برگ برنده جنگ روسیه با ناتو یک سلاح ایرانی است

عصر ایران: در سومین سال جنگ اوکراین، ناتو خود را با عدم تعادل جدیدی روبرو می‌بیند. روسیه هر ماه هزاران پهپاد انتحاری ایرانی تولید می‌کند - ساخت آنها ارزان و نابودی آنها پرهزینه است.

وبگاه هفته نامه خبری "پارلمنت" با اشاره به این مقدمه نوشت: این آسیب‌پذیری در ۹ سپتامبر آشکار شد، زمانی که پهپادهای روسی، که برخی از آنها از فوم و تخته سه لا ساخته شده بودند، از سد دفاع هوایی چند میلیون دلاری ناتو عبور کرده و وارد لهستان شدند. 

چند روز بعد، رومانی جدیدترین کشور متحد بود که وجود پهپادها را در حریم هوایی خود گزارش داد و صبح جمعه، جت‌های جنگنده روسی برای مدت کوتاهی وارد استونی شدند و این نشان دهنده طیف وسیعی از تاکتیک‌هایی است که مسکو مایل است برای برهم زدن تعادل ناتو از آنها استفاده کند.

"کایا کالاس" رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نقض حریم هوایی لهستان را "تشدید بی‌ملاحظه" خواند، در حالی که "دونالد توسک" نخست وزیر لهستان، هشدار داد که این نزدیک‌ترین زمانی است که اروپا از زمان جنگ جهانی دوم به درگیری آشکار رسیده است.

فناوری پهپادی ایران حالا به یک عامل تغییر دهنده راهبردی بازی تبدیل شده است: کشنده، اما به طرز بی‌رحمانه‌ای مقرون به صرفه. روسیه در کارخانه "آلابوگا" خود، اکنون هر ماه حدود ۵۵۰۰ پهپاد اصلاح‌شده "شاهد" تولید می‌کند که هر کدام تقریبا ۳۵ هزار دلار قیمت دارند. 

در مقابل، ناتو برای سرنگونی یکی از آنها چندین برابر این هزینه می‌کند. کارخانه‌های مسکو از تولید غرب پیشی گرفته‌اند و در عرض 3 ماه، چیزی را تولید می‌کنند که این اتحاد (ناتو) برای رسیدن به آن به یک سال زمان نیاز دارد. تولید پهپاد روسیه در سال گذشته 9 برابر شده است و قرار است تا سال 2026 دوباره 2 برابر شود.

این معادله نامتوازن - پهپادهای ارزان و تولید انبوه در مقابل سیستم‌های دفاعی پیشرفته اما گران‌قیمت - به صدر نگرانی‌های امنیتی غرب رسیده است.

تشدید بحران امنیتی اروپا

اسرائیل برای اولین بار پس از حمله سال 2019 به تاسیسات نفتی عربستان سعودی، ارزش راهبردی پهپادهای ایرانی را تصدیق کرد. 6 سال بعد، شاهدها به محور جنگ روسیه در اوکراین تبدیل شده‌اند و بن‌بستی طاقت‌فرسا به سبک جنگ جهانی اول را حفظ کرده‌اند.

روسیه روش ایران را در پیش گرفته و از پهپادها برای درهم شکستن خطوط دفاعی، تضعیف روحیه و بررسی عزم ناتو استفاده می‌کند، همانطور که تهاجم‌های اخیر به لهستان و رومانی نشان داد.

یک پهپاد شاهد که در ماه اوت از طریق بلاروس وارد حریم هوایی لهستان شد و در نزدیکی کارخانه نیتروژن پولاوی منفجر شد، همکاری رو به رشد را برجسته کرد: طراحی ایرانی، قدرت چینی، علامت تجاری کره شمالی و مونتاژ روسی. 

