یلدا نزدیک است...

راهم را پيش گرفتم، چند قدم آن‌سوتر، بازار ميوه فروشي سر خيابان سكه بود، لحظه‌اي تردد كردم تا شاهد شور و حال مردم باشم، كم كم همه ميوه‌ شب يلدا مي‌خريدند، بازار هندوانه هم كه چه غوغايي داشت؛ راستي قصه شب يلدا از كجا آغاز شد؟

پيرزني توجهم را جلب كرد كه به سختي چند پلاستيك ميوه را حمل مي‌كرد، به سرعت خودم را به او رساندم و به بهانه كمك همراهي‌اش كردم و من تا منزل با او همراه شدم.

تنهايي‌اش را بهانه كرد و من را به داخل تعارف كرد تا به صرف چاي ميهمانش باشم، از لهجه شيرينش متوجه شدم اصالتش يزدي است؛ پيرزني تنها كه كم كم در تدارك مهماني شب يلدا بود؛ سه پسر و دو دختر داشت كه همگي گرفتاري شغلي داشتند، كم كم سر صحبت باز شد.

- "از آخرين شب‌هاي تابستان محفل گرم خانوادگي نداشته‌ايم و طبق روال هر ساله شب يلدا همگي در خانه من جمع هستند."

از او خواستم از ويژگي‌هاي اين شب برايم بگويد؛ او گفت و من هم چنين نوشتم:

از لحاظ نجومي، شب يلدا، شب چله آخرين روز ماه آذر كه شادماني مردم در آن شب براي بلندتر شدن روزها، افزايش روشنايي و تابش نور ايزدي است. ايرانيان باستان آن را شب زايش مهر يا زايش خورشيد مي‌دانند و براي آن جشني بزرگ برپا مي‌كنند، آيين شب يلدا خوردن آجيل مخصوص، هندوانه، انار و شيريني و ميوه‌هاي گوناگون است كه هر يك نمادين بوده و نشانه بركت، تندرستي،‌ فراواني و شادكامي هستند.

در اين شب چون جشن تيرگان، فال گرفتن و آواز خواني مرسوم است؛ حاضرين با انتخاب و شكستن گردو، از روي پوكي يا پري آن آينده گويي مي‌كنند.

يلدا، كلمه‌اي "سرياني" است و به معناي تولد و به گفته ابوريحان آن را "شب زادن" ترجمه كرده‌اند.

از خانه پيرزن بيرون آمدم و راه بازگشت پيش گرفتم، در راه با خود مي‌انديشيدم ساليان سال سرزمين من مورد هجوم بيگانه قرار گرفت و من به خود مي‌بالم كه تمدني اين چنين غني داشته‌ام كه بيگانگان نتوانستند كوچكترين خللي در آن وارد كنند و به خود مي‌بالم كه ايرانيم.

دكتر "غلامرضا حسني"، عضو هيات علمي دانشگاه فردوسي مشهد درباره تاثير اجتماعي شب يلدا توضيح داد: شب يلدا مانند همه مناسک ملي يک بار اجتماعي دارد که تاثير خودش را در طول تاريخ بر همبستگي اجتماعي گذاشته است و حداقل در سطح خانوار، منجر به نوعي همگرايي در عرصه تعاملات ميان دايره خويشاوندي شده است.

وي ادامه داد: بدون شک مناسک گذار در تربيت اجتماعي و انتقال ارزش‌ها و به خصوص ارزش‌هاي ملي تاثير بسزايي دارند و اين در حالي است که در کشور ما ارزش‌هاي ملي و مذهبي با هم ادغام شده‌ و قابل تفکيک نيستند و يکديگر را تقويت مي‌کنند.

اين استاد دانشگاه اظهار داشت: از ديگر تاثير اين مناسک، توجه به طبيعت و مسائل مربوط به طبيعت است ولي بايد توجه داشت هر مناسکي که مراقبت نشود و از طريق روند جامعه‌پذيري و ارتباط نسل‌ها، با آن آشنايي پيدا نکنند، دچار زواياي منفي مي‌شود، مانند چهارشنبه سوري كه دچار زواياي منفي شده است.

حسني افزود: سال‌هاست که در ايران اين مراسم مورد توجه است و بايد سعي کنيم با عناصر اعتقادي هم اين‌ها را تقويت كنيم، البته اين عناصر به طور معمول از طريق ديد و بازديدهاي ميان خويشاوندان اتفاق مي‌افتد.

وي اضافه کرد: با توجه به گسستگي که امروز به علت مسايل و مشکلات زندگي اجتماعي ميان خويشاوندان ايجاد شده نياز به برگزاري اين مناسک بيشتر از گذشته است. امروزه تعامل‌هاي اجتماعي خويشاوندان به شدت کاهش يافته و اين مناسک مي‌توانند در بهبود روابط نقش مفيدي داشته باشند.


منبع: ایسنا

باز نشر: مجله اینترنتی Bartarinha.ir