۹۹ درصد مخزن عظیم سد لار خالی شد!

تسنیم: در حال حاضر فقط ۱۴ میلیون مترمکعب آب در مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی سد لار ذخیره شده است؛ به عبارتی کمتر از ۱.۵ درصد از ظرفیت مخزن این سد، آب پشت آن ذخیره شده و حدود ۹۹ درصد این مخزن بزرگ خالی است.

سد لار در سال ۱۳۶۱ در استان مازندران و در فاصله ۷۵ کیلومتری از تهران و ۱۰۰ کیلومتری شهر آمل احداث شده است. ذخایر آبی این سد که یکی از ۵ سد اصلی تأمین آب شرب استان تهران است، وضعیت نامطلوبی دارد. از طرفی بارش های سالانه کفاف پر شدن مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی این سد را نمی‌دهد و از سوی دیگر فرار آب از کف و دیواره مخزن این سد در طول سال ادامه دارد.

در ششمین سال خشک پیاپی در استان تهران به‌سر می‌بریم و امسال میزان کاهش ذخایر این سد بزرگ، بیش از سال‌های دیگر بوده است. در حال حاضر فقط ۱۴ میلیون مترمکعب آب در مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی سد لار ذخیره شده است؛ به عبارتی کمتر از ۱.۵ درصد از ظرفیت مخزن این سد، آب پشت آن ذخیره شده و حدود ۹۹ درصد این مخزن بزرگ خالی است.

اگرچه سد لار اکنون در آستانه خشکی کامل است و آبی حتی برای فرار از آن وجود ندارد، اما این سد رکورددار فرار آب در جهان شناخته می‌شود و علاوه بر مسئله خشکسالی و کم‌بارشی متأثر از آن، اندک آب ذخیره شده در سد لار نیز با مشکل فرار آب، مخصوصا در بین ماه‌های فروردین تا مرداد مواجه است.

عملیات اجرایی این سد در سال ۱۳۵۳ به وسیله شرکتی ایتالیایی آغاز و در اردیبهشت ۱۳۵۹ آبگیری شد. با آبگیری از سد، فرار آب از مخزن آن مشهود شده و با انجام مطالعات و بررسی های متعدد مشخص شد که آب از مجاری طبیعی موجود در دریاچه سد نشت کرده و به صورت چشمه هایی حدود ده کیلومتری پایین دست سد با دبی تا ۱۴ مترمکعب در ثانیه ظاهر می شود.

درواقع سد لار با فرار شدید آب مواجه شده و آبی که باید پشت این سد ذخیره می‌شد به‌صورت چشمه‌هایی کیلومترها بعد از سد، فرار کرده و به رودخانه هراز جاری شده و به دریای خزر می‌ریزد.

برآورد بلند مدت (۳۰ ساله) نشان می دهد که حداقل فرار آب از مخزن سد لار ۳ مترمکعب در ثانیه و حداکثر آن حدود ۱۳ تا ۱۴ مترمکعب در ثانیه است. متوسط فرار آب این سد در طول سال حدود ۷ مترمکعب در ثانیه برآورد می شود. از اینرو، به طور متوسط در یک ۲۴ ساعت، حدود ۶۰۵ هزار مترمکعب آب از مخزن سد لار به پایین دست نشت می کند. این رقم در طول یکسال رقمی بین ۲۲۰ میلیون مترمکعب تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب شیرین را شامل می شود که رقم بسیار بزرگی است. هیچ سدی در دنیا تاکنون این میزان فرار آب نداشته و در این خصوص سد لار رکورد فرار آب را در بین سدهای دنیا از آن خود کرده است.

میزان ذخیره فعلی آب در سد لار ۱۴ میلیون مترمکعب است، این درحالی است که در سال گذشته در زمان مشابه، ۲۹ میلیون مترمکعب در این سد آب ذخیره شده بود و در میانگین بلندمدت در زمان مشابه به‌طور متوسط میزان ذخیره آبی سد لار در میانه پاییز، با وجود مشکل فرار آب، حدود یکصد میلیون مترمکعب بوده است.