هشدار درباره شیوع ‌یک انگل‌ خطرناک

هفت صبح: انتقال کلینیک‌ها به خارج از شهر، معاینه حیوانات را دشوار کرده و خطر لیشمانیوز را برای انسان‌ها افزایش می‌دهد.

ترس از انتقال بیماری‌ها و انگل‌های مشترک بین انسان و حیوانات خانگی، بحث‌هایی را در زمینه انتقال کلینیک‌های دامپزشکی به خارج از شهرها داغ کرده است اما دامپزشکان هشدار می‌دهند که کاهش دسترسی به این مکان‌ها و دشوار شدن معاینه منظم حیوانات خانگی، می‌تواند مشکلات عدیده‌ای برای سلامت جامعه ایجاد کند. به گفته عماد چنگیزی، دامپزشک؛ این روزها بیماری لیشمانیوز به‌عنوان یک انگل خطرناک که می‌تواند از سگ و روباه به انسان منتقل شود در حال توسعه است و انتقال کلینیک‌های دامپزشکی به خارج از شهرها به همراه توسعه جمعیت حیات‌وحش در کلانشهری مثل تهران، می‌تواند فاجعه آفرین شود.

نگهداری از حیوانات خانگی چون سگ و گربه قانونی نیست اما بازار خرید و فروش این حیوانات همچنان داغ است و تب نگهداری از آنها در کشور رو به افزایش است. در این میان برخی کارشناسان نیز  افزایش شپش در مدارس را ناشی از تمایل مردم به نگهداری از حیوانات در منازل می‌دانند و این پدیده را به حضور حیوانات در محل زیست انسان‌ها گره می‌زنند. از سوی دیگر ترس از انتقال بیماری‌ها و انگل‌های مشترک بین انسان و حیوان، این بحث را بر سر زبان‌ها انداخته که کلینیک‌های دامپزشکی باید به نقاطی خارج از شهرها و دور از سکونت انسان منتقل شوند. اما آیا واقعا حضور کلینیک‌ها در سطح شهر مخاطره آمیز است؟ حیوانات خانگی چه انگل‌هایی را می‌توانند به انسان منتقل کنند؟

روند رو به رشد لیشمانیوز

عماد چنگیزی دامپزشک در گفت‌وگویی مشکل اصلی در زمینه بیماری‌ها و انگل‌های مشترک بین حیوانات خانگی متعارف و انسان را بیماری بسیار خطرناک لیشمانیوز اعلام می‌کند. به گفته او، این بیماری از طریق گزش پشه به انسان منتقل می‌شود و در حال حاضر ابتلا به آن در حیوانات خانگی به شدت در حال افزایش است و گزارش‌های کلینیک‌ها نشان می‌دهد که بیماری رو به توسعه است.

لیشمانیوز یک انگل تک یاخته‌ای است که از طریق گزش پشه خاکی منتقل می‌شود. این تک یاخته از بدن سگ آلوده با گزش به پشه منتقل می‌شود و این پشه اگر انسان را نیش بزند، انسان را هم مبتلا می‌کند. میزان کشندگی این بیماری در سگ بالاست. 

به گفته چنگیزی، لیشمانیوز احشایی در سگ درمان ندارد و حیوان باید یوتانایز (مرگ آسان) شود. البته برخی معتقدند باید سگ را درمان کرد اما از آنجا که درمانش به شدت گران قیمت است و با قطع درمان باز هم انگل بالا می‌آید و کاملا از بین نمی‌رود، یوتانایز حیوان مبتلا تنها راه است.پشه خاکی که ناقل عامل بیماری لیشمانیوز است، در باغات ییلاقی و مناطقی مثل کرج، شهریار و لواسان در زیر برگ‌های روی زمین که مناطق گرم و مرطوبی شکل می‌دهند، مخفی شده و تخم‌ریزی و تکثیر می‌کند. پشه‌های معمولی نمی‌توانند ناقل بیماری باشند. سگ‌هایی که در باغات زندگی می‌کنند اگر توسط پشه‌های خاکی آلوده گزیده شوند، به بیماری لیشمانیوز مبتلا می‌شوند و طبیعتا سگ‌های آپارتمانی نسبت به سگ‌های باغ کمتر در معرض خطر ابتلا به لیشمانیوز هستند.

