ایرانیان در طول سال چقدر تفریح می کنند؟

تفریح در ایران فقط یک انتخاب لوکس نیست؛ بخشی از الگوی مصرف خانوار و سبک زندگی شهری محسوب می شود. بر اساس گزارش های رسمی مرکز آمار ایران، سهم «تفریح و امور فرهنگی» از هزینه سالانه خانوارهای شهری بین ۳ تا ۵ درصد از کل سبد هزینه را تشکیل می دهد. اگر میانگین هزینه سالانه یک خانوار شهری را حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان در نظر بگیریم، رقمی بین ۶ تا ۱۲ میلیون تومان در سال صرف تفریحات، سرگرمی، بلیت رویدادها، ورزش های آبی، شهربازی و سایر فعالیت های اوقات فراغت می شود. این عدد وقتی در مقیاس حدود ۲۰ میلیون خانوار کشور ضرب شود، به گردش مالی چند ده هزار میلیارد تومانی در صنعت تفریح می رسد؛ عددی که نشان می دهد بازار سرگرمی در ایران بسیار بزرگ تر از تصور عمومی است.

از منظر جمعیتی نیز داده های رسمی نشان می دهد بیش از ۶۰ درصد جمعیت ایران در بازه سنی زیر ۳۵ سال قرار دارند. این یعنی تقاضای بالقوه برای تفریحات فعال مانند استخر، پارک آبی، شهربازی، اتاق فرار و ورزش های گروهی بسیار بالاست. در ادامه، رفتار تفریحی ایرانیان را بر اساس دسته بندی های پرتقاضا و با تکیه بر داده های رسمی و گزارش های صنفی بررسی می کنیم.

استخر و ورزش های آبی؛ چند بار در سال؟

طبق آمارهای منتشر شده توسط وزارت ورزش و جوانان، هزاران مجموعه ورزشی آبی در کشور فعال هستند که بخش قابل توجهی از آن ها به استخرهای عمومی اختصاص دارد. اگر تنها ۱۵ درصد جمعیت کشور را مخاطب فعال استخر بدانیم (حدود ۱۲ میلیون نفر)، و فرض کنیم هر فرد به طور میانگین سالانه ۶ تا ۱۰ بار به استخر مراجعه کند، با عددی بین ۷۲ تا ۱۲۰ میلیون سانس استخر در سال روبه رو هستیم.

در کلان شهرهایی مانند تهران، مشهد و اصفهان، میانگین مراجعه در بین نوجوانان و جوانان حتی به ۱۲ بار در سال نیز می رسد. از نظر هزینه ای، اگر متوسط بلیت هر سانس را ۱۵۰ هزار تومان در نظر بگیریم، گردش مالی استخرهای عمومی کشور می تواند سالانه بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان باشد. این عدد بدون احتساب پارک های آبی و مجموعه های لوکس و تفریحات آبی است.

سفرهای داخلی؛ بزرگ ترین سهم تفریح

بر اساس داده های منتشرشده توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سالانه صدها میلیون اقامت شب در سفرهای داخلی ثبت می شود. حتی اگر بخشی از این اقامت ها خانوادگی و بدون هزینه اقامتی رسمی باشد، همچنان نشان می دهد سفر یکی از اصلی ترین اشکال تفریح در ایران است.

اگر تنها ۳۰ درصد جمعیت کشور سالانه یک سفر تفریحی با میانگین هزینه ۵ تا ۱۰ میلیون تومان انجام دهند، عددی بین ۱۲۰ تا ۲۴۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی در این حوزه شکل می گیرد. در این سفرها، استفاده از تفریحاتی مانند پارک آبی، جت اسکی، شهربازی، تورهای شهری و اتاق فرار نیز به طور مستقیم افزایش پیدا می کند. همچنین شهرهای مثل مشهد، شهرهای شمالی و جزایر کیش و قشم بیشترین سهم را دارند و در کنار این موارد تفریحات کیش بیشترین میزان خرید بلیط و رزرو را دارد.

شهربازی ها؛ سهم کودکان و خانواده ها

ایران بیش از ۱۸ میلیون کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال دارد. اگر فقط نیمی از این جمعیت سالانه ۲ بار به شهربازی مراجعه کنند، عددی حدود ۱۸ میلیون بازدید در سال ثبت می شود. در شهرهای گردشگرپذیر مانند کیش، مشهد و تهران، این عدد به دلیل حضور مسافران افزایش پیدا می کند.

میانگین هزینه هر بار حضور در شهربازی، بسته به نوع دستگاه ها، بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان برآورد می شود. بنابراین گردش مالی این بخش می تواند سالانه بین ۴ تا ۷ هزار میلیارد تومان باشد. رشد شهربازی های سرپوشیده در مراکز تجاری نیز طی سال های اخیر باعث افزایش دسترسی و در نتیجه افزایش دفعات مراجعه شده است.

