اقدام ویژه امیر قطر برای جلوگیری از تأثیر سفر نتانیاهو به آمریکا

انتخاب: یدیعوت آحارونت نوشت: نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو شامگاه امروز (پنج‌شنبه) پس از سفری کوتاه که طی آن با رئیس‌جمهور دونالد ترامپ دیدار کرد، از ایالات متحده به اسرائیل بازگشت. دفتر او همچنین اعلام کرد که هفته آینده به نشست «شورای صلح غزه» در واشنگتن سفر نخواهد کرد و به‌صورت مجازی در کنفرانس آیپک (AIPAC) شرکت خواهد کرد — دو رویداد سیاسی که او تلاش کرده از آن‌ها اجتناب کند.

در ادامه این مطلب آمده: نتانیاهو هنگام خروج از هواپیما گفت: «گفت‌وگوها با ترامپ عمدتاً درباره مذاکرات با ایران بود. رئیس‌جمهور معتقد است ایرانی‌ها اکنون فهمیده‌اند با چه کسی طرف هستند. او فکر می‌کند با شرایطی که در حال ایجاد آن است، همراه با این واقعیت که آن‌ها قطعاً درک می‌کنند دفعه قبل با نرسیدن به توافق اشتباه کردند، ممکن است شرایط برای دستیابی به یک توافق خوب فراهم شود.»

در عین حال، نخست‌وزیر تصریح کرد: «از شما پنهان نمی‌کنم که تردید کلی خود را درباره ماهیت هرگونه توافق با ایران ابراز کردم. گفتم اگر توافقی واقعاً حاصل شود، باید شامل عناصری باشد که برای ما، برای دولت اسرائیل، و به‌نظر من برای کل جامعه بین‌المللی اهمیت دارد — نه فقط مسئله هسته‌ای، بلکه همچنین موشک‌های بالستیک و نیروهای نیابتی ایران در منطقه.»

نتانیاهو در پایان گفت: «گفت‌وگوی بسیار خوبی بود»، و افزود که درباره نوار غزه و مسائل عمومی دیگر نیز صحبت شد. اطرافیان نخست‌وزیر این سفر را موفقیت‌آمیز توصیف کردند و گفتند او جدیدترین اطلاعات اطلاعاتی درباره برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران را به ترامپ ارائه داده است. این اطلاعات پیش‌تر به فرستاده ترامپ، استیو ویتکاف، ارائه شده بود، اما اطرافیان نتانیاهو مظنون‌اند که او — که تا حد زیادی توافق تبادل گروگان‌ها را امضا کرد — «نماینده منافع قطر» است

آماده‌سازی  گزینه نظامی

پیش از گفت‌وگوی نتانیاهو با ترامپ، امیر قطر با ترامپ تماس گرفت تا مطمئن شود نخست‌وزیر اسرائیل «تحریک به جنگ با ایران نخواهد کرد». 

نتانیاهو نمی‌خواهد ایالات متحده چنین برداشت کند که او واقعاً ترامپ را برای رفتن به جنگ تحت فشار می‌گذارد، به‌ویژه پس از آنکه اسرائیل حمایت جوانان را از دست داده و در میان حلقه‌های MAGA از سوی حامیان رئیس‌جمهور با انتقادهای شدید روبه‌رو شده است. با این حال، برای نخست‌وزیر مهم بود که ترامپ سخنانش را مستقیماً از خودش بشنود.

از سوی دیگر، رئیس‌جمهور ترجیح داد این دیدار را به‌جای اتاق بیضی‌، در اتاق کابینه برگزار کند — اقدامی که خود حاوی پیام‌هایی درباره آمادگی‌های مربوط به طرح‌های جنگی است. در حال حاضر به نظر می‌رسد هر دو طرف — ایران و آمریکا — در حال خریدن زمان هستند: برای ترامپ مهم است که به‌عنوان کسی دیده شود که به مذاکرات پایبند است و توسط نتانیاهو به جنگ کشانده نمی‌شود؛ بی‌دلیل نبود که اندکی پس از خروج کاروان نخست‌وزیر از کاخ سفید، ترامپ پستی منتشر کرد و نوشت که بر ادامه دیپلماسی «اصرار» دارد.

با این حال، مقام‌هایی در اسرائیل دشوار می‌دانند که باور کنند آمریکا تصاویر منتشرشده از ایران را نادیده بگیرد؛ از جمله تصاویر «تابوت‌ها»یی که عکس و نام دریاداران آمریکایی و پرچم آمریکا — از جمله فرمانده فرماندهی مرکزی، براد کوپر — بر آن‌ها نصب شده بود. 

