مردمی که تا دیروز خانه داشتند و حالا هتلنشین شدهاند
گزارش گروه رسانهای شرق از جنگزدگانی که خانه را در انفجار جا گذاشتند:
گزارش گروه رسانهای شرق از جنگزدگانی که خانه را در انفجار جا گذاشتند: ایستادهایم در لابی هتل پنج ستاره لاله؛ ساختمانی که پیشتر نماد اقامت موقت و سفر بود، اما اکنون به محل زندگی بخشی از جنگزدگان جنگ دوم تهران تبدیل شده است.
در نگاه اول، نظم و سکوت هتل تغییری نکرده، اما پشت این ظاهر آرام، روایتهایی از فروپاشی ناگهانی زندگی جریان دارد. روایت ساکنان جدید اتاقهای این هتل، در جزئیات متفاوت اما در مضمون یکسان است. همه از یک نقطه آغاز میکنند: صدای انفجار و پایان زندگی عادی در یک لحظه. انفجارهایی که به گفته آنها نهفقط دیوارها و سقفها، بلکه پردهها و فرشها را نیز دریده و خانهها را به فضاهایی بیدر و پنجره تبدیل کرده است. برخی از واحدهای مسکونی نیازمند مقاومسازی هستند، برخی تعمیرات اساسی میخواهند و برخی عملا باید از نو ساخته شوند.
در میان ساکنان، پیرمردی ۶۹ساله از زندگیای میگوید که نزدیک به نیمقرن در کنار همسرش ساخته بود؛ زندگیای که به گفته او، حتی یک فنجان ساده هم از آن نمانده است. تقریبا همه ساکنان بر یک نکته مشترک تأکید دارند: خستگی از زندگی در هتل و بلاتکلیفی. این خستگی در میان کسانی که زودتر خانههایشان را از دست دادهاند، بیشتر دیده میشود؛ افرادی که مدت طولانیتری در وضعیت اسکان موقت باقی ماندهاند.
یکی از ساکنان منطقه آسیبدیده از وضعیت پس از تخریب منازل، نشت گاز، بستهشدن کوچهها و نبود اطلاعرسانی پیش از عملیاتها سخن میگوید. او میگوید با وجود مراجعه به نهادهای مختلف، هنوز محل امن و مشخصی برای زندگی در اختیارشان قرار نگرفته است.
معلم بازنشسته است، سهراه ضرابخانه زندگی میکرده، جواب پیگیریهایش این بوده که بروید در خانههایتان زندگی کنید. خانهای که به گفته او هنوز نشت گاز دارد و کوچهای که هنوز محدودیت تردد دارد و حق ورود ندارند.
او همچنین به نبود اطلاعرسانی پیش از برخی اقدامات اشاره میکند: «حتی به ما نگفتند این منطقه ممکن است آسیبپذیر باشد و و نیاز است تخلیه کنیم».
این شهروند درباره وضعیت خود و خانوادهاش میگوید: «خانهمان کامل تخریب شده. مجبور شدم بروم شهرستان. الان چند روزه به اینجا آمدهام». او از سردرگمی در روندهای اداری نیز گلایه دارد: «روز اول گفتن سامانه شهرزاد، بعد اینجا و اونجا... . بعد گفتن اشتباه میکنید، از پاسخهای متفاوت دچار سردرگمی شدیم».
ساکنان این هتل میگویند ما هیچکدام نیازمند نیستیم، بیشتر ما شاغل هستیم. اما بر اثر جنگ ناگهان زندگیمان را از دست دادهایم و الان میخواهیم تکلیفمان روشن شود.
در روایت دیگری، یکی از شهروندان آسیبدیده از لحظه حادثه و بیرون کشیدهشدن از زیر آوار میگوید. او در لحظه وقوع حادثه تلاش کرده از ساختمان خارج شود اما بر اثر انفجار و ریزش، زیر آوار گرفتار شده است. میگوید: «کل خونه تخریب شده. اساسا چیزی نمونده». این شهروند درباره وضعیت پس از حادثه میگوید بخشی از وسایل باقیمانده را از محل خارج کرده اما امکان ادامه زندگی در آن خانه وجود نداشته است.
