۸ نکته درباره توهمات اینترنتی یک معمم

عصر ایران: اخیراً دبیر ستاد فضای مجازی حوزه، در گفت‌وگویی از طرحی جنجالی برای مدیریت اینترنت رونمایی کرد. حجه الاسلام محمد کهوند گفته است: باید مصارف را دسته‌بندی کرد و اگر مصرفی نامشروع است، اینترنت را برای آن گیگی یک میلیارد تومان بکنیم. باید دسترسی کاربران بر اساس نوع فعالیت و نیاز، طبقه‌بندی شود و مصرف نامعقول یا «نامشروع» اینترنت با هزینه بسیار سنگین محاسبه گردد. 

در این باره چند نکته زیر قابل تأمل و تذکر است:

1 - اصل این که عده ای را تحت هر عنوانی جدا کنیم و "حق"ی که برای همگان است را به عنوان "امتیاز" به این گروه بدهیم و عموم را از آن محروم کنیم، قطعاً خردمندانه نیست.

دسترسی آزاد به اطلاعات و استفاده از هر فضایی برای تحقق آزادی بیان - که از اصول مصرحه قانون اساسی است - حقی است همگانی و هیچ کس نمی تواند به هر نحوی و دلیلی، مردم را از این حق محروم کند.

اینترنت آزاد نیز حتماً حق همه مردم است و هیچ کدام از این 90 میلیون نفر  به استناد این که وزیر، وکیل، قاضی، روحانی، روشنفکر، روزنامه نگار سیاستمدار و ... هستند، نمی توانند در این توهم باشند که می توانند به عنوان تقسیم کننده این حق، آن بالا بنشینند و بگویند این یکی بِبَرد و آن یکی نَبَرد!

مع الوصف، نجابت و صبوری مردم ایران باعث شده امر بر برخی مشتبه شود و خیال کنند که هر تصمیمی که خواستند می توانند درباره حقوق مردم بگیرند؛ و زهی خیال باطل! خاصه در قبال نسل جدیدی که بر استیفای حقوقش، بیش از نسل پیشین، پایبند است و اصرار دارد. توصیه جدی می کنیم آقایان به جای در افتادن با این نسل، با آنها گفت و گو، همراهی و تعامل احترام آمیز داشته باشند و الّا ضرر می کنند، خیلی هم ضرر می کنند. 

2 - در همه دنیا، فیلترینگ وجود دارد و  سایت های مستهجن جنسی و اصطلاحا 18+، حتی در کشورهایی که روابط جنسی خارج از خانواده آزاد است، فیلتر هستند؛ همچنین سایت های مرتبط با گروه های تروریستی، پولشویی و اعمال مجرمانه؛ کسی هم معترض نیست و همه به این فیلترینگ راضی اند ولی وقتی دامنه فیلترینگ به سایت های سیاسی و حتی اپلیکیشن هایی می رسد که مردم برای  ارتباطات روزمره یا کار و کسب های خود بدان وابسته اند، داد همه در می آید و ملتی ناراضی می شوند. 

حالا عده ای بعد از این که قریب به اتفاق یک ملت 90 میلیونی را ناراضی کردند، به جای آن که به راه غلط خود اعتراف و مسیر را اصلاح کنند، هر روز برای این که ثابت کنند مرغ یک پا دارد، طرح جدیدی می دهند غافل از این که از هر طرف که بکشند، یک طرف دیگر خراب می شود.

این آقا هم  به خیال خود، دارد در میان باتلاق فیلترینگ، گلستان درست می کند: باتلاق پر از گند و کثافتی که یک سوی آن، اسرائیل است که از این حجم نارضایتی در ایران لذت می برد  و با تسلط بر ترافیک مبتنی بر VPN به بسیاری از اطلاعات داخلی دست می یابد و در سوی دیگرش، کاسبان فیلتر شکن فروش داخلی اند که سالانه میلیاردها تومان پول یا مفت به جیب می زنند و با شعار حفظ ارزش ها، بر ادامه فیلترینگ - شما بخوانید کاسبی خودشان - اصرار می ورزند؛ آنها که کار و هنر خاصی ندارند، خوب می دانند که تا نسل ها، فرصت بادآورده ای این چنین برای ثروت اندوزی نخواهند داشت.