آنچه در سال 2022 با تامین سیستم‌های آماده توسط ایران برای روسیه آغاز شد، به سرعت به انتقال دانش فنی منجر شد که به مسکو اجازه داد تا به تولید در مقیاس صنعتی دست یابد. از نظر منطقه‌ای، این امر موقعیت روسیه را تقویت کرده و نقص‌های امنیتی ناتو را آشکار کرده است. از نظر جهانی، این امر به محوری از قدرت‌های تجدیدنظرطلب اشاره دارد که در حال نزدیک شدن به جبهه شرقی اروپا هستند.

پهپادهای ایرانی به عنوان سلاحی برای فرسایش اقتصادی

روسیه به تعداد بی‌سابقه‌ای به پهپادهای مدل شاهد متکی بوده است. بیش از 800 فروند از این پهپادها در اوایل سپتامبر در بزرگترین حمله گسترده به اوکراین از زمان آغاز جنگ، پرتاب شدند. این امر برای مدافعان مسائل اقتصادی جنگ، آزاردهنده است. 

روزنامه آلمانی بیلد گزارش داد که در جریان حمله به لهستان، ناتو از موشک‌های AIM-9 Sidewinder با قیمت حدود 400 هزار یورو برای سرنگون کردن پهپادهایی که حتی یک دهم این رقم هم قیمت نداشتند، استفاده کرد. حتی رهگیرهای ارزان‌تر گنبد آهنین اسرائیل نیز برای رقابت با هزینه پایین پهپادهای ایرانی به مشکل برمی‌خورند.

این عدم تقارن فقط مالی نیست. تنها یک پنجم پهپادهای انتحاری یک‌طرفه روسیه در لهستان رهگیری شدند. به گفته نیروی هوایی اوکراین، تقریبا نیمی از حملات هوایی روسیه از سپتامبر 2022 تا دسامبر 2024 به پهپادهای یک‌طرفه ایرانی متکی بوده است. پهپاد شاهد به مقرون‌به‌صرفه‌ترین سلاح مسکو تبدیل شده است، و خود ایران به این موضوع افتخار می‌کند.

ایالات متحده این تغییر را نادیده نگرفته است. دونالد ترامپ، در ماه مه گذشته، پهپادهای ایران را "خوب، سریع و کشنده" توصیف کرد و پنتاگون از آن زمان آزمایش نمونه‌های مشابه شاهد را آغاز کرده است.

تاثیر برنامه پهپادی ایران اکنون فراتر از اوکراین است. پیمان دفاعی با بلاروس، فناوری‌های موشکی و پهپادی ایران را مستقیما به جناح شرقی ناتو گسترش داده است. در آمریکای لاتین، تاسیسات پهپادی تحت مدیریت ایران در ونزوئلا، نفوذ تهران را به حوزه نفوذ ایالات متحده گسترش می‌دهد. واشنگتن، با نگرانی از تشدید تنش، هفت کشتی جنگی، یک زیردریایی هسته‌ای و 4 هزار تفنگدار دریایی را در سواحل ونزوئلا مستقر کرده است – به بهانه مبارزه با "تروریست های مواد مخدر".

تشدید رویارویی بین ناتو و شرق

اگرچه ممکن است ایران با واگذاری کیت اولیه ساخت پهپادهای خود به مسکو، مقداری از اهرم فشار خود را واگذار کرده باشد، اما حملات ماه سپتامبر روسیه با این وجود یک هشدار بود: عقب‌نشینی آمریکا شکاف‌هایی ایجاد کرده است که تهران و مسکو به سرعت از آنها بهره‌برداری می‌کنند.

ایران که از نظر اقتصادی ضعیف شده اما از نظر ایدئولوژیک مصمم است و از طریق تاکتیک‌های نامتقارن و فناوری پهپاد، در حال تغییر موازنه قدرت در اروپا است. این یک تهدید ژئواستراتژیک است که ناتو دیگر نمی‌تواند آن را به عنوان یک مزاحم گذرا تلقی کند.