پایان نشست لندن بدون راهکار فوری درباره هرمز

ایرنا: دولت انگلیس ساعاتی پس از پایان نشست درباره تنگه هرمز  با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که نمایندگان ۴۰ کشور حاضر در جلسه بر ضرورت بازگشایی تنگه هرمز، احترام به آزادی کشتیرانی و قواعد حقوق دریاها تأکید کرده‌اند و در عین حال از رایزنی‌های دیپلماتیک در چارچوب سازمان ملل، بررسی اقدامات سیاسی و اقتصادی هماهنگ، همکاری با سازمان بین‌المللی دریانوردی و ادامه گفت‌وگوها میان کارشناسان و مقام‌های کشورهای شرکت‌کننده سخن گفته‌اند.

با این حال، آنچه از دل این نشست بیرون آمد، بیش از آنکه یک نقشه روشن و فوری برای بازگشایی تنگه باشد، مجموعه‌ای از مواضع سیاسی، نگرانی‌های اقتصادی و ارجاع به گفت‌وگوهای بعدی بود. در بیانیه لندن نه جدول زمانی مشخصی دیده می‌شود، نه سازوکار اجرایی فوری و نه تصمیم عملی مستقلی که بتواند به‌سرعت تغییری در وضعیت میدانی ایجاد کند. به این ترتیب، نشستی که با تبلیغات فراوان برگزار شد، فعلا در حد هماهنگی سیاسی و سنجش مسیرهای بعدی باقی مانده است.

ایوت کوپر وزیر امور خارجه انگلیس که ریاست نشست امروز را برعهده داشت، در مواضع رسانه‌ای خود کوشید این جلسه را از مسیر واشنگتن متمایز نشان دهد. او گفت انگلیس از ابتدا نگاه متفاوتی با آمریکا داشته و به دلیل نگرانی از خطر تشدید تنش، پیامدهای اقتصادی بحران و نیز فقدان یک برنامه روشن، وارد اقدام تهاجمی در خاورمیانه نشده است. همین موضع‌گیری، در کنار غیبت آمریکا در نشست امروز، این برداشت را تقویت می‌کند که لندن پس از بن‌بست مسیر نظامی، می‌کوشد پرونده هرمز را به صحنه‌ای برای کنشگری سیاسی و دیپلماتیک منتقل کند.

در میان مواضع مطرح‌شده، ایتالیا رویکردی محتاطانه‌تر داشت. آنتونیو تایانی وزیر امور خارجه ایتالیا با اشاره به پیامدهای مستقیم بسته‌ماندن تنگه هرمز بر امنیت کشتیرانی، بازار جهانی انرژی و امنیت غذایی، بر آمادگی رم برای مشارکت در ابتکارهای چندجانبه جهت تضمین عبور امن کشتی‌ها تأکید کرد. او هم‌زمان تصریح کرد که هر اقدام بعدی باید بر پایه مأموریتی روشن از سوی سازمان ملل استوار باشد.

وزیر خارجه بلژیک هم در موضع‌گیری جداگانه‌ای به آثار مستقیم بحران بر بهای سوخت، قبوض انرژی و اقتصادهای باز اروپایی اشاره کرد و از ضرورت استفاده از اهرم‌های سیاسی و دیپلماتیک لازم از جمله تحریم‌های اقتصادی سخن گفت. او تأکید کرد که بروکسل از آزادی کشتیرانی در چارچوبی دفاعی و در صورت برقراری آتش‌بس پایدار و وجود یک رویکرد روشن بین‌المللی حمایت می‌کند. این موضع نشان می‌دهد که حتی تندترین اظهارات مطرح‌شده در نشست نیز اجرای هر اقدام عملی را به شرایط پس از توقف درگیری‌ها موکول می‌کند.

در این میان، سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز با پرهیز از ادبیات سیاسی، بر ضرورت پیگیری یک راه‌حل فنی و هماهنگ برای مدیریت وضعیت موجود تأکید کرد. آرسنیو دومینگز دبیرکل این سازمان گفت باید از مسیر تعامل دیپلماتیک، راه‌حل‌های عملی و هماهنگی بین‌المللی، چارچوبی برای خروج کشتی‌های متوقف‌شده، تسهیل جابه‌جایی خدمه، کمک‌های بشردوستانه و عبور ایمن فراهم شود. به گفته وی، این روند بر همکاری

کشورهای ساحلی، تضمین‌های امنیتی و هماهنگی عملیاتی استوار خواهد بود.

برآیند نشست امروز این است که انگلیس پس از ناکامی فشارهای نظامی آمریکا، کوشیده است از مسیر دیپلماسی و ائتلاف‌سازی، ابتکار عمل را در پرونده هرمز به دست گیرد و این بحران را به عرصه رایزنی‌های سیاسی منتقل کند. با این حال، مجموعه مواضع منتشرشده نشان می‌دهد که این تلاش هنوز بیش از آنکه به راهکاری فوری و اجرایی منتهی شده باشد، در مرحله ترسیم مسیرهای بعدی و سنجش گزینه‌ها قرار دارد. به بیان دیگر، نشست لندن بیش از هر چیز بازتابی از نگرانی و تحرک سیاسی غرب بود که فعلا از سطح اعلام مواضع فراتر نرفت.