آغاز عصر جدید هوش مصنوعی در همسایگی ایران

عصر ایران: با سرمایه‌گذاری ۵۰۰ میلیون دلاری و همکاری Nvidia، ارمنستان گام بلندی در توسعه هوش مصنوعی برمی‌دارد. این پروژه، که سال آینده تکمیل می‌شود، نشانگر نقش فزاینده این کشور در نقشه فناوری جهانی است.  

به گزارش Balcani Caucaso  Firebird، یک شرکت نوپا مستقر در سانفرانسیسکو و ایروان، و دولت ارمنستان از توسعه یک کارخانه هوش مصنوعی (AI) به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار در این کشور محصور در خشکی قفقاز جنوبی خبر داده‌اند.

این مرکز داده که به طور خاص برای تولید مدل‌ها و راه‌حل‌های هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ ساخته شده است، سال آینده تکمیل خواهد شد. Firebird و Team Centre، یک سرمایه‌گذاری محلی دیگر، بودجه توسعه را تأمین خواهند کرد، در حالی که غول فناوری جهانی ایالات متحده Nvidia شریک فناوری خواهد بود.

 Nvidia بیشتر به دلیل واحدهای پردازش گرافیکی (GPU) خود شناخته شده است. GPUهای Nvidia که در ابتدا برای بازی‌های ویدیویی در نظر گرفته شده بودند، اکنون برای اهداف علمی و هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته‌اند. این شرکت دارای ارزش بازار ۴ تریلیون دلار است.

نایب رئیس انویدیا، رِو لباردیان (چپ) در ملاقات با نخست وزیر ارمنستان نیکول پاشینیان  

Nvidia قصد دارد در سال‌های آینده ۲۰ کارخانه هوش مصنوعی دیگر را در سراسر اروپا تأسیس کند و ادعا می‌کند که آنها ظرفیت محاسباتی هوش مصنوعی را در اتحادیه اروپا در ۱۰ سال آینده ده برابر افزایش خواهند داد. کارخانه‌های هوش مصنوعی بستر آینده هوش مصنوعی اروپا محسوب می‌شوند. Nvidia ابتدا “کارخانه‌هایی” را در آلمان، سوئد، ایتالیا، اسپانیا و فنلاند، و همچنین خارج از اتحادیه اروپا در بریتانیا، برای آنچه که “تغذیه تحول صنعتی بعدی” نام گذاری شده تأسیس خواهد کرد.

Nvidia در سال ۲۰۲۲ یک دفتر و مرکز تحقیقاتی در ایروان افتتاح کرد. به طور اتفاقی، یکی از معاونان Nvidia، رو لباردیان(Rev Lebaredian)، ارمنی‌تبار است و در ارتباط این شرکت با نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، پس از به قدرت رسیدن او در سال ۲۰۱۸ نقش مهمی داشت. او همچنین خواهرزاده جرارد لیباریان، مشاور سابق سیاست خارجی اولین رئیس‌جمهور ارمنستان، لوون تر-پتروسیان، در دهه ۱۹۹۰ است.

اعلام همکاری کارخانه هوش مصنوعی در کنفرانس فناوری GPU Nvidia در پاریس در ژوئن سال جاری صورت گرفت. در این مرحله اولیه، ارمنستان هزاران GPU Blackwell را به جای مدل‌های بالاتر H20 دریافت خواهد کرد.

Nvidia یکی از بزرگترین نام‌ها در صنعت هوش مصنوعی و آخرین شرکتی است که به حضور در ارمنستان علاقه نشان داده است. منشور همکاری استراتژیک ایالات متحده و ارمنستان، که در ابتدای سال جاری با دولت بایدن امضا شد، شامل همکاری در زمینه هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها بود.

در ۱۱ اوت، معاون مطبوعاتی نیکول پاشینیان رئیس جمهور ارمنستان، به رسانه‌ها گفت که دو مورد از سه تفاهم‌نامه همکاری متقابل که توسط ارمنستان و ایالات متحده در نشست اخیر کاخ سفید با تسهیل ترامپ در ۸ اوت امضا شد به هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و امنیت انرژی مربوط می‌شد. بر این اساس، تا سال 2036 رآکتور هسته‌ای متسامور ارمنستان (که از دوران شوروی برجا مانده) احتمالاً با رآکتورهای مدولار کوچک (SMR) آمریکایی و برای تأمین برق آینده هوش مصنوعی جایگزین شود.

