ادعای عجیب درباره عملکرد پیام‌رسان‌های داخلی

گجت نیوز: در روزهای اخیر کاربران از بهبود عملکرد پیام‌رسان‌های داخلی در زمان اتصال به فیلترشکن خبر داده‌اند که به‌سرعت به موضوع بحث و ابهام در فضای مجازی تبدیل شده است.

با عنایت به آخرین اخبار داخلی، شماری از کاربران فضای مجازی از تجربه‌ای متفاوت در استفاده از پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های بومی سخن گفته‌اند که به گفته آن‌ها، با افزایش سرعت و پایداری این سرویس‌ها هنگام اتصال به فیلترشکن همراه بوده است.

این موضوع، فراتر از یک روایت پراکنده کاربران، به پرسشی جدی درباره نحوه عملکرد فنی و زیرساختی پیام‌رسان‌هایی مانند «بله» و «روبیکا» تبدیل شده است. اکنون این ابهام، ضرورت بررسی دقیق‌تر دلایل فنی و شفاف‌سازی درباره چرایی چنین وضعیتی را بیش از پیش مطرح کرده است.

پارادوکس سرعت در پیام‌رسان‌های داخلی

استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی برای بهره‌مندی از سرعت بالاتر و ترافیک ارزان‌تر سال‌هاست به‌عنوان راهی ساده و در دسترس تبلیغ می‌شود. اما حالا برخی مخاطبان می‌گویند در شرایطی که این پیام‌رسان‌ها باید بدون واسطه و در بستر اینترنت ملی عملکرد روان‌تری داشته باشند، عملاً با کندی، تأخیر در دریافت پیام، ناپایداری اتصال یا گیر کردن‌های مقطعی مواجه می‌شوند و این تجربه زمانی معکوس می‌شود که کاربر از فیلترشکن استفاده می‌کند.

کارشناسانی که این پدیده را بررسی کرده‌اند، آن را یک اتفاق تصادفی نمی‌دانند؛ بلکه نشانه‌ای از گره‌ها و محدودیت‌های موجود در مسیرهای زیرساختی، نحوه مسیریابی ترافیک و همچنین وابستگی بخشی از اجزای فنی پیام‌رسان‌ها به سرویس‌های بیرونی تلقی می‌کنند که عمده دلایل آن را در ادامه مرور می‌کنیم.

1- اختلال در DNS و اثر آن بر اتصال

یکی از محورهای اصلی تحلیل پیام‌رسان‌های بومی، موضوع سامانه نام دامنه یا همان DNS است؛ یعنی بخشی که نقش ترجمه آدرس‌ها را به عهده دارد تا دستگاه کاربر بتواند آدرس سرورهای موردنیاز اپلیکیشن را پیدا کند و ارتباط را برقرار سازد. در شبکه‌های محدود یا دارای تغییرات مکرر در لایه‌های امنیتی و فیلترینگ، فرایند یافتن آدرس سرویس‌های داخلی در بستر اینترنت ملی می‌تواند با کندی یا نوسان همراه شود.

در نتیجه، زمان برقراری اتصال اولیه طولانی‌تر می‌شود دسترسی به برخی سرویس‌ها با وقفه انجام می‌گیرد و اپلیکیشن‌ها در سطح تجربه کاربر، به شکل هنگ کردن، دیر لود شدن محتوا یا تأخیر در پیام‌رسانی خود را نشان می‌دهند. در مقابل، فیلترشکن با استفاده از DNSهای جهانی و مسیریابی متفاوت، عملاً مسیر یافتن آدرس‌ها را برای اپلیکیشن‌ها تغییر می‌دهد و همین تغییر مسیر می‌تواند میان‌بری ایجاد کند که در عمل باعث می‌شود اتصال سریع‌تر شکل بگیرد و پیام‌رسان روان‌تر به نظر برسد.

۲- وابستگی به سرویس‌های ابری خارجی

عامل دوم وابستگی برخی اپلیکیشن‌های داخلی به سرویس‌ها و کتابخانه‌هایی است که منشأ خارجی دارند یا دست‌کم در زنجیره خدمات‌رسانی از سرویس‌های ابری بیرون از شبکه کشور استفاده می‌کنند. برای نمونه، بخش‌هایی از اپلیکیشن‌ها ممکن است برای مدیریت اعلان‌ها، تحلیل داده‌ها، همگام‌سازی بعضی ویژگی‌ها یا سرویس‌های کمکی دیگر، همچنان به زیرساخت‌های شرکت‌های بزرگ متکی باشند.

در شرایطی که فیلترشکن خاموش است و دسترسی مستقیم یا پایدار به این سرویس‌ها محدود یا مسدود می‌شود، اپلیکیشن می‌تواند بارها تلاش کند به آن سرویس‌ها متصل شود و تلاش‌های مکرر باعث گیر کردن یا کندی کلی برنامه می‌شود. اما زمانی که فیلترشکن روشن می‌شود، این بن‌بست موقت باز می‌شود و دسترسی اپلیکیشن به همان سرویس‌های خارجی برقرارتر می‌گردد؛ در نتیجه، فعالیت‌های داخلی اپلیکیشن هم منظم‌تر پیش می‌رود و کاربر تجربه روان‌تری را گزارش می‌کند.

۳- اثر لایه‌های فیلترینگ بر ترافیک داخلی

عامل سوم به لایه‌های فیلترینگ و اثرات جانبی آن مربوط می‌شود. وقتی فیلترینگ گسترده روی پروتکل‌ها یا مسیرهای مختلف اینترنتی اعمال می‌شود، حتی اگر هدف اصلی مشخص و محدود باشد، در عمل می‌تواند روی بخشی از ترافیک داخلی هم اثر بگذارد. نتیجه معمول چنین سازوکارهایی افزایش زمان تأخیر است؛ یعنی حتی اگر حجم ارسال داده از نظر تئوری کم باشد، طول زمان رسیدن داده‌ها و رفت‌وبرگشت درخواست‌ها بیشتر می‌شود.

در تجربه کاربر، این تأخیر می‌تواند به شکل‌های مختلف خود را نشان دهد: دیر شدن پیام‌ها، کند شدن نمایش رسانه‌ها، تأخیر در پاسخ به درخواست‌های کاربر، یا طولانی شدن زمان‌هایی که اپلیکیشن باید به شکل معمول آماده پاسخ باشد اما با وقفه روبه‌رو می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

در مجموع، آنچه از کنار هم قرار گرفتن این روایت‌ها و تحلیل‌های فنی به دست می‌آید، این است که مشکل احتمالاً در سطح یک یا دو عامل ساده خلاصه نمی‌شود؛ ترکیبی از کندی در DNS، وابستگی به سرویس‌های ابری خارجی برای برخی قابلیت‌ها و اثرات جانبی فیلترینگ روی تبادل داده‌ها، می‌تواند به شکل یک چرخه رفتاری خود را نشان دهد. برای همین است که برخی کاربران گزارش می‌کنند با خاموش بودن فیلترشکن، تجربه بدتر می‌شود و با روشن شدن آن، ناگهان سرعت و پایداری بهتر می‌گردد.