولان در این فهرست ۵ فیلم دارد؛ ب) اصغر فرهادی با فیلم «جدایی نادر از سیمین» در رده سی‌وسوم این فهرست تنها نماینده سینمای ایران است؛ ج) فیلم‌هایی از ژانرهای مختلف در این فهرست دیده می‌شوند که مؤید تنوع ژانری سینما در ۲۵ سال گذشته است؛ د) در بین ۱۰ فیلم اول این فهرست فقط یک انیمیشن حضور دارد.

۱. انگل (Parasite) کارگردان بونگ جون هو، ۲۰۱۹

۲. جاده مالهالند (Mulholland Drive) کارگردان دیوید لینچ، ۲۰۰۱

۳. خون به پا خواهد شد (There Will Be Blood) کارگردان پل توماس اندرسون، ۲۰۰۷

۴. در حال و هوای عشق (In the Mood for Love) کارگردان وونگ کار وای، ۲۰۰۰

۵. مهتاب (Moonlight) کارگردان بری جنکینز، ۲۰۱۶

۶. جایی برای پیرمردها نیست (No Country for Old Men) کارگردان برادران کوئن، ۲۰۰۷

۷. درخشش ابدی یک ذهن پاک (Eternal Sunshine of the Spotless Mind) کارگردان میشل گوندری، ۲۰۰۴

۸. برو بیرون (Get Out) کارگردان جردن پیل، ۲۰۱۷

۹. شهر اشباح (Spirited Away) کارگردان هایائو میازاکی، ۲۰۰۱

۱۰. شبکه اجتماعی (The Social Network) کارگردان دیوید فینچر، ۲۰۱۰