او درباره وضعیت درمانی خود نیز میگوید: «گفتن باید عکس پاتو بگیری... چشمدرد هم دارم... هنوز هیچچیز درست نشده».
این شهروند در ادامه از وضعیت اسکان موقت خود در هتل میگوید: «راضی هستیم، ولی بلاتکلیفیم... گفتن پول میدهند که خودمان جایی بگیریم». او میگوید: «جنگ شروع شد، فرداش ما اومدیم اینجا».
یکی از ساکنان جدید این هتل میگوید متوجه شده که باردار است و زندگی دیگر برایش در هتل دشوارتر شده و دلش میخواهد زودتر تکلیف اسکان دائمیاش مشخص شود.
میگویند وزارت میراث برای هر تخت از شهرداری شبی سه میلیون تومان میگیرد. باقی نهادهایی که صاحب هتل هستند هم گاهی با حکم قاضی راضی شدهاند هتلها را در اختیار جنگزدهها بگذارند، حتی گفته میشد قرار بود روزهای اول برای اسکان جنگزدهها چادر زده شود، اما در تهران هیچ بیخانمانی به چادر نرفت.
براساس اعلام رسمی، تاکنون بیش از ششهزارو ۳۰۰ نفر در قالب حدود ۲۷۰ خانواده در ۴۲ مرکز اقامتی شامل هتلها، میهمانسراها و مراکز وابسته اسکان داده شدهاند.
به گفته مسئولان شهری، در روزهای ابتدایی تمرکز اصلی بر نجات افراد گرفتار زیر آوار و سپس بازگشایی معابر بوده است. در بسیاری از موارد، عملیات آواربرداری و بازسازی اولیه معابر ظرف چند ساعت انجام شده و طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت، تلاش شده چهره شهری به وضعیت عادی بازگردد.
همچنین تأکید شده که بخش عمده واحدهای آسیبدیده نیازمند تعمیرات جزئی هستند و در این موارد، امکان بازگشت ساکنان در بازه زمانی کوتاهمدت وجود دارد. با این حال، روند بررسیها به صورت «واحد به واحد» در حال انجام است و زمانبندی دقیق برای همه پروندهها امکانپذیر نیست.
در کنار این اقدامات، خدمات اجتماعی، روانشناسی و فرهنگی نیز در مراکز اسکان ارائه شده است؛ از برنامههای حمایتی برای کودکان تا تلاش برای کاهش فشار روانی ناشی از حادثه.
با وجود این روندها، پرسش مشترک ساکنان در هتلها همچنان باقی است: زمان بازگشت به خانهها چه زمانی خواهد بود؟
در پاسخ، مسئولان شهری تأکید میکنند که این روند بهصورت مرحلهای و متناسب با میزان آسیب هر واحد در حال انجام است و بخشی از خانوادهها در آینده نزدیک به خانههای خود بازخواهند گشت.
مطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، در توضیح وضعیت اسکان موقت خانوادههای آسیبدیده در جنگ دوم تهران به «شرق» گفت موضوع تعیین تکلیف اسکان موقت خانوادههایی که دچار آسیب جدی شده و منازلشان تخلیه شده، اساسا ارتباط مستقیمی با ادامه یا توقف جنگ ندارد، بلکه نیازمند طی یک فرایند طبیعی و زمانبر است. به گفته او، این فرایند باید در مناطق، نواحی و محلههای مختلف بهصورت مرحلهای انجام شود.
او توضیح داد: اولویت نخست شهرداری، اسکان اضطراری این خانوادهها در هتلها بوده تا شرایط ایمن و مناسب برای آنها فراهم شود. همزمان، فرایند بازسازی منازل آغاز شده است. در این مرحله، ابتدا باید نظر کارشناسی درباره وضعیت هر واحد مسکونی مشخص شود؛ چراکه همه واحدها در یک وضعیت نیستند. برخی نیاز به تخریب ندارند و در حد مقاومسازی هستند، برخی دیگر در حد تعمیرات متوسط قرار دارند و براساس برآورد کارشناسی، ممکن است ظرف ۳۰ تا ۴۵ روز امکان بازگشت ساکنان به خانههایشان فراهم شود.