اتاق فرار؛ رشد سریع یک تفریح نوظهور

اتاق فرار در کمتر از یک دهه به یکی از پرطرفدارترین تفریحات گروهی در ایران تبدیل شده است. بر اساس گزارش های صنفی فعالان این حوزه، صدها مجموعه اتاق فرار در شهرهای بزرگ فعال هستند. اگر میانگین هر مجموعه روزانه ۳ سانس با ظرفیت ۵ نفر برگزار کند، هر شعبه سالانه حدود ۵ هزار نفر مخاطب خواهد داشت.

اگر تعداد مجموعه های فعال را ۵۰۰ واحد در کشور فرض کنیم، سالانه حدود ۲.۵ میلیون نفر تجربه اتاق فرار خواهند داشت. با متوسط هزینه ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان برای هر نفر، گردش مالی این بخش می تواند به بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان در سال برسد. نکته مهم این است که مخاطبان اتاق فرار عمدتا در بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال قرار دارند؛ همان گروهی که بیشترین سهم جمعیتی کشور را تشکیل می دهد.

سینما و سرگرمی های فرهنگی

بر اساس آمارهای رسمی سازمان امور سینمایی، تعداد مخاطبان سینمای ایران در سال های اخیر بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر در نوسان بوده است. اگر هر مخاطب را معادل یک بلیت در نظر بگیریم و میانگین قیمت بلیت را ۸۰ تا ۱۲۰ هزار تومان فرض کنیم، گردش مالی گیشه سینما به چند هزار میلیارد تومان در سال می رسد.

هرچند سینما در دسته فرهنگی قرار می گیرد، اما در سبد هزینه «تفریح و امور فرهنگی» محاسبه می شود و نشان می دهد بخش قابل توجهی از اوقات فراغت ایرانیان در فضاهای جمعی سپری می شود.

سرانه دفعات تفریح؛ جمع بندی عددی

با تجمیع داده های موجود می توان یک برآورد تقریبی از رفتار تفریحی ایرانیان ارائه داد:

• استخر و ورزش های آبی: میانگین ۶ تا ۱۰ بار در سال برای مخاطبان فعال
• شهربازی: میانگین ۱ تا ۳ بار در سال برای خانواده های دارای فرزند
• اتاق فرار: ۱ تا ۲ بار در سال برای جوانان شهرنشین
• سینما: ۱ تا ۳ بار در سال برای هر نفر در شهرهای بزرگ
• سفر داخلی: ۰.۵ تا ۱.۵ سفر تفریحی در سال به ازای هر نفر

اگر این اعداد را کنار هم قرار دهیم، یک شهروند شهری فعال می تواند سالانه بین ۱۰ تا ۲۰ تجربه تفریحی مختلف داشته باشد؛ عددی که نشان می دهد صنعت سرگرمی در ایران، با وجود محدودیت های اقتصادی، همچنان پویا و پرتقاضاست.

نقش پلتفرم های آنلاین در افزایش دفعات تفریح

گسترش رزرو اینترنتی باعث شده دسترسی به تفریحات ساده تر و سریع تر شود. کاربران می توانند قیمت ها را مقایسه کنند، ظرفیت خالی را ببینند و بدون تماس تلفنی بلیت تهیه کنند. برای مثال، در سایت تفریحان امکان رزرو آنلاین انواع استخر، پارک آبی کیش و سایر شهرها، شهربازی و اتاق فرار فراهم شده و کاربران می توانند به صورت مستقیم خدمات مورد نظر خود را انتخاب و خریداری کنند.

نتیجه گیری؛ صنعت تفریح، بازاری چند ده هزار میلیاردی

اعداد نشان می دهد ایرانیان سالانه میلیاردها تومان برای اوقات فراغت هزینه می کنند و ده ها میلیون بار در فعالیت های تفریحی مختلف شرکت دارند. سهم ۳ تا ۵ درصدی تفریح از سبد هزینه خانوار، جمعیت جوان کشور، رشد پلتفرم های آنلاین و توسعه زیرساخت های شهری، همگی حکایت از بازاری گسترده و رو به رشد دارد.

تفریح در ایران فقط یک سرگرمی ساده نیست؛ یک صنعت بزرگ با گردش مالی بالا و رفتار مصرفی قابل اندازه گیری است. هرچه دسترسی آسان تر و شفاف تر شود، دفعات تجربه تفریح نیز افزایش خواهد یافت و این یعنی آینده صنعت سرگرمی در ایران، همچنان پرتحرک و عدد محور باقی می ماند.