ترامپ عمداً حضور رسانه‌ای کمتری به خرج داد، شاید حتی بیش از حد پایین، برخلاف دیدارهای قبلی با نتانیاهو. حتی به نظر می‌رسد پست منتشرشده از پیش آماده شده بود، با عباراتی که نشان می‌داد نخست‌وزیر موفق نشده او را از مسیر دیپلماسی منصرف کند. 

پیام رئیس‌جمهور به قطری‌ها روشن بود: «ترفندهای» نتانیاهو را نپذیرفته‌ام.

با این حال، شاید نباید بیش از حد به این موضوع اهمیت داد: هم‌زمان با انتشار آن پست، آمریکا برای اعزام دومین ناو هواپیمابر به خاورمیانه آماده شده بود. این دو موضوع متناقض نیستند، و آنچه در اتاق بسته رخ داد در واقع گفت‌وگو درباره جنگ بود. در هر صورت، وزیر جنگ پیت هگست را برای صحبت درباره دیپلماسی به جلسه دعوت نمی‌کنند. هرچند روشن نیست آیا نقشه‌ها و تصاویر هوایی روی میز کابینه قرار داشت یا نه، اما قطعاً درباره احتمال جنگ، دفاع در برابر موشک‌ها، هماهنگی نیروهای آمریکا و اسرائیل و آنچه در جنگ با ایران می‌توان به دست آورد صحبت شد.

فشار  برای شرایط سخت

حتی پس از سفر نتانیاهو نیز ارزیابی‌ها در اسرائیل تغییر نکرده است: ترامپ به مذاکرات با ایران فرصت می‌دهد و امیدوار است در برابر آرایش عظیم نظامی که در حال شکل دادن به آن است، تهران عقب‌نشینی کند. در اسرائیل باور ندارند توافقی حاصل شود، زیرا ایران از برنامه موشکی و گروه‌های مقاومت دست نخواهد کشید — دو رکن اصلی تهدید علیه اسرائیل. حتی اگر توافقی هم حاصل شود، در اورشلیم قانع‌اند که تهران به آن پایبند نخواهد بود.

از این رو، اسرائیل آمریکا را برای رسیدن به توافقی با شرایطی تقریباً غیرممکن تحت فشار می‌گذارد: عدم غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران، عدم ذخیره اورانیوم غنی‌شده در داخل کشور، نظارت کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، محدودسازی موشک‌های بالستیک به برد ۳۰۰ کیلومتر، توقف حمایت از گروه‌های منطقه‌ای و موارد دیگر. 

اگر ایران قبول نکند، این دقیقاً زمینه‌سازی برای گزینه نظامی است: ترامپ به جهان خواهد گفت که هر کاری برای رسیدن به توافق انجام داده، اما ایران در سرسختی خود باقی مانده و پیشنهادهای آمریکا را نپذیرفته، و بنابراین باید به روش سخت‌تری با آن برخورد شود.

با این حال، در کنار ارزیابی‌های ثابت، در اسرائیل احتمال نمی‌دهند که فشارهای متقابل بر ترامپ از جمله از سوی ویتکاف، قطر، ترکیه و مصر، در نهایت بی‌اثر بماند. در چنین سناریویی، ترامپ ممکن است با ایران به توافقی برسد که در برخی موارد انعطاف نشان دهد، اما نه در همه. نگرانی این است که در لحظه آخر، رئیس‌جمهور آمریکا به توافقی محدود به مسئله هسته‌ای بسنده کند و در نتیجه، تهدید ایران از بین نرود.

در چنین حالتی، نتانیاهو با مشکل روبه‌رو خواهد شد: او نمی‌تواند مانند سال ۲۰۱۵ پس از توافق هسته‌ای با باراک اوباما، علناً در برابر ترامپ بایستد. قطعاً نمی‌تواند پس از اختلاف با قانون‌گذاران دموکرات به کنگره برود. او به جمهوری‌خواهان متکی است، و حتی در میان آنان نیز از حمایت کامل برخوردار نیست.

چه خواهد شد؟

در حال حاضر، در اسرائیل معتقدند «قلب ترامپ در جای درستی است». او به امنیت اسرائیل آسیب نخواهد زد و سابقه اقداماتش نشان داده که به نفع آن عمل کرده است. در حالی که ناو هواپیمابر «جرج اچ. دبلیو. بوش» در مسیر خاورمیانه است، رئیس‌جمهور آمریکا از نتانیاهو خواسته او را درباره ایران غافلگیر نکند — و احتمالاً منظور این است که اسرائیل حمله پیش‌دستانه‌ای انجام ندهد و منطقه را به جنگ نکشاند.