سخنگوی شهرداری تهران افزود: روند رسیدگی به پروندهها به صورت «خانواده به خانواده» و «واحد به واحد» در حال انجام است و در این مسیر، شهرداران مناطق و نواحی با همکاری سازمان نظام مهندسی و کارشناسان رسمی دادگستری در حال تسریع فرایند بررسی و تعیین تکلیف هستند. همچنین در کنار بازسازی، موضوع اسکان موقت از طریق رهن واحد مسکونی نیز در دستور کار قرار دارد.
او با اشاره به سرعت اجرای این روند گفت: از نظر اداری، کار با سرعت مقبولی پیش میرود، اما طبیعی است که این سرعت از نگاه خانوادههایی که خانه، زندگی و حتی در برخی موارد عزیزان خود را از دست دادهاند، کافی نباشد. او تأکید کرد شهرداری در این زمینه خود را شرمنده میداند و از مردم بابت این شرایط عذرخواهی میکند.
محمدخانی ادامه داد: هرچند محل اسکان فعلی از نظر خدمات در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما دوری از خانه، وسایل زندگی و محیط خانوادگی برای این افراد بسیار دشوار است و حتی اگر برای چند روز کوتاه تحملکردنی باشد، در بلندمدت شرایط سختی ایجاد میکند.
او درباره زمانبندی بازگشت خانوادهها نیز گفت: امکان ارائه یک زمان واحد برای همه وجود ندارد، زیرا شرایط مناطق و میزان آسیبها متفاوت است. به گفته او، در برخی نقاط مجتمعهای بزرگ مسکونی وجود دارد که در یک حادثه، صدها خانواده تحت تأثیر قرار گرفتهاند، اما شدت آسیب در همه آنها یکسان نیست. در برخی مناطق تمرکز آسیبها بر تعمیرات جزئی بوده و در برخی دیگر نیاز به بازسازی اساسی وجود دارد. بههمیندلیل روند رسیدگی در مناطق مختلف با تفاوتهایی همراه است، اما در مجموع سرعت کار در ۲۲ منطقه شهر تقریبا یکسان پیش میرود.
محمدخانی توضیح داد: در روزهای ابتدایی، تمرکز اصلی بر تعمیرات جزئی بوده است؛ زیرا بخش درخورتوجهی از واحدهای آسیبدیده، حدود ۳۶ هزار واحد از مجموع حدود ۴۳ هزار واحد، در همین دسته قرار میگیرند. او گفت رسیدگی سریع به این بخش، امکان بازگشت تعداد زیادی از خانوادهها را در زمان کوتاه فراهم کرده است.
سخنگوی شهرداری تهران درباره درخواست برخی خانوادهها برای دریافت هزینه اقامت به جای ماندن در هتلها گفت: در همین هفته پروندهها در حال نهاییشدن است و پیشبینی میشود از ابتدای هفته آینده، پرداختها آغاز شود تا خانوادهها در صورت تمایل بتوانند محل اسکان مستقل خود را خارج از هتل انتخاب کنند.
سخنگوی شهرداری تهران، با تأکید بر اینکه شهرداری بخشی از مردم است، گفت: شهرداری تهران با بدنه صد هزار نفری خود جدا از مردم نیست و همانطورکه مردم در صحنه هستند، ما نیز پای کار هستیم. هزینههای انجامشده در این مسیر نیز از محل بودجه مدیریت بحران و اعتبارات پیشبینیشده در تبصرههای قانونی و مصوبات شورای شهر تأمین شده است.
