تحلیل الجزیره از پیام‌های سفر لاریجانی به بیروت

انتخاب: الجزیره نوشت: بیروت  در صحنه‌ای با ابعاد سیاسی قابل توجه، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز چهارشنبه در فرودگاه بین‌المللی رفیق حریری بیروت فرود آمد. ده‌ها تن از هواداران حزب‌الله در دو سوی جاده منتهی به فرودگاه صف کشیده و شعارهای حمایتی سر دادند. لاریجانی برای لحظاتی از خودروی همراه خارج شد و به مردم سلام داد؛ صحنه‌ای که نمادگر بار سیاسی این سفر بود.

در ادامه این مطلب آمده است: این سفر در مقطعی حساس انجام می‌شود؛ تنها چند روز پس از اظهارات ایران که هرگونه تلاش برای خلع سلاح حزب‌الله را رد کرد. این موضع‌گیری، مستقیماً در تضاد با تصمیم رسمی دولت لبنان برای انحصار سلاح در دست دولت قرار دارد و نشانگر عمق تنش میان محاسبات منطقه‌ای و انتخاب‌های داخلی است.

با ورود به بیروت، لاریجانی تأکید کرد که ایران متعهد به ایستادن در کنار مردم لبنان «در همه شرایط» است. او به خبرنگاران گفت: «اگر روزی مردم لبنان رنج بکشند، ما هم این درد را احساس خواهیم کرد و در همه زمان‌ها در کنارشان خواهیم بود.»

احترام به حاکمیت

برنامه سفر لاریجانی شامل مجموعه‌ای از دیدارهای رسمی در سطح بالا بود که با دیدار با رئیس‌جمهور جوزف عون، رئیس مجلس نبیه بری و نخست‌وزیر نواف سلام آغاز شد. همچنین او در سفارت ایران میزبان شخصیت‌های لبنانی و فلسطینی بود.

رئیس‌جمهور عون در دیدار با لاریجانی بر تمایل لبنان به همکاری با ایران «در چارچوب حاکمیت و احترام متقابل» تأکید کرد. او گفت دوستی واقعی باید شامل همه لبنانی‌ها باشد و به یک طایفه یا گروه محدود نشود. وی افزود بیروت در امور دیگر کشورها دخالت نمی‌کند و هیچ دخالت خارجی در امور داخلی خود را نیز نمی‌پذیرد.

سپس لاریجانی با نبیه بری دیدار کرد و در یک نشست خبری هرگونه دخالت ایران در امور لبنان را رد نمود. او تأکید کرد ایران مایل به آسیب زدن به روابط خود با بیروت نیست و آماده کمک در صورتی است که دولت لبنان چنین درخواستی داشته باشد.

او افزود: «ما به هر تصمیمی که دولت در هماهنگی با نیروهای لبنانی اتخاذ کند احترام می‌گذاریم و معتقدیم گفت‌وگوی جدی تنها راه رسیدن به تصمیمات درست است.» لاریجانی بر اهمیت «حفظ مقاومت» تأکید کرد و عملکرد لبنانی‌ها در برابر حملات اسرائیل را ستود.

در شامگاه، نخست‌وزیر نواف سلام نیز لاریجانی را در کاخ سرای حکومتی پذیرفت. او پس از دیدار اعلام کرد که لبنان «نخواهد پذیرفت به سکویی برای تسویه‌حساب‌ها یا گذرگاه پیام‌های منطقه‌ای تبدیل شود». وی افزود تصمیمات دولت لبنان «موضوع بحث هیچ کشور دیگری نیست» و کشورش «به هیچ وجه مداخله در امور داخلی خود را نخواهد پذیرفت». او ابراز امیدواری کرد که «طرف ایرانی به این اصل پایبند باشد».

