وقتی «ترامپ از ایران ناامید شد» به روایت همشهری

برترین‌ها: اظهارات اخیر استیو ویتکاف، مذاکره‌کننده ارشد آمریکایی درباره کنجکاوی و ناامیدی ترامپ از مقاومت ایران، از چند زاویه قابل تحلیل است.

روزنامه همشهری در این باره نوشت: نخست اینکه این نوع بیان عمومی می‌تواند به‌صورت ناخواسته یک پیام راهبردی معکوس ایجاد کند. وقتی مقامات آمریکایی از شگفتی در برابر عدم‌تسلیم ایران سخن می‌گویند، عملا این برداشت را تقویت می‌کنند که سیاست فشار حداکثری تاکنون نتوانسته محاسبات راهبردی ایران را تغییر دهد. از این منظر، چنین اظهاراتی می‌تواند به تقویت روحیه تصمیم‌سازان ایرانی و حتی افزایش اعتماد به کارآمدی راهبرد مقاومت منجر شود؛ زیرا در ادبیات امنیتی، نشان دادن «عدم‌اثرگذاری فشار» خود به نوعی به‌معنای شکست بخشی از جنگ روانی تلقی می‌شود.

در سطح دوم، این صحبت‌ها نشان می‌دهد که راهبرد آمریکا همچنان بر ترکیبی از فشار نظامی، تحریم اقتصادی و دیپلماسی مشروط استوار است. اشاره به فشار نظامی به‌عنوان ابزار تأثیرگذاری در مذاکرات، حاکی از آن است که واشنگتن هنوز معتقد است نمایش قدرت می‌تواند به افزایش قدرت چانه‌زنی منجر شود. در واقع در منازعات ژئوپلیتیک، افشای غیرمستقیم اهداف راهبردی ممکن است به تضعیف ابزارهای فشار منجر شود، زیرا طرف مقابل فرصت تنظیم سیاست‌های بازدارنده خود را پیدا می‌کند.

از منظر سوم، این اظهارات بازتاب‌دهنده نوعی تردید در محاسبات کلان کاخ سفید است. به‌نظر می‌رسد دولت آمریکا میان 2مسیر اصلی در نوسان است: مذاکره برای کاهش هزینه‌های سیاسی و اقتصادی‌ یا اعمال فشار سخت‌تر برای کسب امتیازات حداکثری. این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از نبود اجماع کامل در سطح تصمیم‌گیری راهبردی باشد. تجربه جنگ‌های منطقه‌ای، هزینه‌های مالی سنگین و اثرات منفی احتمالی بر بازارهای انرژی جهانی ازجمله عواملی هستند که احتمالا در این تردید نقش دارند. به‌ویژه با توجه به وابستگی اقتصاد جهانی به ثبات انرژی خاورمیانه، هرگونه درگیری نظامی می‌تواند پیامدهای گسترده اقتصادی ایجاد کند.

از منظر چهارم، این اظهارات بر فضای روانی منطقه نیز تأثیر می‌گذارد. در مقابل، ایران ممکن است این سخنان را به‌عنوان تأیید ضمنی کارآمدی سیاست بازدارندگی خود تلقی کند. در نظریه بازدارندگی، حفظ عدم‌قطعیت درباره قصد واقعی طرف مقابل اهمیت زیادی دارد و وقتی یک طرف از نگرانی یا سردرگمی خود سخن می‌گوید، می‌تواند قدرت بازدارندگی خود را تا حدی کاهش دهد.

در سطح داخلی آمریکا نیز این اظهارات می‌تواند بازتاب رقابت‌های سیاسی باشد. سیاست خارجی آمریکا معمولا تحت‌تأثیر فشارهای داخلی، رسانه‌ای و اقتصادی قرار دارد. بنابراین بیان عمومی چنین جملاتی ممکن است بخشی از پیام‌سازی سیاسی برای مخاطبان داخلی باشد تا نشان دهد دولت همچنان در حال اعمال فشار بر رقباست، حتی اگر نتایج آن هنوز قطعی نشده باشد.