چرا ته دلمان هنگام برخاستن هواپیما خالی می شود؟

زومیت: حدود ۳۰ ثانیه پس از برخاستن هواپیما، مسافران حس کوتاه‌مدت سقوط را تجربه می‌کنند، در حالی که هواپیما همچنان در حال صعود است.

حس سقوط در هنگام برخاستن هواپیما ناشی از ترکیبی از فیزیک پرواز و واکنش‌های بدن انسان است. وقتی هواپیما از روی زمین بلند می‌شود، ابتدا با بیشترین قدرت و شیب تند صعود می‌کند. در این مرحله، شتاب هواپیما بسیار بالا است و بدن شما به دلیل اینرسی، کمی از حرکت عقب می‌ماند، بنابراین آن حس معروف «خالی شدن ته دل» ایجاد می‌شود. این همان حسی است که بسیاری افراد در ترن هوایی یا هنگام عبور خودرو از مسیر پرشیب تجربه می‌کنند.

حس موقت سقوط پس از برخاستن هواپیما به‌دلیل تغییر ناگهانی شتاب ایجاد می‌شود و مغز آن را به اشتباه به‌عنوان کاهش ارتفاع تفسیر می‌کند.

پس از چند ثانیه، خلبان‌ها موتور‌ها را کمی آرام می‌کنند و شیب صعود را ملایم‌تر می‌کنند تا هواپیما بتواند سرعت بیشتری بگیرد و در عین حال مصرف سوخت کاهش یابد و موتور‌ها کمتر تحت فشار باشند. این تغییر ناگهانی شتاب باعث می‌شود گوش داخلی ما که مسئول حس تعادل و حرکت بدن است، سیگنال‌هایی مبنی بر «سقوط» ارسال کند، حتی اگر هواپیما همچنان به سمت بالا حرکت کند. به عبارت دیگر، مغز ما تغییر در شتاب را به اشتباه به عنوان سقوط تفسیر می‌کند.

معده و دیگر اندام‌های ما نیز این تغییر شتاب را حس می‌کنند. همان‌طور که گفته شد، وقتی شتاب هواپیما کاهش می‌یابد، بدن برای لحظه‌ای با حرکت هواپیما هماهنگ نمی‌شود و این وضعیت باعث ایجاد آن حس کم‌وزنی و خالی شدن ته دل می‌شود. برای برخی افراد، این تجربه می‌تواند کمی ناراحت‌کننده یا حتی ترسناک باشد، به‌ویژه اگر به پرواز حساس باشند.

این تغییرات نه تنها طبیعی هستند بلکه برای ایمنی و کارایی پرواز هم ضروری‌اند. کاهش موقت شتاب باعث می‌شود موتور‌ها کمتر تحت فشار باشند و عمر طولانی‌تری داشته باشند. همچنین ملایم‌تر شدن صعود باعث می‌شود صدای برخاستن هواپیما به مناطق اطراف فرودگاه کمتر منتقل شود و مزاحمتی برای ساکنان ایجاد نشود.

برای کسانی که از پرواز می‌ترسند، درک علمی این پدیده می‌تواند آرامش‌بخش باشد. دانستن اینکه این احساس سقوط واقعی نیست و بخشی از طراحی مهندسی پرواز است، کمک می‌کند اضطراب کاهش یابد و تجربه پرواز دلپذیرتر شود.

این حس کوتاه‌مدت و عجیب، نمونه‌ای از تعامل بدن با قوانین فیزیک است؛ گوش داخلی، معده و مغز با تغییر شتاب هماهنگ می‌شوند و تجربه پرواز را شکل می‌دهند. مغز در ابتدا تغییرات شتاب را بیش از حد تفسیر می‌کند و بدن هنوز با شتاب هماهنگ نشده است؛ بنابراین آن لحظه کوتاه حس سقوط ایجاد می‌کند، درحالی‌که فقط تجربه‌ای طبیعی و گذرا است و خطری برای شما یا هواپیما ندارد.