شاهکارهای شیشه‌رنگی جهان از شیراز تا شیکاگو

فرادید: نصب شیشه‌رنگی در ساختمان‌ها نیازمند مهارت مهندسی بالایی است، زیرا قطعات شیشه باید کاملاً در قاب‌های آهنی خود جا بگیرند و این قاب‌ها نیز باید وزن کل سازه را تحمل کنند. از آنجا که این آثار معمولاً نقش پنجره را دارند، باید در برابر شرایط مختلف آب‌وهوایی نیز مقاوم باشند.

فراتر از جنبهٔ فنی، پنجره‌های شیشه‌رنگی شاهکارهایی هنری‌اند که با نور و رنگ، صحنه‌هایی را روایت می‌کنند یا حال‌وهوای یک فضا را دگرگون می‌سازند. در ادامه، هفت نمونهٔ شگفت‌انگیز از زیباترین پنجره‌های شیشه‌رنگی جهان را معرفی خواهیم کرد.

۱. کلیسای ساگرادا فامیلیا | بارسلونا

با وجود اینکه معمار انقلابی آنتونی گائودی در سال ۱۹۲۶ درگذشت، ساخت شاهکار اویعنی کلیسای ساگرادا فامیلیا هنوز هم طبق طرح‌های اصلی‌اش ادامه دارد. ساخت این بنا در سال ۱۸۸۲ آغاز شد و قرار بود یک سازهٔ نئوگوتیک باشد، اما پس از کناره‌گیری معمار اولیه، گائودی وارد پروژه شد و آن را به بنایی مدرن و نوآورانه تبدیل کرد. پنجره‌های شیشه‌رنگی خیره‌کنندهٔ کلیسا افزوده‌ای متعلق به قرن ۲۱ هستند، اما به تحقق رؤیای گائودی برای «کلیسایی سرشار از نور هماهنگ» کمک می‌کنند.

۲. مسجد نصیرالملک | شیراز، ایران

معماری اسلامی به‌خاطر طرح‌های هندسی چشم‌نواز و رنگ‌های پرقدرتش مشهور است. مسجد نصیرالملک در شیراز نمونهٔ کامل این ویژگی‌هاست؛ جایی که پنجره‌های شیشه‌رنگی آن فضایی جادویی می‌آفرینند. بهترین زمان بازدید از این مسجد صبح است، زمانی که نور خورشید از میان شیشه‌ها عبور می‌کند و طرح‌های رنگارنگی را روی زمین می‌پراکند.

۳. کلیسای جامع کاونتری | کاونتری، انگلستان

پس از آنکه کلیسای گوتیک قرن چهاردهمی کاونتری در جنگ جهانی دوم بمباران شد، تصمیم گرفته شد که ویرانه‌ها حفظ شوند و کلیسایی جدید در کنار آن ساخته شود. کلیسای جدید، یعنی کلیسای سنت مایکل، دارای مجموعه‌ای چشمگیر از پنجره‌های شیشه‌رنگی است که توسط هنرمند برجستهٔ این حوزه، لارنس لی، طراحی شده‌اند. همچنین بخش‌هایی از شیشه‌های رنگی قرون وسطایی کلیسای قدیمی نیز حفظ شده‌اند.

۴. کلیسای سنت‌شپل | پاریس

اگرچه نوتردام و سکره‌کر از مشهورترین بناهای مذهبی پاریس هستند، اما این کلیسای کوچک سنت‌شپل است که با پنجره‌های شیشه‌رنگی‌اش نفس را در سینه حبس می‌کند. این بنا در قرن سیزدهم ساخته شده و حدود ۶۵۰۰ فوت مربع شیشه‌رنگی در ۱۵ پنل دارد که هرکدام صحنه‌هایی کتاب‌مقدسی را روایت می‌کنند. مرمت دقیق این پنجره‌ها در سال ۲۰۱۵ به پایان رسید.

۵. زیارتگاه دوم بوسکو | برازیلیا، برزیل

پایتخت برزیل که توسط لوسیو کوستا و اسکار نیمایر طراحی شد و امروز یک میراث جهانی یونسکو است، مکانی برای بناهای معماری ارزشمند است. یکی از این بناها، زیارتگاه دوم بوسکو، از بیرون ساده به نظر می‌رسد، اما فضای داخلی آن با نوری آبی‌رنگ و روحانی روشن شده است؛ نوری که از ۸۰ پنجرهٔ شیشه‌رنگی با دوازده طیف مختلف آبی عبور می‌کند.

۶. مرکز فرهنگی شیکاگو | شیکاگو، آمریکا

در مرکز فرهنگی شیکاگو، تالاری باشکوه قرار دارد که احتمالاً بزرگ‌ترین گنبد شیشه‌رنگی تیفانی در جهان را در خود جای داده است. این گنبد که در سال ۱۸۹۷ ساخته شد، اثر جیکوب آدولفوس هولتسر، هنرمند سوئیسی‌تبار است. این شاهکار عظیم ۳۸ فوت قطر دارد و از ۳۰ هزار قطعه شیشه تشکیل شده است. در گذشته نور طبیعی آن را روشن می‌کرد، اما از دههٔ ۱۹۳۰ یک گنبد محافظ بیرونی برای جلوگیری از آسیب نصب شد و اکنون با نور مصنوعی روشن می‌شود.

۷. کلیسای جامع رنس | رنس، فرانسه

کلیسای جامع رنس تاریخ طولانی‌ای با هنر شیشه‌رنگی دارد. اگرچه تنها تعداد کمی از پنجره‌های قرون وسطایی آن باقی مانده‌اند، اما همین‌ها نیز گواهی بر زیبایی هنر گوتیک هستند. در قرن بیستم و بیست‌ویکم، سه هنرمند برای جایگزینی پنجره‌های از دست‌رفته آثار جدیدی خلق کردند: بریژیت سیمون-مارک، دختر یکی از استادان شیشه‌رنگی؛ مارک شاگال و ایمی کنوبل.