او در ادامه با اشاره به نقش گروههای جهادی و داوطلبان افزود: تقریبا هیچیک از اقدامات شهرداری بدون کمک مردم و گروههای جهادی انجام نشده است. گروههای مختلف ازجمله بسیج محلات، طلاب، روحانیون، دانشجویان و نیروهای داوطلب از شهرهای مختلف کشور در این فرایند مشارکت داشتهاند. حتی در روزهای ابتدایی، برخی از این نیروها بدون محل اسکان مشخص وارد تهران شدند و به صورت داوطلبانه مشغول فعالیت شدند.
او با اشاره به تجربههای میدانی گفت: برخی از نیروهای جهادی که در عملیات نصب شیشه یا بازسازی منازل فعالیت میکردند، شبها را در خودروهای شخصی خود سپری میکردند. این سطح از همراهی و مشارکت در عمل بسیار گسترده و اثرگذار بوده است و شهرداری تنها نقش پشتیبان و هماهنگکننده را در کنار این نیروها ایفا کرده است.
سخنگوی شهرداری تهران درباره آغاز فرایند اسکان اضطراری نیز توضیح داد: شهرداری تهران از همان روزهای ابتدایی و با تجربه جنگ ۱۲روزه، به صورت داوطلبانه مسئولیت اسکان اضطراری و بازسازی منازل را برعهده گرفت. در همین چارچوب، ۴۲ مرکز اقامتی برای اسکان خانوادهها فعال شده که عمدتا هتلها هستند و در برخی موارد از میهمانسراها و هتلآپارتمانها نیز استفاده شده است.
او ادامه داد: همزمان با وقوع اصابتها، نیروهای آتشنشانی، مدیریت بحران و شهرداران نواحی در محل حاضر میشدند و اولین اقدام، آواربرداری اضطراری برای نجات افراد گرفتار در زیر آوار بود. در این مرحله، تلاش میشد وضعیت افراد مشخص شود؛ چه در مواردی که منجر به شهادت شده بود و چه در مواردی که افراد آسیبدیده نیاز به امداد فوری داشتند.
محمدخانی افزود: در کنار عملیات امداد، نیروهای خدمات شهری و سازمان پسماند با همکاری گروههای جهادی وارد آواربرداری اساسی و سپس ساماندهی معابر اطراف میشدند. در بسیاری از موارد، ظرف دو تا سه ساعت و در شرایط خاص تا پنج یا شش ساعت، معابر اطراف برای تردد ایمن بازگشایی میشد.
او همچنین درباره خدمات اجتماعی در مراکز اسکان گفت: در کنار تأمین محل اقامت، خدمات روانشناسی، فرهنگی و اجتماعی نیز ارائه شده است. برنامههایی مانند فعالیتهای فرهنگی، اردو و بازی برای کودکان نیز در این مراکز اجرا شده تا فشار روانی ناشی از حادثه کاهش یابد.
در هتل لاله شکل جدیدی از زیست در وضعیت تعلیق در جریان است؛ جایی میان ویرانی خانه و انتظار بازگشت. روایتها با وجود تفاوت در جزئیات، در یک نقطه به هم میرسند: زندگیهایی که در یک لحظه از مدار عادی خارج شده و هنوز به نقطه ثبات بازنگشتهاند. در بیرون از این دیوارهای شیشهای، شهر با ریتم همیشگیاش ادامه دارد، اما درون هتل، زمان شکل دیگری گرفته است؛ زمانِ انتظار، زمانِ بلاتکلیفی. مسئولان از روند بازسازی مرحلهای و تدریجی میگویند و ساکنان از طولانیشدن اقامت در فضایی که هرچند امن است، اما خانه نیست. میان این دو روایت، واقعیتی مشترک شکل میگیرد: بازگشت، اگرچه در مسیر برنامهریزی قرار دارد، اما برای بسیاری هنوز تاریخ مشخصی ندارد. و همین فاصله میان «وعده بازگشت» و «تجربه روزمره انتظار»، تصویر نهایی هتل لاله را میسازد؛ هتلی که حالا نه مقصد سفر، که ایستگاه موقت زندگی شده است.
ارسال نظر