صرافی‌ها به حالت نیمه‌تعطیل درآمدند

هم‌میهن نوشت: از آغاز هفته جاری و با شروع ناآرامی‌ها معامله در اغلب بازارهای مالی خصوصاً دلار متوقف شده، به بیان دیگر این بازارها به حالت نیمه‌تعطیل درآمده‌اند.

از آغاز هفته جاری و با شروع ناآرامی‌ها معامله در اغلب بازارهای مالی خصوصاً دلار متوقف شده، به بیان دیگر این بازارها به حالت نیمه‌تعطیل درآمده‌اند. این روزها نه صرافی‌ها معامله‌ی خاصی انجام می‌دهند و نه دلالان، بازار در حالت سکون است، از سوی دیگر قیمت بازار آزاد ارز هم مشخص نیست.

قرار بود از شنبه هفته جاری، معاملات مستقیم ارز تجاری در مرکز مبادله تجاری ازسرگرفته شود، اما باتوجه به محدودیت‌های اینترنت از روز دوشنبه، شاهد اعلام قیمت رسمی این ارز از سوی مرکز مبادله تجاری بودیم که براساس اخبار منتشرشده قیمت‌ها روند نزولی داشت. همچنین مرکز مبادله ارز و طلای ایران اعلام کرد که در این مرکز فقط یک نرخ واحد حواله که ناشی از معاملات پرحجم و توافقی بازرگانان در بستر معاملاتی این مرکز است، وجود دارد.

قیمت دلار روز در صرافی ملی در محدوده 127 هزار تومانی قرار دارد و این موضوع درحالی است که در روز قطعی اینترنت قیمت دلار در بازار در محدوده 145 هزار تومان قرار داشت. با حذف ارز 28 هزار و 500 تومانی یا همان ارز ترجیحی قیمت دلار همگام با بازار آزاد روند صعودی به خود گرفت و افزایش قابل توجهی را ثبت کرد. همین افزایش باعث شد قیمت کالاهای اساسی نیز افزایش یابد. در همین زمان شاهد اعتراض بازاریان بودیم که در نهایت تعطیلی بازارهای مختلف را در پی داشت.

این موضوع باعث شد بازارهای رسمی و غیررسمی مختلف این روزها تعطیل یا نیمه‌تعطیل باشند. یکی از این بازارها، بازار ارز است. بررسی میدانی صرافی‌ها در مراکز مختلف تهران از جمله جمهوری و میدان فردوسی نشان می‌دهد اغلب صرافی‌ها به صورت نیمه‌تعطیل هستند و تقریباً فعالیت ندارند.

نکته اصلی اینجاست که اغلب این صرافی‌ها همچنان تابلوی قیمتی خود را خاموش کرده‌اند و خبری از اعلام رسمی قیمت در بازار نیست. همچنین در برخی از موارد صرافی‌ها قیمت‌ ارزها خصوصا دلار را به صورت لفظی اعلام می‌کنند و برخی دیگر از صرافی‌ها نیز اعلام کردند که برای روز جاری معامله‌ای ندارند و معاملات‌شان از فردا آغاز خواهد شد. نکته اصلی اینجاست که صرافی‌ها دلیل قانع‌کننده‌ای برای عدم معامله نداشتند. 

از سوی دیگر بررسی روند معاملات نشان می‌دهد سیاستگذار به صورت آهسته عرضه این ارز را آغاز کرده و این موضوع می‌تواند به کاهش قیمت‌ها در بازار کمک شایانی کند. اما این مسئله نیز وجود دارد که طی روزهای آتی به واسطه افزایش تعداد معاملات قیمت دلار در بازار نیز احتمالاً صعودی خواهد شد. به بیان ساده‌تر به واسطه اینکه این روزها معاملات به صورت قابل توجهی کاهش یافته، ممکن است طی روزهای جاری شاهد افزایش معاملات در بازار باشیم که در نهایت افزایش تقاضا می‌تواند افزایش نرخ ارز را در پی داشته باشد. 

بررسی‌ها نشان می‌دهد با تک‌نرخی شدن ارز، صادرکنندگان انگیزه بیشتری نسبت به گذشته پیدا کرده‌اند. علت این موضوع را می‌توان ساده‌سازی فرآیند عرضه و تسویه در ساختار بازار یکپارچه دانست. در چنین شرایطی سود صادرکنندگان افزایش می‌یابد و میزان بازگشت ارزهای حاصل از صادرات نیز سیر صعودی به خود می‌گیرد. این موضوع نه‌تنها به بهبود جریان ارزش افزوده در اقتصاد کمک می‌کند، بلکه می‌تواند فرآیند اعتماد در بخش خصوصی را تقویت بخشد. 

