بلایی که با حذف ۴ صفر بر سر حقوق‌ها می‌آید

فرارو: یک اقتصاددان بر این باور است: وقتی ۴ صفر حذف می شود به معنای افزایش قدرت خرید نیست، درست است که اعداد با حذف صفر، کم قیمت به نظر می رسند اما حقوق افراد نیز به همان نسبت بی ارزش به نظر می رسند و ۴ صفر حقوق ها هم کم می شود.

بیش از 3 دهه از زمانی که برای اولین بار زمزمه حذف صفر از وجه رایج کشور، مطرح شد می گذرد و این طرح بارها از میز دولت های مختلف به هزارتوهای مجلس رفته و بازگشته است. اکنون بار دیگر، در مجلس شورای اسلامی این موضوع مطرح شده است.

کمیسیون اقتصادی مجلس در نشستی مهم، بار دیگر این سیاست را در مسیر قانونی قرار داده است. بر اساس مصوبه جدید، واحد پولش ملی ایران با حفظ عنوان ریال اما با حذف 4 صفر، بازتعریف خواهد شد، بدین ترتیب، هر ریال جدید معادل 10,000 ریال فعلی خواهد بود.

بازگشت واحد «قران» به سیستم پولی کشور نیز موضوع دیگری است که با پرسش ها و حواشی همراه است. با توجه به این شرایط، کامران ندری، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق در گفت‌و‌گو با فرارو به بررسی شرایط موجود پرداخته است:

«قران» هیچ ارزش و کاربردی نخواهد داشت

کامران ندری به فرارو گفت: «بعید می دانم موضوع «قران»، پیشنهاد اولیه دولت بوده باشد. مجلس این موضوع را اضافه کرده. نمی دانم دقیقا با چه میزان فکر، قران را اضافه کرده اند اما احتمال می دهم این اقدام بسیار سریع و عجولانه انجام شده است. هرچند که از دید من کل مسئله و اصلا حذف 4 صفر، از اولویت های کشور ما نیست. اما به هر حال معنای این که 4 صفر حذف شود، این است که با توجه به بی کاربرد بودن واحد ریال نزد مردم و جا افتادن غیر رسمی واحد تومان، برای سنجش ارزش قیمت ها، این اقدام را می توان درک کرد.»

وی افزود: «حذف 4 صفر، هزار تومانی را به یک واحد پولی جدید تبدیل می کند که نام آن را ریال گذاشته اند. درواقع هزار تومانی که این روزها مورد استفاده قرار می دهیم، بعد از اجرای این طرح به یک ریال جدید تبدیل می شود. حقیقت این است که اکنون با این هزار تومان تقریبا هیچ کالایی را نمی توانیم خریداری کنیم. حتی به صورت بخشی از قیمت یک کالا نیز، این هزار تومانی فایده ای ندارد.

حالا این دوستان هزار تومان را به صد قسمت تقسیم کرده و نام آن را قران گذاشته اند. طبیعتا این پول هیچ ارزش و کاربردی نخواهد داشت و مرده به دنیا خواهد آمد. تنها در صورتی این قران معنا پیدا می کند که 6 صفر از واحد پولی حذف شود. در غیر این صورت هیچ کاربردی نخواهد داشت.»

حذف ۴ صفر بدون مهار تورم بی معناست

این اقتصاددان در ادامه و در خصوص میزان اثربخشی و کاربرد این نوع اقدامات در اقتصاد گفت: «اصل قضیه این است که حذف 4 صفر از اولویت های اساسی کشور ما نیست. معمولا موقعی حذف صفرها در کشورها انجام می شود که موفق شده باشند تورم را کنترل کنند. اگرچه اکنون دوباره تورم ترکیه عود کرده، اما دراوایل دهه سال 2000 هم که 6 صفر را حذف کردند، موفق شده بودند تورم را کنترل کنند.

بنابراین چنین اقدامی یک پیش شرط دارد اما ممکن است اینطور استدلال شود که اکنون اعداد نجومی شده و ثبت و ضبط اعداد مالی بسیار سخت شده است. بنابراین می توان حذف 4 صفر را قبول کرد. اما اگر تورم، کنترل و مهار نشده باشد، طبیعتا با ادامه نرخ تورم بالای 40 درصد، مجددا باید صفرها را حذف کنند. البته برخی کشورها این کار را انجام داده اند.»

وی افزود: «این موضوع، یک اصلاح شکلی، صوری و ظاهری است و مسائل و مشکلات اقتصاد ما با این اصلاحات ظاهری برطرف نمی شود. مشکلات ساختاری که تورم بالا و مزمن را در کشور ما ایجاد کرده، بر جای خود باقیست و با این کارها حل نمی شود. برخی معتقدند این نوع اقدامات می تواند اثراتی روانی داشته باشداما من این را نمی پذیرم.

بالاخره وقتی 4 صفر حذف می شود به معنای افزایش قدرت خرید نیست، درست است که اعداد با حذف صفر، کم قیمت به نظر می رسند اما حقوق افراد نیز به همان نسبت بی ارزش به نظر می رسند و 4 صفر حقوق ها هم کم می شود. به همین دلیل معتقدم این نوع اقدامات به هیچ وجه قدرت خرید را تحت تاثیر قرار نمی دهد.

مجلس می گوید این موضوع در دستور کار است و چون دولت حذف 4 صفر را پس نگرفته ادامه پیدا کرده است. اما واقعیت این است که در شرایط فعلی نه دولت و نه مجلس، طرح و برنامه ای برای معضلات اصلی و ساختاری اقتصاد ندارند و سر خود را با چنین برنامه هایی که اولویت اصلی نیست گرم کرده اند.»