میانجی جدید ایران برای مذاکره با آمریکا انتخاب شد

جماران: «دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده با تمرکز سیاست خارجی خود در یک گروه کوچک از افراد مورد اعتماد خود، نگرانی‌هایی را در میان برخی تحلیلگران امنیت ملی در مورد تعاملاتش با ایران ایجاد کرده است.»

واشنگتن تایمز در گزارشی با این مقدمه نوشت: از زمان روی کار آمدن ترامپ در ژانویه، ایالات متحده نماینده ویژه‌ای برای ایران نداشته است.

در حالی که ترامپ، نمایندگانی برای مذاکره با دشمنان ایالات متحده تعیین کرده است، برخی تحلیل گران حوزه سیاست خارجی در واشنگتن هشدار می‌دهند که گروه  ایران در میان بحران‌های دیپلماتیک و جنگ‌های جاری در سراسر جهان بیش از حد کوچک است.

استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، در بهار گذشته رهبری دیپلماسی ایالات متحده و ایران را بر عهده گرفت و پنج دور مذاکره را هدایت کرد. این مذاکرات که از ابتدا شکننده بودند، پس از حملات اسرائیل به تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم ایران در ژوئن فروپاشید. بمب‌افکن‌های B-2 آمریکا نیز در همان ماه تأسیسات هسته‌ای فوردو، نطنز و اصفهان را نابود کردند.

رابرت مالی، نماینده ویژه پیشین ایران بود که در سال ۲۰۲۱ توسط رئیس‌جمهور سابق جو بایدن منصوب شد. او در مارس ۲۰۲۳ به دلیل اتهامات سوءاستفاده از اطلاعات محرمانه کناره‌گیری کرد. معاون او، آبرام پالی، یک دیپلمات حرفه‌ای، از آن زمان این سمت را بر عهده دارد. با این حال، منابع دیپلماتیک به واشنگتن تایمز گفته‌اند که آبرام پالی از ژانویه در این دفتر کار نکرده است. وزارت امور خارجه از اظهارنظر درباره وضعیت استخدام پالی خودداری کرده است.

برایان هوک در دوره اول دولت دونالد ترامپ به عنوان نماینده ویژه ایالات متحده برای ایران ایفای نقش کرد. ترامپ در دولت دوم، نمایندگان کلیدی دیگری را در منطقه  غرب آسیا منصوب کرده است. تام باراک، سفیر ایالات متحده در ترکیه، نماینده ویژه برای سوریه است. مورگان اورتاگوس در ژانویه به عنوان معاون نماینده ویژه برای خاورمیانه تحت نظر استیو ویتکاف منصوب شد. اورتاگوس شش ماه بعد در پی تغییرات در تیم امنیت ملی نزدیک به ترامپ این سمت را ترک کرد.

با این پیش‌زمینه، برخی تحلیلگران معتقدند نبود نماینده ویژه اختصاصی برای ایران با استراتژی تمرکز در دولت دوم ترامپ همخوانی دارد، که امیدوار است هر حرکت دیپلماتیک را با تایید کاخ سفید مهر کند. علاوه بر رهبری مذاکرات با ایران، استیو ویتکاف به عنوان کانال ارتباطی کلیدی بین مسکو و واشنگتن عمل کرده است، در حالی که دولت ترامپ برای میانجی‌گری توافق صلح بین روسیه و اوکراین تلاش می‌کند.  ویتکاف همچنین در مذاکرات برای آتش‌بس در غزه و توافق آزادسازی گروگان‌ها با حماس فعال بوده است.

از زمان جنگ ژوئن، وضعیت دیپلماتیک پیرامون پرونده ایران وخیم‌تر شده است. در اوت، تروئیکای اروپایی(فرانسه، آلمان و بریتانیا) مکانیسم بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را فعال کردند که می‌تواند منجر به اعمال مجدد تحریم‌های تحت حمایت سازمان ملل علیه ایران شود.

نویسنده این مطلب در ادامه ادعا می‌کند که ایران به دنبال آن است که از طریق میانجی‌های قطری مذاکرات با ایالات متحده را از سر بگیرد. با این حال، مذاکرات بیشتر ممکن است برای برخی تندروهای ایرانی که خواسته‌های آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی را غیرقابل قبول می‌دانند، دشوار باشد.

برای برخی کارشناسان، مسأله هسته‌ای ایران آنقدر مهم است که ترامپ نباید بدون تیم اختصاصی عمل کند. الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه، گفت که کاخ سفید چشم‌انداز روشنی برای روابط ایالات متحده و ایران ارائه نکرده است.

او گفت: «هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که این کار آسان است. چالش‌های بسیار بزرگی هستند. اما آنچه من اشاره می‌کنم این است که ترامپ هرگز چشم‌انداز روشنی در مورد آنچه از سیاست ایران خود می‌خواهد نداشته است. اسرائیلی‌ها ممکن است همان‌طور که در دوحه عمل کردند، دست به اقدام بزنند و ترامپ را مجبور به بازگشت به جنگ با ایران کنند. این یکی از خطرات اجازه دادن به دیگران برای تنظیم دستور کار است. اگر من در کاخ سفید بودم، نگران این بودم که در صدر این موضوع نباشم.»

کارشناسان دیگری هم هستند که هشدار می‌دهند نگرش بی‌تفاوت به ایران می‌تواند در آینده فاجعه‌بار باشد. دانیل راث، مدیر تحقیقات در اتحاد علیه ایران هسته‌ای، تأکید کرد که کنار گذاشتن دیپلماسی می‌تواند ایالات متحده و خاورمیانه را به خطر بیندازد.