پشت پرده استیضاح ۵ وزیر کابینه پزشکیان

خبرآنلاین: سونامی استیضاح وزرای دولت پزشکیان در مجلس در حالی به راه افتاده است که تنها یک سال و پنج ماه از عمر دولت می‌گذرد. کشور در شرایط خاص پس از اجرای مکانیسم ماشه و پس از جنگ ۱۲ روزه به سر می‌برد. در روزهایی که همچنان زمزمه‌هایی از احتمال آغاز جنگی دوباره شنیده می‌شود، هر روز یک وزیر با تهدید استیضاح مواجه است.

اخیراً علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، در برنامه «بزنگاه» گفته است: «امضاهای استیضاح پنج وزیر به حد نصاب رسیده و استیضاح هرکدام از آن‌ها به جریان بیفتد، رأی می‌آورد.»

در میان وزرایی که نمایندگان مجلس برای استیضاح آنان اصرار دارند، نام فرزانه صادق مالواجرد بیش از همه به گوش می‌رسد. او با کسب ۲۳۱ رأی موافق، راهی وزارت راه و شهرسازی شده است. این روزها به دلیل موضوعاتی مانند وضعیت حمل و نقل و مسکن، مورد غضب نمایندگان قرار گرفته است. صادق که تنها وزیر زن کابینه است، از همان روزهای ورود به ساختمان خیابان دادمان با اعتراض نمایندگان تندرو مواجه شد. با توجه به اختلافات او با مهرداد بذرپاش، وزیر راه دولت رئیسی و از چهره‌های تندروی اصولگرا، مخالفت‌ها با او چندان دور از ذهن نیست.

احمد میدری نیز از وزرایی بود که در جریان بررسی صلاحیت کابینه پیشنهادی پزشکیان، به سختی توانست رأی اعتماد نمایندگان را کسب کند. او با ۱۹۱ رأی به دولت راه یافت. استیضاح او از دی‌ماه سال گذشته در دستور کار نمایندگان مخالف دولت قرار داشته، اما تاکنون در مجلس به جریان نیفتاده است. برخی معتقدند میدری با دادن امتیاز و سهم‌هایی به جریان پایداری، تلاش کرده رضایت آنان را جلب کند، اما ظاهراً موفق نبوده است. علی خضریان، نماینده تهران، در تذکری در صحن علنی مجلس گفته بود: «بارها به آقای میدری گفتم مراقبت کنید؛ حلقه داوود و کمال رضوی که در حوزه وزارت شما نشستند، در حال شیطنت هستند و به اسم شما هزینه‌هایی برای کشور ایجاد می‌کنند.»

غلامرضا نوری قزلجه، عباس علی‌آبادی و احمد دنیامالی نیز از دیگر وزرایی هستند که نامشان در فهرست استیضاح قرار دارد. اگرچه نوری قزلجه و دنیامالی از جمله چهره‌هایی بودند که از صندلی مجلس به کرسی وزارت رسیدند، اما این روزها مورد نارضایتی همکاران سابق خود قرار گرفته‌اند.

موج استیضاح‌های سیاسی برای فشار به دولت

موج استیضاح‌ها در شرایطی شکل گرفته که کشور به تازگی جنگ با اسرائیل را پشت سر گذاشته و در وضعیت آتش‌بس به سر می‌برد. همزمان قیمت ارز و سکه روز به روز رکوردشکنی می‌کند. این پرسش مطرح می‌شود که آیا این استیضاح‌ها واقعی هستند یا صرفاً سیاسی و برای اعمال فشار به وزرا طراحی شده‌اند؟

این سوال از آنجا مطرح می‌شود که از همان روزهای تشکیل کابینه مسعود پزشکیان، پیش‌بینی می‌شد مخالفان دولت خیلی زود ساز مخالفت با او را کوک کنند. پیش‌بینی‌ای که به واقعیت پیوست. نمایندگان در اسفندماه سال گذشته، با بهانه‌هایی مانند افزایش قیمت ارز و اظهارات عبدالناصر همتی درباره پیوستن به FATF و رفع فیلترینگ، او را از وزیر اقتصاد به وزیر سابق اقتصاد تغییر دادند.

بهارستان‌نشینان هر بار با بهانه‌های مختلف، رئیس‌جمهور و اعضای کابینه را تهدید به عزل، برکناری و استیضاح می‌کنند. برخی بر این عقیده‌اند که هدف آن‌ها جلوگیری از اجرای وعده‌های دولت است. کما اینکه برخی از آن‌ها حتی در یک و پنج ماه گذشته بارها از کلیدواژه‌هایی مانند «استعفای پزشکیان»، «سؤال از رئیس‌جمهور» و «عدم کفایت سیاسی رئیس‌جمهور» استفاده کرده‌اند. برخی ناظران معتقدند آنها با این کار قصد دارند تا بر دولت فشار روانی ایجاد کنند و از این طریق خواست‌های خود را بر دولت و وزرا تحمیل کنند. این کوبیدن بر طبل استیضاح در شرایطی است که رهبر انقلاب و مسئولان ارشد نظام چندین مرتبه بر حمایت کامل از دولت، تاکید کرده‌اند.

محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینی شهر، در تذکری در صحن مجلس، با بیان اینکه کف انتظارات جامعه حوزه معیشتی است، خوستار استیضاح وزیر کشاورزی شد و گفت: «امروز نهاده‌های دامی در بازار ۱۱ هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شود، اما فرد زنگ می‌زند و بابت هر کیلو ۶ هزار تومان دیگر درخواست واریز وجه می‌کند. مردم انتظار دارند استیضاح وزیر در دستور کار قرار بگیرد و باید وزیر پاسخگو باشد.»