کارشناسان سیاسی در گفت‌وگو با الجزیره نت معتقدند این سفر حامل پیام‌های دوگانه است؛ در داخل، حمایتی مستقیم از حزب‌الله و تأکیدی بر اینکه حضور ایران همچنان رکن معادله قدرت لبنان است. در سطح منطقه‌ای، این سفر پیامی روشن به قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای دارد مبنی بر اینکه تهران به نفوذ خود پایبند است و اجازه نخواهد داد توانمندی‌های متحدانش محدود شود.

در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که این سفر ممکن است شکاف میان دولت رسمی لبنان و ایران را بیشتر و اختلافات داخلی را عمیق‌تر کند، اما بعید می‌دانند تغییر بنیادینی در توازن کنونی صحنه سیاسی ایجاد کند.

یوسف دیاب، تحلیلگر سیاسی، به الجزیره نت گفت: «معانی سفر لاریجانی به بیروت در دیدارش با رئیس مجلس نبیه بری آشکار شد، جایی که روشن شد موضع ایران تغییر نکرده، همان‌گونه که موضع آمریکا نیز تغییر نیافته است. پیامی که لاریجانی آورد همان است که پیش‌تر عباس عراقچی، منتقل کرده بود، اما در قالبی دیپلماتیک‌تر.»

به گفته او، موضع ایران ممکن است حزب‌الله را در برخی پرونده‌ها سرسخت‌تر کند، اما موضع رسمی دولت لبنان مبنی بر انحصار سلاح در دست دولت را تغییر نخواهد داد. او گفت آزمون واقعی این اصل در 31 اوت، در جلسه دولت برای بررسی طرح ارتش درباره انحصار سلاح، آشکار خواهد شد.

دیاب نتیجه گرفت: «این سفر احتمالاً شکاف میان لبنان و ایران رسمی را افزایش و اختلافات داخلی را عمیق‌تر می‌کند، اما تغییر بنیادی در صحنه کنونی ایجاد نخواهد کرد.»

ایران و ستون‌هایش

علی مطر، نویسنده و پژوهشگر سیاسی، در گفت‌وگو با الجزیره نت گفت سفر لاریجانی به بیروت دارای ابعاد سیاسی و امنیتی چشمگیری است، چه در شکل و چه در محتوا. او توضیح داد: «پس از جنگی که علیه ایران با مشارکت اسرائیل و آمریکا به راه افتاد، تهران عراق و لبنان را دو رکن اساسی راهبرد منطقه‌ای خود می‌داند.»

به گفته مطر، در ظاهر، این سفر در چارچوب مجموعه‌ای از تحولات رخ داده، از جمله تصمیم دولت لبنان برای انحصار سلاح در دست دولت و جدل داخلی ناشی از آن، علاوه بر تلاش‌های واشنگتن برای فشار بر مقاومت.

او افزود: «صحنه‌های استقبال مردمی از لاریجانی توسط هواداران مقاومت، میزان پشتیبانی مردمی از این سفر را نشان داد، در حالی که جریان‌های سیاسی دیگر با آن با احتیاط یا انتقاد برخورد کردند.»

از نظر محتوایی، مطر تأکید کرد پیام ایران روشن است: «لبنان کشوری محوری در چشم‌انداز تهران برای منطقه است و ایران می‌کوشد حضور خود را در آن تثبیت کند تا آمریکا به‌تنهایی بر مسیرش اثرگذار نباشد. تهران می‌گوید بازترسیم صحنه منطقه‌ای تنها آمریکایی–اسرائیلی نخواهد بود، بلکه ایران نیز بازیگری تأثیرگذار در شکل‌گیری توازن قواست.»

او افزود: «اگرچه اظهارات لاریجانی آرام و دیپلماتیک بود و از مداخله مستقیم در امور لبنان پرهیز کرد، اما او بر این نکته تأکید کرد که حزب‌الله پشتوانه سیاسی و مردمی دارد که به او امکان تصمیم‌گیری مستقل می‌دهد؛ و ایران نیز در حمایت از او در برابر اسرائیل کوتاه نخواهد آمد.»