مصرف برق یک موضوع مهم برای مراکز داده یا کارخانه‌های هوش مصنوعی مانند Nvidia است که تا ۱۰۰ مگاوات قابل افزایش و در آینده نیز قابل توسعه خواهد بود.

ظهور دوباره سیلیکون ولی شوروی با جوانان

 در حال حاضر، دولت ارمنستان در تلاش است تا شبکه برق را ملی کند. این در حالی است که مالک آن، ساموئل کاراپتیان، تاجر روسی-ارمنی، به اتهام توطئه کودتا و فساد در بازداشت پیش از محاکمه است. این کشور، به هر حال، حتی در دوران شوروی نیز سابقه موفقیت در زمینه‌های علمی را داشت و اغلب از آن به عنوان "سیلیکون ولی اتحاد جماهیر شوروی" یاد می‌شد. پس از استقلال و حتی پیش از پاشینیان، تلاش‌هایی برای احیا و توسعه این توانمندی فناورانه نیز صورت گرفت.

اگر در سال ۲۰۰۸ بخش فناوری ۹۶ میلیون دلار گردش مالی داشت، در سال ۲۰۱۷ به ۷۶۵ میلیون دلار رسید که با گشایش شعبه‌هایی توسط تعدادی از شرکت‌های بزرگ فناوری ایالات متحده مانند Synopsis همراه بود.

ارمنستان همچنین در آموزش نسل جدید برای کار در این زمینه نیز موفقیت‌هایی کسب کرده است. مرکز فناوری‌های خلاق تومو (The Tumo Centre for Creative Technologies)، یک پروژه آموزشی تأسیس شده توسط دور از وطنان ارمنستانی برای جوانان، در سال ۲۰۱۱ تأسیس شد و در حال حاضر در سطح جهانی گسترش یافته است. لباریان نیز در هیئت مشاوران تومو عضویت دارد. اگرچه کارخانه هوش مصنوعی Nvidia متخصصان خارجی را به کشور جذب خواهد کرد، اما چنین ابتکاراتی نسل جوان را نیز برای فرصت‌های شغلی آینده آماده خواهد کرد. این یکی از معدود نمونه‌هایی است که کمک دور از وطنان ارمنی به ارمنستان موفق بوده است.

چیزی بیش از سرمایه‌گذاری 

بنیاد افیان برای ارمنستان (The Afeyan Foundation for Armenia) یکی از سرمایه‌گذاران مؤسس در Firebird است و نوبار افیان(Noubar Afeyan)، کانادایی-آمریکایی، به عنوان مشاور استراتژیک و شریک مؤسس فعالیت خواهد کرد. افیان برای بسیاری به عنوان یکی از بنیانگذاران Moderna شناخته می‌شود که مسئول تولید یکی از واکسن‌های اصلی در طول همه‌گیری COVID-19 بود.

 رازمیک هوواغیمیان (Razmig Hovaghimian)، از بنیانگذران و مدیرعامل Firebird، گفت: "این پروژه درباره ساخت یک سکوی پرتاب برای نوآوری است. از ارمنستان به جهان. ما در مدل‌های جدید، در روباتیک و علوم، با همکاری دانشگاه‌های برجسته از سراسر جهان سرمایه‌گذاری خواهیم کرد و ظرفیت لازم را برای پرورش نسل بعدی نوآوران در ارمنستان ایجاد خواهیم کرد."

برای ارمنستان، حضور Nvidia چیزی بیش از سرمایه‌گذاری خارجی است. این نشان‌دهنده گامی به سوی ادغام خود در یک شبکه نوآوری جهانی در زمانی است که هوش مصنوعی در حال بازسازی کل صنایع در سراسر جهان است. این سرمایه‌گذاری اگر به دقت پرورش یابد، این همکاری می‌تواند ورود شرکت‌های فناوری پیشرو دیگر را تشویق کرده و رشد ارمنستان را به عنوان یک اقتصاد دیجیتال تسریع بخشد.

کریستینا کویین، سفیر ایالات متحده در ارمنستان، گفت: "ما از پتانسیل صادرات فناوری ایالات متحده و رهبری هوش مصنوعی برای ایجاد نوآوری بیشتر در بخش فناوری پویا ارمنستان، که به نفع ایالات متحده و ارمنستان است، هیجان‌زده‌ایم. شرکت‌هایی مانند NVIDIA همچنان به ارائه راه‌حل‌های محاسباتی و هوش مصنوعی پیشرو در جهان ادامه می‌دهند و ما افتخار می‌کنیم که آنها شرکای انتخابی همتایان ارمنی خود هستند."