سید مرتضی محمودی، نماینده تهران و از چهره‌های نزدیک به سعید جلیلی، هم از مخالفان جدی فرزانه صادق است. او در گفت‌وگویی با بیان استدلال‌های عجیبی درباره حضور یک زن به عنوان وزیر راه و شهرسازی گفت: «با وجود احترامی که برای بانوان کشور قائلم، باید بگویم مدیریت وزارت راه و شهرسازی جای یک خانم نیست؛ به‌خصوص به دلیل شرایط سختی که وزیر باید برای پیگیری مسائل مختلف تحمل کند. سفرهای متعدد، حضور در دل جاده‌ها و بررسی میدانی کریدورها از وظایف دائمی وزیر راه است و ما نیازمند وزیری چابک هستیم.»

محمد منان رئیسی، نماینده قم و طراح استیضاح وزیر راه و شهرسازی، هم در این باره گفته است: «از ابتدا هم با توجه به شناختی که داشتم تشخیص ما این بود که خانم مالواجرد برای این وزارتخانه گزینه مناسبی نیست. شاید در وزارتخانه‌های دیگری می‌توانست موفق باشد، اما وزارتخانه راه و شهرسازی وزارتخانه بزرگ و زیربنایی کشور است. تداوم حضور ایشان در این جایگاه منتج به تضییع حق مردم و حق الناس می‌شود.»

چه کسانی پشت پرده استیضاح وزرای دولت هستند؟

اما از آنجایی که این روزها بحث بر سر استیضاح وزرای دولت پزشکیان داغ شده است و برخی از نمایندگان در مجلس به صف شده‌اند تا وزرای پزشکیان را از کابینه بیرون کنند، این سوال ایجاد می‌شود که کدام نمایندگان پشت سر استیضاح دولتمردان هستند و چه هدفی را دنبال می‌کنند؟

نشان می‌دهد که جبار کوچکی‌نژاد نماینده رشت، محمد منان رئیسی نماینده قم، کامران غضنفری نماینده تهران، احسان عظیمی‌راد نماینده مشهد و کلات، مرتضی محمودی نماینده تهران، امیرحسین ثابتی نماینده تهران، مالک شریعتی نماینده تهران، محمدتقی نقدعلی نماینده قم، علی خضریان نماینده تهران و حسینعلی حاجی دلیگانی نماینده شاهین شهر از جمله نمایندگانی هستند که دولتمردان را تهدید به استیضاح کرده‌اند. نمایندگانی که طیف سیاسی بیشتر آنان جبهه پایداری  و نزدیک به تفکرات این نحله سیاسی یا افراد نزدیک به سعید جلیلی هستند.

بهارستانی‌ها در طول یک سال و پنج ماهی که از عمر دولت می‌گذرد، بیش از آنکه به فکر وضعیت معیشتی مردم باشند و طرح و برنامه‌های اقتصادی را در جهت کمک به حل مسئله کشور و دولت ارائه دهند، فقط به سمت مسائل جناحی و سیاسی‌کاری حرکت کرده و میکروفون‌شان فقط برای رفتارها و سیاسی‌کاری‌هایشان روشن شده است. در واقع، نمایندگان و طیف مخالف دولت، که همه تلاش خود برای سنگ‌اندازی پیش پای دولت به کار بستند تا دولت را از حیض انتفاع ساقط کنند و کار خودشان را برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۷ راحت‌تر کنند. همچنین بنا بر برخی تحلیل‌ها، آنها می‌خواهند با استیضاح اکثریت وزرای دولت، آن را از حد نصاب بیندازند تا با ناکارآمد نشان دادن پزشکیان، او را مجبور به چینش مجدد کابینه کنند؛ ادعایی که می‌توان صحت آن را از لا به لای سخنان نمایندگان مجلس جست‌وجو کرد.

اخیراً مصطفی پوردهقان، نماینده اردکان، از مطرح شدن استیضاح ۸ وزیر در مجلس خبر داده است. عباس صالحی وزیر ارشاد، محسن پاک نژاد وزیر نفت و محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت از دیگر وزرایی هستند که استیضاح‌شان کلید خورده است. علی نیکزاد هم با اشاره به این موضوع گفته است: «اگر نصف به علاوه یک وزرا در طول کابینه استیضاح شوند یا استعفا بدهند و کنار بروند، کل هیئت دولت از حد نصاب می‌افتد و نظام دیدگاهش این است که کل هیئت دولت در این چهار سال از حد نصاب نیفتد.»

اقدامات اخیر نمایندگان و فشار آنان برای استیضاح وزرا، حاکی از آن است که دولت با طرح استیضاح‌ها مخالفت کرده است. اما حال، با وجود فشارها برای در دستور کار قرار گرفتن طرح، باید دید که دولت می‌تواند از راه لابی با نمایندگان و همکاری محمدباقر قالیباف ماجرای استیضاح وزرا را به پایان برساند یا مجلسی‌ها برای ایجاد فشار بر دولت بر تصمیم خود پافشاری خواهند کرد. هرچند که قالیباف در طول یک سال و نیم گذشته تلاش کرده تا همراهی و همکاری خودش را با دولت پزشکیان نشان دهد، اما هرگاه پای منفعت سیاسی خودش در میان باشد، به سمت گروه‌های سیاسی تندرو حرکت می‌کند. بر همین اساس، باید منتظر ماند و دید که او می‌تواند در جهت اقناع نمایندگان برای بازپس‌گیری طرح استیضاح موثر باشد یا خیر.