درباره برند آقای ساعدی‌نیا که محل بحث و جدل شده است

برترین‌ها: پس از اعتراضات ۱۴۰۴، یکی از نمونه‌هایی که بازتابش به‌روشنی در شبکه‌های اجتماعی دیده شد، برند «ساعدی‌نیا» بود. برندی که در تهران دو شعبه‌ی شناخته‌شده داشت: یکی در شهرک غرب و دیگری در خیابان شریعتی؛ شعبه‌ای که حالا پلمب شده و ویترینش با ورق‌های فلزی پوشانده شده است.

ساعدی‌نیا؛ کافه یا پاتوق؟

ساعدی‌نیا صرفاً یک کافه یا کسب‌وکار نبود. این فضا به‌تدریج به یک پاتوق شهری تبدیل شد؛ جایی عمومی برای مکث، گفت‌وگو و باهم‌بودن. جوان‌ها آنجا جمع می‌شدند، قهوه می‌خوردند، می‌نشستند و دیده می‌شدند. شعبه‌ی شهرک غرب، به‌ویژه در شب‌ها، چنان شلوغ می‌شد که ترافیکی غیرعادی ایجاد می‌کرد؛ نشانه‌ای از اینکه این برند فراتر از یک واحد تجاری عمل می‌کرد و به یک کانون اجتماعی بدل شده بود.

قم و آن مجتمع غافلگیرکننده

پاتوق شهری مسئله‌ای اساسی در حیات شهر است. شهری که پاتوق نداشته باشد، به‌تدریج از معنا تهی می‌شود. در تهرانِ سال‌های اخیر، این فقدان به‌وضوح احساس می‌شود. تنها در نقاط محدودی، مثل بخش‌هایی از خیابان انقلاب، هنوز می‌توان ردّی از این زیست جمعی را دید؛ جایی که جوان‌ها با ظاهرها و سبک‌های متنوع، صرفاً برای «بودن» کنار هم می‌نشینند. ساعدی‌نیا اما برای طیف دیگری از طبقه‌ی متوسط شهری، چنین امکانی را فراهم کرده بود و پاتوقی با هویت خاص خود ساخته بود.

مدیریت ساعدی‌نیا پیش‌تر تجربه‌ای مشابه را در قم رقم زده بود. مجتمع «مِهر و ماه» تصویری متفاوت از قم ارائه داد؛ تصویری مدرن، تمیز و هم‌راستا با زیست طبقه‌ی متوسط. در حالی که قم در تصور عمومی اغلب شهری یکدست و صرفاً مذهبی تلقی می‌شود، مِهر و ماه جلوه‌ای دیگر را نشان داد: فضایی با طراحی مدرن، توجه جدی به بهداشت و نظم، و استانداردهایی که حتی مسافران عبوری را به توقفی کوتاه در این فضا ترغیب می‌کرد. به این معنا، مِهر و ماه نوعی تبلیغ نانوشته برای قم بود؛ نمایشی از چهره‌ای کمتر دیده‌شده از این شهر.

احتمال مصادره اموال ساعدی‌نیا

با این حال، موضع‌گیری‌های مدیر ساعدی‌نیا در جریان اعتراضات ۱۴۰۴ واکنش نهادهای رسمی را به دنبال داشت. تذکرها و طرح این مساله که در صورت اثبات «تحریک جمعیت» ممکن است موضوع به مصادره‌ی اموال نیز بینجامد، در نهایت به تعطیلی و پلمب شعب این برند انجامید.

فارغ از داوری درباره‌ی این موضع‌گیری‌ها، ماجرای ساعدی‌نیا یک نکته‌ی مهم را برجسته می‌کند: اینکه جامعه‌ی ایران تا چه اندازه متکثر است و یک برند تجاری چگونه می‌تواند در گذر زمان، از چارچوب اقتصادی عبور کند و به یک نشانه‌ی اجتماعی بدل شود. برندی که نه‌فقط محصول می‌فروشد، بلکه فضا می‌سازد.