یک عده هم که نه ته پیازند و نه سر پیاز، بازی دو سر این ماجرا را می خورند و می شوند مزدوران بی جیره و مواجب موساد و فیلترشکن فروش ها و مدام برای این وضعیت، فرمول های من در آوردی اختراع می کنند!

3 - وقتی کسی که تخصص اش فقه و اصول است درباره امور فنی اینترنت نظر بدهد، تهش می رسد به راهکارهای سطحی، مبتذل و ساده انگارانه ای مانند همینی که حجه الاسلام کهوند گفته است: هر گیگ اینترنت نامشروع را یک میلیارد تومان کنیم!

این در حالی است که  اولاً تشخیص کامل VPN همیشه ممکن نیست و VPNهای پیشرفته، استتار (obfuscation) دارند و شبیه ترافیک HTTPS عادی دیده می‌شوند. و ثانیاً امروزه بخش عظیم اینترنت امن روی پروتکل‌های VPN و TLS اجرا می‌شود و امروز حتی شبکه‌های اداری و کاری دائماً از تونل‌های VPN استفاده می‌کنند. اجرای تصورات ایشان یعنی ارتقاء بازار فیلترشکن فروش ها با محصولات گران تر و سودآورتر استتاری (obfuscation) و نیز مختل کردن بخش اعظم اینترنت مشروع (به قول خودشان) ، اختلال در امور کشور از بانکداری گرفته تا کار و کسب های اینترنتی و نیز مهاجرت گسترده متخصصان به خارج. 

4 - می گوید به کسانی که نیاز دارند، اینترنت بدون فیلتر خواهیم داد و این هم از سر نشناختن اینترنت و نیازهای روزمره و رو به گسترش بشری به آن است. اصلاً چه کسی قرار است تشخیص دهد از این 90 میلیون ایرانی، چه کسی به اینترنت آزاد نیاز دارد و چه کسی ندارد؟ حاکمیت اگر بلد بود که نیازها را تشخیص دهد و تفکیک کند، در تخصیص ارز دولتی برای واردات اقلام اساسی که صفر تا صدش دست خودش است، این همه دچار خطا و فساد نمی شد؛ حالا می خواهد مردم را بررسی کند و برای هر کدام شان سطح دسترسی به اینترنت تعریف کند؟ قرار است بازار رانت جدیدی درست کنند؟ واقعاً این چه فکر نابخردانه ای است؟

مگر حکومت چنین وظیفه یا اساساً چنین حقی دارد؟ تازه این جناب، اینترنت را به مشروع و نامشروع هم تقسیم می کند و لابد حکومت این را هم باید تعیین و تعریف کند!

واقعاً خسته نشدید از این همه مزخرف گویی؟! 

5 - فکر کرده است که می توان در برابر تکنولوژی ایستاد؛ گو این که تکنولوژی کارمند آقایان است که به دستور اینان قیام و قعود کند! گیریم که فیلترینگ را تشدید کردید و برای هر گیگ اینترنتی که از مسیر فیلترشکن می گذرد، نه یک میلیارد و 10 میلیارد تومان که حکم اعدام بریدید! فردا که اینترنت ماهواره ای بدون فیلتر فراگیر شد می خواهید چه دستور به تکنولوژی بدهید؟!

6 - آشیخ عزیز! شما برای این سال ها از جیب متدینین و از بودجه عموم مردم ایران اعم از مسلمان و غیرمسلمان شهریه و بودجه گرفته و خرج کرده اید که در حوزه علمیه درس دین بخوانید و سپس مردم را به دین خدا بخوانید (آیه نفر)* ؛ اگر شما و هم لباسان شما در این سال ها با یگانگی در گفتار و کردار خود، دین خدا را در دل ها نهادینه می کردید، امروز نیازی به این همه بگیر و ببنند و طرح های تخیلی نبود. کافی بود مرجعی حکم دهد و مساله ای حل شود کما این که روزی در همین سرزمین، وقتی مرجعی حکم به حرمت تنباکو داد، حتی در دربار شاه قاجار نیز قلیان ها را شکستند. 