چنگیزی می‌گوید که این بیماری به شدت برای انسان خطرناک است و خطر مرگ به همراه دارد. اصلا این بیماری شوخی بردار نیست. در حال حاضر میزان آلودگی سگ‌ها کم است اما همان میزان کم نیز می‌تواند برای انسان خطرناک باشد. اگرچه امکان ابتلای سگ‌های گله به لیشمانیوز وجود دارد اما آنجا چون سگ‌ها کمتر با انسان در تماس هستند، بهداشت عمومی چندان به خطر نمی‌افتد اما این بیماری در سگ‌های خانگی مشکل آفرین است. لیشمانیوز از انسان به انسان منتقل نمی‌شود. مخزن اصلی آن سگ است و از سگ به انسان منتقل می‌شود. البته انتقال از انسان به انسان خیلی به ندرت اتفاق می‌افتد. 

زنگ خطر جدی با افزایش جمعیت روباه‌ها

آن‌طور که این دامپزشک می‌گوید: سگ، روباه و گرگ می‌توانند انگل لیشمانیوز را به انسان منتقل کنند اما در شرایط فعلی که جمعیت روباه‌ها در تهران زیاد شده، خطر در کمین پایتخت نشینان است. چنگیزی معتقد است که خبرهای مرتبط با افزایش جمعیت حیات وحش در تهران نگران کننده است. همه این موارد دست به دست هم می‌دهند تا اهمیت استقرار کلینیک‌های دامپزشکی را در سطح شهرها نشان دهد. باید کلینیک‌ها در شهر وجود داشته باشند تا دامپزشکان سگ‌ها را معاینه کنند. کلینیک حیوانات نباید از شهرها خارج شود. عدم به رسمیت شناختن نگهداری از حیوانات خانگی با توجه به اقبال عمومی برای نگهداری از حیوانات، بهداشت انسان را به خطر می‌اندازد. نبود قانون در زمینه نگهداری از حیوانات خانگی و نگرانی از انتقال حیوان به کلینیک‌ها به دلیل احتمال توقیف، خطری جدی برای بهداشت عمومی ایجاد می‌کند.

آسکاریس، انگلی قابل انتقال به انسان

این دامپزشک، آسکاریس را یکی از کرم‌های روده‌ای سگ معرفی می‌کند که قابل انتقال به انسان است. اگرچه آسکاریس برای خود سگ‌ها چندان خطرناک نیست اما در انسان علائم کبدی، چشمی و مغزی می‌دهد. بچه‌هایی که سگ‌های مبتلا به آسکاریس را بغل می‌کنند، ممکن است به این انگل مبتلا شوند. بنابراین تنها راه مقابله، معاینه دائم حیوانات خانگی توسط دامپزشکان برای حفظ سلامت جامعه است. از آنجایی که قانونی برای نگهداری از حیوانات نداریم، ضوابطی هم برای سگ گردانی تعریف نشده و شاهدیم که صاحبان سگ‌ها در ایران برخلاف سایر کشورها مدفوع حیوان خود را از سطح خیابان جمع‌آوری نمی‌کنند.

با رها شدن مدفوع حیات وحش در معابر و در صورت تماس انسان با مدفوع این حیوانات، احتمال ابتلا به آسکاریس افزایش می‌یابد. چه راهی برای کاهش این مخاطرات وجود دارد؟ چنگیزی در این رابطه می‌گوید: متاسفانه مجموعه این عوامل، ترکیب پیچیده‌ای را ایجاد کرده است. اگر حیوانات خانگی ماهی یک بار پیش دکتر دامپزشک معاینه نشوند، واقعا خطرناک است. تمام این موارد لزوم فعالیت کلینیک‌های دامپزشکی در سطح شهر را روشن می‌کند.