در چنین شرایطی کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند بازار ارز در میان‌مدت به آرامش نسبی برسد و نوسانات قیمتی کاهش یابد. این موضوع می‌تواند به ایجاد ثبات اقتصاد کمک کند و سرمایه‌گذاران و صادرکنندگان را نیز به ادامه فعالیت خود تشویق کند. 

در حال حاضر می‌توان گفت بازار ارز رسماً فعالیت خود را آغاز نکرده و درحال حاضر به صورت نیمه وقت فعالیت می‌کنند. به نظر می‌رسد با شروع رسمی فعالیت‌ها در بازار ارز احتمالاً شاهد افزایش قیمت‌ها باشیم. از سوی دیگر کارشناسان این حوزه عقیده دارند که با اتصال دوباره اینترنت بین‌الملل میزان مبادلات افزایش خواهد یافت، در نتیجه قیمت این ارز روند صعودی خواهد گرفت.

دلالان کجا هستند؟

بررسی میدانی از بازارهای پانزده خرداد و میدان فردوسی نشان می‌دهد این روزها دلالان کمی در بازار ارز حضور دارند و شاید این بازار از نبود دلالان رنج می‌برد. البته این روزها ساعات کاری دلالان نیز به‌صورت قابل توجهی کاهش یافته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد برخی از دلالان شاید در روز یک الی دو ساعت در بازارها حضور داشته باشند. مسئله اساسی اینجاست که ساعات کاری تمامی بازارها کاهش یافته و شاید به همین دلیل است که دلالان نیز این روزها ساعات حضور خود را در بازارها کاهش داده‌اند.

مشاهدات از بازارها نشان می‌دهد اغلب صرافی‌ها به بهانه‌های مختلف فعالیتی ندارند و در روز چهارشنبه اغلب تعطیل بودند. همچنین صحبت با دلالان نشان می‌دهد قیمت دلار در بازار تهران 144 هزار تومان برای فروش است و در این روز قیمتی برای خرید ارز وجود ندارد. البته یکی از دلالان بازار فردوسی در ابتدای صبح قیمت دلار را در محدود 143 هزار تومان اعلام کرد. 

به گفته دلالان معاملات این روزها به صورت قابل توجهی کاهش یافته و در برخی از روزها ممکن است معامله‌ای انجام نشود؛ چراکه درحال حاضر قیمت ارز خصوصاً دلار به طور دقیق مشخص نیست و نمی‌توان معاملات چندان صحیحی را انجام داد. 

ازسوی‌دیگر برخی دلالان می‌گویند با تک‌نرخی شدن ارز مردم کمتر به سراغ خرید دلار از دلال می‌آیند و اغلب ترجیح می‌دهند دلار را از صرافی بخرند؛ البته تا زمانی که صرافی‌ها باز هستند؛ چراکه قیمت‌ها فرقی چندانی ندارد و تنها شرایط متفاوت شده است. دراین‌بین بسیاری از دلالان پیشنهاد می‌دهند مردم برای سود بیشتر به سراغ دلالان بروند زیرا خرید از صرافی‌ها مشمول مالیات می‌شود.

البته زمانی که صرافی‌ها معامله ندارند و تعطیل هستند، مردم به سراغ دلالان می‌روند و معاملات دلال‌ها رونق بیشتری دارد. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد در هفته جاری صرافی‌ها معاملاتی نداشتند و در این شرایط کسانی که نیاز فوری به دلار داشتند به سراغ دلالان رفتند که باقیمت مشخص دلار خریداری کنند. 

همچنین گفت‌وگو با صرافان و دلالان نشان می‌دهد معاملات بازار ارز طی روزهای اخیر به پایین‌ترین حد خود رسیده و برخی از صرافان و دلالان ادعا می‌کنند طی دو هفته اخیر حتی یک معامله هم انجام نداده‌اند و این روزها نیز ترجیح می‌دهند در خانه استراحت کنند؛ چراکه خبری از مشتری نیست. از سوی دیگر اینترنت نیز سرعت پایینی دارد و بارگذاری داده‌ها سخت است، درنتیجه معامله هم جانی ندارد.