قبول کنید که آنقدر گرم دنیا و سیاست شدید که خیلی هایتان حتی یادش نیست کی منبر رفته و کی برای اباعبدالله علیه السلام روضه خوانده و کی همانند اسلافش، دو نفر از اهالی محل را آشتی داده و برای رفع گرفتاری یکی از همسایگان مسجد پا پیش گذاشته و بخشی از مالش را برای درمان بیماری مستمند انفاق  کرده است.

اگر واقعاً اسلام را دوست دارید و دل تان برای احترامی که جامعه برای روحانیت قائل بود تنگ شده، به وظیفه و رسالت اصلی تان بازگردید. باور کنید وقتی یک نفر با لباس روحانیت جلوی دوربین می نشیند و در موضوعی که تخصص اش را ندارد، حرف هایی می زند که حال مردم خراب شود، پیش و بیش از هر چیزی اسلام و روحانیت آسیب می بیند. حال خود دانید!

7 - در توجیه اخذ هزینه میلیارد تومانی برای استفاده از اینترنت فیلتر شده گفته است که در امارات برای این که مردم از فیلترشکن استفاده نکنند، چنین کاری می کنند.

اولاً بدا به حال ما ایرانیان که چنان کرده اید که امارات برایتان شده الگو و برای مردم حسرت!

ثانیاً اگر از امارات الگو برداری می کنید چرا خوبی هایش را سرمشق قرار نمی دهید: روابط آزاد با جهان، تسهیل سرمایه گذاری، مدارای اجتماعی، تقویت رفاه عمومی و ...؟ 

ثالثاً این که در امارات چنین قانونی هست را از کجا در آورده اید؟ در امارات، هیچ هزینه مازادی برای استفاده از اینترنت فیلتر شده دریافت نمی شود. فقط ، اگر کسی با استفاده از فیلترشکن بخواهد با هویت مخفی جرمی مرتکب شود - مثلاً پولشویی کند - به شدت مجازات می شود (نه برای استفاده از فیلترشکن که برای آن جرمش). 

زشت است که برای طرح من درآوردی خودتان به چیزی استناد کنید که اصلاً وجود ندارد!

8 - این که به حرف های جناب کهوند پرداختیم به دلیل اهمیت سمت وی نیست؛ از این رو این چند سطر را نوشتیم که اولاً ایشان و امثال ایشان فکر نکنند در جامعه آزاد اندیش ایران، همه مردم مستمع بی فکرشان هستند و نمی فهمند و ثانیاً آنچه ایشان گفت، فقط حرف و نظر شخصی اش نیست، بسیاری با سطح فکری مشابه ایشان در مسندهای تصمیم گیری در نهادهای مختلف برای ما ایرانی ها تصمیم می گیرند و از  این رو، این چند نکته، نقد اصل چنین رویکردی است و نه فقط پاسخ به یک روحانی نه چندان شناخته شده با سمتی نه چندان مهم.

یک پیشنهاد خیلی جدی و از سر دلسوزی

مدتی را بدون لباس روحانیت، میان مردم عادی و مخصوصاً جوانان - و نه فقط جوانان همفکر خود - به عنوان فردی عادی و شنونده زندگی کنید ؛ آن وقت خواهید فهمید که تا کنون شما در سیاره دیگری زندگی می کردید با ساختار و حتی زبانی دیگر و مردم ایران در سیاره ای متفاوت؛ می توانید؟!

*فَلَوۡلَا نَفَرَ مِن کُلِّ فِرۡقَةࣲ مِّنۡهُمۡ طَآئِفَةࣱ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی ٱلدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوۡمَهُمۡ إِذَا رَجَعُوٓاْ إِلَیۡهِمۡ لَعَلَّهُمۡ یَحۡذَرُونَ (چرا از هر جمعیتى گروهى [به سوى پیامبر] کوچ نمى‌کنند تا در دین آگاهى یابند و قوم خود را هنگامى که به سوى آنان بازگشتند، بیم دهند باشد که [از مخالفت با خدا و عذاب او] بپرهیزند.)