شناسایی اولین قورباغه درختی آبی‌رنگ در ایران

به گزارش تابناک، عباس عاشوری در جمع خبرنگاران اظهار کرد: برای نخستین‌بار در ایران، نمونه‌ای از قورباغه درختی خاوری با رنگ آبی در زیستگاه‌های طبیعی استان گیلان مشاهده و ثبت شد؛ رخدادی کم‌نظیر که اهمیت اکولوژیک و پژوهشی ویژه‌ای برای مطالعات تنوع زیستی کشور دارد.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان گیلان، با اعلام این خبر گفت: قورباغه‌ها حدود ۸۸ درصد جمعیت دوزیستان جهان را تشکیل می‌دهند و بزرگ‌ترین گروه دوزیستان به شمار می‌روند. قورباغه درختی خاوری با نام علمی Hyla orientalis یکی از ۲۲ گونه دوزیستان ایران است که عمدتاً در نواحی شمالی کشور و زیستگاه‌های جنگلی و مرطوب زندگی می‌کند.

وی افزود: این گونه در شرایط طبیعی معمولاً با رنگ‌های زرد مایل به سبز یا کرم مایل به قهوه‌ای مشاهده می‌شود، اما بروز ناهنجاری‌های رنگی یا «کالر آنومالی» در برخی موارد می‌تواند موجب تغییر رنگ بدن این جانوران شود. این اختلال که در اثر عوامل محیطی و به‌ویژه نوسانات شدید دمایی ایجاد می‌شود، پدیده‌ای نسبتاً نادر در میان قورباغه‌هاست؛ به‌گونه‌ای که ممکن است از هر ۲۰ هزار قورباغه درختی، تنها یک مورد به رنگ آبی مشاهده شود.

عاشوری با اشاره به اهمیت رنگ در حیات جانوران اظهار داشت: رنگ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ظاهری جانوران و از شاخصه‌های اصلی شناسایی گونه‌ها محسوب می‌شود. در اغلب گونه‌های جانوری، رنگ بدن در راستای استتار و هم‌رنگی با زیستگاه تکامل یافته تا به بقا و کاهش خطر شکار شدن کمک کند. به همین دلیل، قورباغه‌هایی که دچار اختلال رنگی می‌شوند، بیش از سایرین در معرض دیده شدن و شکار توسط شکارگران طبیعی قرار دارند.

وی در تشریح نخستین مشاهده این پدیده در گیلان گفت: در ۹ فروردین ماه ۱۳۹۹ یک نمونه قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ در جنوب شرقی لاهیجان و در نزدیکی تالاب سوستان، توسط آقای آریا آهنی‌زاده در یک روز آفتابی با دمای ۱۳ درجه سانتی‌گراد مشاهده و زنده‌گیری شد. این قورباغه پس از چند روز مجدداً به رنگ سبز طبیعی تغییر یافت.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان ادامه داد: پنج سال بعد و در ۱۲ فروردین ماه ۱۴۰۴ ، دومین نمونه قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ کشور نیز توسط خانم مهرناز جهانی در درختزارهای حاشیه یکی از انشعابات شلمان‌رود، در محدوده روستاهای سلوش و خرشتم بین لنگرود و املش مشاهده و ثبت شد. این قورباغه در شرایط آب‌وهوایی ابری، دمای ۳۳ درجه سانتی‌گراد و رطوبت ۶۰ درصد، در حالی که روی نهال بلوط و در ارتفاع حدود ۱۲۰ سانتی‌متری از سطح زمین در حال استراحت بود، مشاهده شد.

عاشوری خاطرنشان کرد: این نخستین‌بار است که مشاهده قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ در ایران به‌صورت علمی ثبت و گزارش آن در یک مجله معتبر بین‌المللی هرپتولوژی منتشر می‌شود. اهمیت این ثبت علمی از آن جهت است که هر دو مشاهده در بازه زمانی گذر از زمستان به بهار و همزمان با نوسانات شدید دمایی رخ داده‌اند.

وی افزود: هر دو نمونه در محدوده جنگل‌های هیرکانی و در حاشیه رشته‌کوه البرز در استان گیلان و در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری از یکدیگر مشاهده شده‌اند که این موضوع ضرورت پایش تخصصی‌تر، انجام مطالعات دانشگاهی و بررسی دقیق عوامل ژنتیکی و محیطی مؤثر بر بروز این ناهنجاری رنگی را دوچندان می‌کند.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست گیلان در پایان تأکید کرد: مطالعه و بررسی علمی این‌گونه پدیده‌های نادر می‌تواند به شناخت بهتر تنوع زیستی، سازوکارهای ژنتیکی و اثرات تغییرات اقلیمی بر حیات‌وحش منطقه کمک کرده و زمینه‌ساز حفاظت مؤثرتر از گونه‌های ارزشمند جنگل‌های هیرکانی باشد.