۱۲۰ میلیون بشکه نفت ایران بدون خریدار ماند

 هفت صبح: بر اساس تخمین های جدید منابع بین‌المللی، حجم محمولات نفتی ایران که در آب‌های بین‌المللی بدون مشتری یا در انتظار تحویل سرگردان مانده‌اند، به حدود ۱۲۰ میلیون بشکه رسیده است؛ رقمی که کارشناسان آن را بی‌سابقه و نگران‌کننده می‌دانند. این رقم در حالی ثبت شده که تنها چندی پیش آمار مشابه حدود ۴۰ میلیون بشکه اعلام شده بود.

داده‌های بین‌المللی تصویر گسترده‌تری ارائه می‌کنند: تحلیل‌گران خبرگزاری رویترز با استناد به داده‌های Kpler و Vortexa اعلام کرده‌اند که مجموع نفت ایران روی آب (شامل ارسال در مسیر + ذخیره‌شده شناور) به نزدیک ۱۲۰ میلیون بشکه رسیده، یعنی بالاترین سطح از آغاز سال ۲۰۲۳ میلادی تاکنون.

این افزایش همزمان با تغییرات ساختاری در وزارت نفت رخ داده است. در این تغییرات، علی‌محمد معصومیان، مدیر مالی سابق شرکت نیکو و فردی که سال‌ها مدیریت جریان درآمدهای فروش نفت را برعهده داشته، با حکم محسن پاک‌نژاد وزیر نفت به عنوان عضو اصلی هیأت‌مدیره و مدیر مالی شرکت ملی نفت منصوب شد.

شرکت نیکو بازوی بازرگانی خارجی شرکت ملی نفت ایران است که مسئول فروش نفت خام، میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی ایران در بازارهای بین‌المللی و مدیریت عواید حاصل از آن است. در دوره مدیریت مالی معصومیان، درآمدهای حاصل از این فروش‌ها تحت نظر مستقیم او بود. برخی منابع رسانه‌ای، معصومیان را به دلیل نقشش در مدیریت منابع مالی، «قلک اصلاح‌طلبان» توصیف کرده‌اند. 

به نظر می رسد تغییرات اخیر در ساختار مدیریتی بیشتر با هدف حفظ منابع مالی در اختیار چهره‌های خاص انجام شده تا اصلاح مسیر فروش نفت.

مشکل کجاست؟

بحران لجستیکی و ترافیک در مسیرهای باربری در کنار نبود زیرساخت‌های جایگزین از علل این اختلال گسترده در انتقال نفت به شمار می‌آیند. خبرگزاری رویترز گزارش داده که ایران برای کاهش ریسک انتقال، حجم قابل‌توجهی از ذخایر شناور خود را از منطقه سنگاپور/مالزی به نزدیکی چین منتقل کرده: در ماه قبل حدود ۸ میلیون بشکه به ساحل چین و ۲۰ میلیون بشکه در منطقه سنگاپور رسید که سرگردان مانده است.

بر اساس داده‌های منابع بین‌المللی، مجموع نفت ایران در حال انتقال و ذخیره‌شده بر روی دریا به نزدیک ۱۲۰ میلیون بشکه رسیده است. نفت ذخیره‌شده بی‌واسطه (floating storage) به ۳۳ تا ۴۰ میلیون بشکه بالغ شده است. 

کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این روند و انباشت نفت روی آب، نه تنها به کاهش درآمدهای ارزی کشور منجر خواهد شد، بلکه می‌تواند در میان‌مدت اقتصاد کشور را به ورطه سقوط بکشاند.