حاشیه‌های انتخاب «علت مرگ، نامعلوم» برای اسکار

برترین‌ها: روز گذشته فیلم سینمایی «علت مرگ نامعلوم» از میان پنج نامزد نهایی، با اکثریت آرا به عنوان نماینده سینمای ایران به آکادمی اسکار ۲۰۲۶ معرفی شد.

در این میان این انتخاب حاشیه‌های بسیاری به دنبال داشت. روزنامه اصولگرای  جوان در گزارشی با انتقاد از این انتخاب  نوشت: عصر روز دوشنبه، چند ساعت مانده به معرفی رسمی نماینده سینمای کشورمان برای معرفی به آکادمی اسکار جلسه شورای عالی سینما به ریاست محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور و با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و نایب رئیس شورا، حسین سیمایی‌صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، فرزانه صادق مالواجرد وزیر راه و شهرسازی، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و پیمان جبلی رئیس سازمان صدا و سیما به عنوان اعضای اصلی این شورا برگزار شد. 

در حالی که هنوز اعلام نشده‌بود که فیلم «علت مرگ: نامعلوم» به عنوان نماینده سینمای کشورمان قرار است به آکادمی اسکار معرفی شود، جبلی به عنوان یکی از اعضای اصلی شورای عالی سینما در قالب پیشنهاد و توصیه خطاب به دیگر اعضای شورا می‌گوید: «فیلمی که قرار است به یک عرصه رقابت بزرگ بین‌المللی هنری به نام اسکار معرفی شود، خیلی مهم است که ما یک نماینده واقعی فرهنگ و تمدن و سبک زندگی ایرانی اسلامی را معرفی بکنیم.

 من خواهش می‌کنم یک دقت نظر مجددی بشود – حالا احترام وافر من به همه عزیزان {کمیته انتخاب اثر} بر قرار است-، اما اینکه فیلمی معرفی بشود که خدای ناکرده این عناصر فرهنگی جامعه ایرانی و خانواده ایرانی را نادیده بگیرد به نظر ظلم به سینمای ایران و به فرهنگ و تمدن ایرانی است. من خواهش می‌کنم که در این فرصت باقی مانده…» 

در حالی که هنوز صحبت‌های این عضور شورای عالی سینما به پایان نرسیده‌بود، همایون اسعدیان، رئیس خانه سینما که اتفاقاً اعضای کمیته انتخاب اسکار را هم آن‌ها انتخاب و به سازمان سینمایی و بنیاد فارابی معرفی کرده‌اند، با قطع کلام جبلی می‌گوید: «شما دارید به گونه‌ای می‌گویید که شما تعیین بکنید{نماینده سینمای ایران در اسکار را} ببینید شما دارید خط می‌دهید که فیلمی نرود که این باشد و آن باشد. اجازه بدهید اعضای کمیته انتخاب خودشان اثر مورد نظر را انتخاب و معرفی کنند. این کار شما به نوعی دخالت مسئولان در سینماست!» 

البته جبلی در ادامه می‌گوید: «من اسم هیچ فیلمی را نبردم؛ اجازه بدهید، من به عنوان یکی از اعضای شورای عالی سینما وظیفه دارم که در راستای اهداف شورای عالی سینما اگر نکته‌ای به نظرم می‌رسد، عرض بکنم. من به انتخاب خانه سینما و فارابی احترام می‌گذارم، ولی فیلمی که انتخاب می‌شود به عنوان نماینده فرهنگ و تمدن ایرانی در اسکار حضور پیدا می‌کند و باید آن را نمایندگی کند.» 

در حالی که همایون اسعدیان به عنوان رئیس خانه سینما و یکی از اعضای شورای عالی سینما حتی تحمل شنیدن اظهارنظر یک عضو دیگر شورای مربوط را ندارد، سعی می‌کند با رویکردی تحکم‌آمیز که یادآور دوران خفقان تاریخی مک کارتیسم در سینمای امریکاست، اجازه اظهارنظر را که حق قانونی همه اعضای شورای عالی سینما است، از جبلی بگیرد! اگر چه همین دوستان در موارد متعدد و متنوع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خودشان را مجاز به اظهارنظر و حتی قضاوت و صدور رأی می‌دانند. 

البته این رویکرد دگماتیک و عصبیت‌گونه در بین اعضای خانه سینما حتی نسبت به دیگر اعضای آن مسبوق به سابقه است تا جایی که رئیس اسبق خانه سینما را مجبور به استعفا کردند، آن هم به این خاطر که مرضیه برومند حدود دو سال پیش در مراسم تشییع پیکر داریوش مهرجویی و همسرش گفته بود: «ما اینجا ماندیم در مملکت خودمان باشیم. با ما خوب باشید آن وقت با اسرائیل و رژیم صهیونیستی هم می‌جنگیم.»

همین دوستانی که امروز تحمل شنیدن یک پیشنهاد معمولی را ندارند که حق قانونی اعضای شورای عالی سینما است، همواره با گرفتن پز روشنفکری از آزادی‌بیان و اظهار عقیده و تحمل نظر مخالف سخنرانی‌ها می‌کنند، ولی در ورطه عمل به دیکتاتورهای شیک و اتو کشیده‌ای تبدیل می‌شوند که کسی اجازه مخالفت با نظر و خواسته‌شان را ندارد.

اگر چه روز گذشته فیلم «علت مرگ نامعلوم» به عنوان نماینده سینمای کشورمان در مراسم اسکار معرفی شد، ولی توقع فرستادن اثری که با فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی تناسبی داشته باشد، حرف اشتباهی نیست، چه اینکه همین فیلم‌ها و آثار هنری هستند که در جشنواره‌های بین‌المللی قضاوت و دیدگاه دیگران در مورد ملت و کشورمان را شکل می‌دهند.