ترامپ درباره ایران چه خیال خامی دارد؟

برترین‌ها: ترامپ، رئیس جمهور امریکا شب گذشته و در کنفرانس خبری با نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل گفت: من درباره انعقاد توافقات ابراهیم مذاکره کرده‌ام و طرح من می‌تواند آن‌ها را گسترش دهد و ممکن است ایران به آن بپیوندد.

احمد زیدآبادی، طی یادداشتی در واکنش به این خبر نوشت: نتانیاهو تحت فشار ترامپ با طرح صلح 21 بندی او برای پایان دادن به جنگ غزه موافقت کرد. در روزهای آینده کشورهای عرب حماس را برای پذیرش طرح تحت فشار خواهند گذاشت.

طرح 21 ماده‌ای که توسط ویتکاف و با مشورت و همکاری تونی بلر و جارد کوشنر تهیه شده است، مورد حمایت رهبران تمام کشورهای عرب و مسلمانی است که اخیراً با ترامپ در خاک آمریکا دیدار کردند. 

بنابراین مخالفت حماس با طرح به انزوا و طرد کامل این گروه از سوی کشورهای فوق بخصوص قطر و مصر منجر خواهد شد.

ترامپ در توضیح تبعات طرح  گفته است؛ ایران هم به تصور او می‌تواند به "پیمان ابراهیم" بپیوندند! آیا مقصودش پیوستن جمهوری اسلامی است؟ چطور ممکن است این مسئله به ذهن کسی خطور کند؟ شاید ترامپ بر این گمان است که جمهوری اسلامی دچار "استحالۀ بنیادی" می‌شود! 

شاید هم متأثر از وعده‌های نتانیاهو چنین سخنی به زبان آورده است. نتانیاهو در رؤیای "تغییر رژیم" در ایران به سر می‌برد. اما چگونه؟ و با چه امکانات و ابزاری؟ قابل تصور نیست، مگر آنکه توطئه‌ای بسیار پیچیده در میان باشد!

صابر گل‌عنبری، کارشناس مسائل بین‌الملل نیز در کانال تلگرامی خود نوشت: ترامپ امشب در نشست خبری با نتانیاهو از طرح خود برای آتش بس در غزه با آب و تاب خاصی رونمایی کرد و در عین حال هم از «صلح ابدی» در خاورمیانه خبر داد. ترامپ تا توانست از خود، نتانیاهو و رهبران چند کشور عربی و اسلامی (عربستان، قطر، امارات، ترکیه و اندونزی و مصر) تعریف و تمجید کرد. 

ترامپ گفت که مساله فراتر از غزه و مربوط به «صلحی ابدی» در خاورمیانه است که کلا به چند دهه منازعه میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها پایان می‌دهد! اما در عین حال نه کوچک‌ترین اشاره‌ای به تشکیل کشور فلسطین کرد و حتی اظهار داشت که مخالفت اسرائیل با آن را درک می‌کند و نه اساسا نقشی برای خود فلسطینی‌ها در این صلح تعریف کرد. بلکه در مقابل از دادن امتیازات کلانی به اسرائیل و در راس آن‌ها تکمیل پروژه عادی‌سازی روابط در منطقه سخن گفت. 

رئیس جمهور آمریکا چنان بلندپروازانه از «صلح ابدی» خود در خاورمیانه و پیمان ابراهیم یاد کرد که حتی گفت ایران هم ممکن است به این پیمان بپیوندد!

سخن گفتن ترامپ از چنین صلحی، بزرگ‌نمایی بیش نبود و نباید زیاد آن را جدی گرفت. تحقق یک صلح ابدی با این مشخصات اساسا امکانپذیر نیست. 

اما مساله دیگر، طرح ترامپ برای آتش بس در غزه در چارچوب نگرشش درباره همان «صلح ابدی» است. وی با اشاره به برخی بندهای طرحش و اعلام موافقت اسرائیل با طرحش درباره جنگ غزه، توپ را به زمین حماس انداخت و در حالی که ویتکاف و کوشنر از چند روز قبل در مذاکره با نتانیاهو در حال جرح و تعدیل این طرح بودند، اما تازه امروز عصر خود طرح به حماس ارائه شده است؛ به این معنا که با رونمایی از آن، اساسا آنچه مطلوب و مورد درخواست ترامپ است، موافقت حماس با این طرح بدون مذاکره قبلی درباره آن است.

رئیس جمهور آمریکا در عین حال تهدید کرد که اگر حماس با طرحش موافقت نکند، نتانیاهو با حمایت کامل او می‌‎تواند جنگ در غزه را ادامه دهد. البته این تهدیدهای ترامپ چیز تازه‌ای نیست و از وقتی به قدرت رسیده است، کاملا دست اسرائیل را برای ادامه جنگ غزه برای تحقق اهداف آن باز گذاشته و از آن به انحای مختلف حمایت کامل کرده است. اما بعد از دو سال این اتفاق با این جنگ ویرانگر نیفتاده و اکنون در واقع هدف طرح ترامپ تحقق اهداف کلان جنگ با پیشبرد این طرح است.

آنچه در معرفی این طرح ترامپ متفاوت از قبل بود و کار را برای حماس دشوارتر می‌کند، تلاش برای قرار دادن کشورهای عربی و اسلامی در مقابل آن است. ترامپ چندین بار خطاب به رهبران چند کشور عربی که اخیرا با او دیدار کردند، گفت که مسئولیت اقناع و اجبار حماس به پذیرش این طرح با آن‌هاست. وی در عین حال مدعی شد که رهبران این کشورها با طرحش موافقت کرده‌اند.

توقف جنگ، عقب‌نشینی اسرائیل از نوار غزه، بازسازی آن و ارسال کمک‌ها از طریق سازمان ملل و نه شرکت آمریکایی با وجود کلی بودن آن‌ها و بدون جزئیات دقیق می‌‎تواند تا حدود زیادی چند خواسته کلیدی حماس را برآورد ‌کند که شرکای نتانیاهو با بندها مشکل دارند، اما مشکل حماس با دیگر بندهای مهم طرح است؛ از خلع سلاح گرفته تا ایجاد شورای بین‌المللی برای تشکیل دولت غزه و استقرار نیروهای خارجی در این منطقه. بسیار بعید است که حماس با این بندها موافقت کند و بارها مخالفت خود با چنین شروطی را اعلام کرده است.

در مجموع، طرح ترامپ علی رغم ملاحظات برخی شرکای نتانیاهو با اصول و خواسته‌های اصلی اسرائیل سازگار است و بر آن مبنا هم تهیه شده است.

به احتمال زیاد حماس با طرح ترامپ به شیوه خود مخالفت غیر مستقیم کند؛ به این معنا که از بخش‌هایی از طرح استقبال و نسبت به بندهای دیگر آن ملاحظات خود را با درخواست اصلاحاتی بیان کند. 

وی در کل بعید است که طرح ترامپ با این مشخصات و بدون تغییر سرنوشت موفقی پیدا کند؛ اگر پس از ملاحظات حماس تعدیل شود که بعید است، طرف اسرائیلی مخالفت خواهد کرد و اگر هم نادیده گرفته شوند، طرف فلسطینی مخالفت می‌کند.