اقدام جالب بوشهری‌ها برای سالم نگه داشتن لنج‌ها از حملات

همشهری ‌آنلاین: برای اهالی جنوب کشور و همسایه با دریای جنوب که از دریا روزی می‌ستانند و لنج‌دار هستند، لنج مفهوم عمیق‌تری دارد؛ به معنای عزیز خانواده و مادر است. این را «عمار ماهینی» لنج‌دار قدیمی بندر جلالی استان بوشهر می‌گوید. بهانه گفت و گوی ما با او حمله هوایی رژیم صهیونی آمریکا به لنج‌هاست. لنج‌هایی که دانش و مهارت ساخت آن به میراث ناملموس یونسکو هم رسیده و ثبت جهانی شده‌است.

لنج‌ها عزیز خانواده‌اند

فقط ۳ روز از حمله هوایی به کشور گذشته بود که بیش از ۱۰۰ لنج در اسکله بندر جاسک استان هرمزگان در آتش دشمن سوخت. بعد از آن هم ۱۶ لنج باری در اسکله تجاری بندر مورد حمله قرار گفت و آتش به اسکله‌های جفره، جلالی و صلح‌آباد استان بوشهر هم رسید. عمار ماهینی ۳۰ سال است که روی لنج کار می‌کند. مهارت ساخت لنج با چوب ساج را هم از نیاکان خود یاد گرفته‌است. او به همشهری می‌گوید: «لنج برای ما عزیز است. برخی می‌گویند مثل فرزند جگر گوشه است. ولی ما می‌گوییم مثل مادر است. هر آسیبی به لنج برسد، برای ما تحمل کردنی نیست. هیچ کس نمی‌تواند ببیند مادرش بد حال است، مریض یا زخمی است یا آتش به جانش افتاده. وقتی بعد از صدای انفجار و حمله دشمن در این جنگ، دود و آتش از لنج‌های کنار اسکله به هوا رفت به ما لنج‌داران چنین حالتی دست داد؛ وضعیتی فراتر از مشکل مالی یا تامین معاش.»

میراث ناملموس ایران در یونسکو

ماهینی با لهجه شیرین بوشهری اندکی از شیوه ساخت لنج به سبک قدیمی‌ها برای ما می‌گوید و تاکید می‌کند که کمتر جوانی این شیوه را می‌داند. صنعت لنج‌سازی یا همان گلافی برای مردم ساحل نشین بوشهر که نسل در نسل، برکت سفره زندگی‌شان را از خوان پرنعمت دریا طلب کرده‌اند، مانند شناسنامه‌ای هویت بخش و سرشار از زندگی است. کمتر ساحل نشینی پیدا می‌شود که از لنج و گلافی بهره‌ای نبرده باشد. پیشینه و قدمت دریانوردی ایرانی منجر به ثبت دانش دریانوردی با لنج سنتی خلیج فارس در سال ۱۳۸۸ شد. بعد از آن هم به یونسکو راه یافت و ثبت جهانی شد. عمار ماهینی می‌گوید: «از زمانی که لنج‌ها را با فایبرگلاس ساختیم، این مهارت بین جوانان کم شد. چوب ساج در ابعاد ۵۰ در ۵۰ متر از زنگبار می‌آمد و لوح های بزرگی بود. برای ساخت به اندازه کوچک جدا می‌کردیم. چوب گردو هم استفاده می‌کردیم و چوب کنار هم از دزفول می‌آوردیم. گفتند استفاده از این چوب‌ها برای جنگل و محیط زیست آسیب‌زاست و ما هم لنج را با فایبرگلاس ساختیم. لنج چه از چوب باشد و چه از فایبرگلاس، عزیز ماست.»

رسم قربانی برای سلامت لنج‌ها

«اوشار، اسم لنج نو و تازه ساخته‌ای است که برای اولین بار به دریا انداخته می‌شود.» این را ماهینی می‌گوید و ادامه می‌دهد که چطور رسم بوده تا برای ورود اوشار به دریا، دختران نابالغ لباس عروس بپوشند و جلوی لنج، به دریا پا بگذارند. او ادامه می‌دهد: «قدیمی‌ها رسم داشتند که وقتی به لنج آسیبی می‌رسید، مراسم عزاداری می‌گرفتند. این رسم تقریبا از بین رفته، اما هنوز هم رسم داریم و برای لنج قربانی می‌کنیم. خون قربانی را بر سینه لنج می‌کشیم. قربانی برای لنج هم در روزگار آسیب و بلا بر لنج رواج دارد و هم وقتی روزی خوبی کسب می‌کنیم.» او می‌گوید برخی از لنج‌داران به شکرانه اینکه در حمله دشمن به لنج‌هایشان آسیب نرسیده هم قربانی داده‌اند.