پیگیری‌های «هم‌میهن» از بازار ارز حاکی است که این روزها خرید دلار در بازار به یکی از سخت‌ترین کارهای ممکن تبدیل شده و در مقابل فروش آن یکی از ساده‌ترین کارهای ممکن است. در اصل تمامی دلالان و صرافی‌ها خریدار ارز و دلار هستند، اما زمان فروش که می‌رسد هیچ کدام به اندازه کافی موجودی ندارند و اگر موجودی کافی داشته باشند، قیمت بالاست. به بیان ساده‌تر برخی از دلالان می‌گویند در این شرایط که بازارها نیمه‌تعطیل هستند موجودی کافی ندارند و برای اینکه ارز را تامین کنند قیمت حدود 3 تا 5 هزار تومان افزایش پیدا می‌کند.

اگر برای خرید دلار سری به بازار رسمی ارز بزنیم یا به سراغ دلالان بریم باید چندین ساعت زمان بگذاریم تا بتوانیم ارز مورد نیاز خود را تأمین کنیم. اما مسئله اساسی اینجاست که قیمت دلار در بازار کاملاً نوسانی است و بسیاری از دلالان به سلیقه خود قیمت تعیین می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد طی روزهای اخیر دلالان در ناحیه‌های مختلف، قیمت‌های متفاوت به خریداران اعلام کرده‌اند. به نظر می‌رسد منطقه خرید، نحوه صحبت و میزان خرید ارز(تعداد خرید) در قیمت اعلام شده توسط دلالان تأثیر دارد.  

به‌طورکلی در این روزها نمی‌توان قیمت مشخص و دقیقی برای دلار پیدا کرد و هر دلال بسته به شرایط همانند فرد خریدار، منطقه خرید و میزان خرید نوع قیمت را تعیین می‌کند؛ حتی ممکن است قیمت‌ها از یک منطقه به منطقه دیگر حدود 5 تا 15 هزار تومان متفاوت باشد. 

بررسی‌ها نشان می‌دهد قیمت ارز در بین دلالان در زمانی که بازار در شرایط عادی و معمول قرار دارد تفاوتی ندارد و با یک نرخ مشخص معامله می‌شود، اما در زمان بحران نرخ دلار نیز می‌تواند ناشی از وضعیت با تغییرات مواجه شود. 

معامله دلار بدون دخالت بانک مرکزی

بهزاد لامعی، مدیر اداره پایش ارز بانک مرکزی در تشریح جزئیات تصمیم جدید بانک مرکزی برای خریدوفروش ارز به‌صورت اسکناس اظهار داشت: این تصمیم باهدف تأمین نیازهای ضروری و خُرد مردم اتخاذ شده تا مردم به‌جای مراجعه به بازار غیررسمی از طریق شبکه رسمی بانک‌ها و صرافی‌های تضامنی نیازهای ارزی خود را تأمین کنند.

وی با بیان اینکه نرخ خریدوفروش دلار در صرافی‌ها و بانک‌ها به‌صورت توافقی و بدون دخالت بانک مرکزی تعیین خواهد شد، تصریح کرد: در این روش مانند سال‌های ۹۷ تا ۹۹، افرادی که می‌خواهند ارز از صرافی‌ها بخرند یا ارز خود را بفروشند با نرخ توافقی معامله خود را انجام خواهند داد.

این مقام مسئول در بانک مرکزی بار دیگر تأکید کرد: در این روش بانک مرکزی هیچ دخالتی در نرخ‌گذاری صرافی‌ها نخواهد کرد. 

او افزود: بانک مرکزی روزانه قیمت ارز بازار ارز تجاری را که مربوط به معاملات تجارت کشور است از طریق مرکز مبادله منتشر می‌کند. در روز کاری قبل، ۱۹۰ میلیون دلار با نرخ ۱۲۳ هزار تومان در بازار تجاری معامله شد. از چهارشنبه، صرافی‌های تضامنی و بانک‌ها به قیمت توافقی، خریدوفروش ارز را انجام خواهند داد. این روش می‌تواند به جذب حداکثری منابع اسکناس از طریق گردشگران کمک کند.

به گفته مدیر اداره پایش ارز بانک مرکزی، متقاضیان می‌توانند با اتکا به نرخ‌های کاملاً توافقی و در بستر رسمی و شفاف، نسبت به خریدوفروش ارز اقدام کنند که این مسئله زمینه پاسخگویی مؤثر به نیازهای واقعی عموم ایرانیان را فراهم می‌کند.