انتقاد فرهیختگان از تاخیر در جانشینی شهید لاریجانی

فرهیختگان: مهرداد علی‌پور، کارشناس سیاسی حوزه چین درباره انتخاب قالیباف برای پرونده ارتباط با چین صحبت کرد:

ما در کشور متأسفانه کسی که محیط سیاسی و اقتصادی چین را بداند، نداریم. باز هم کار آن‌طوری که بایدوشاید پیش نرفت. حالا باز دوباره یک‌سری موضوعات داخلی خودمان بود، کشمکش‌های داخلی بین وزارتخانه‌ای و اینکه آن کلان‌راهبرد را ما نسبت به چین نداشتیم. از بعد دولت سیزدهم هم کار روی زمین بود و امروز مشخص شد که آقای قالیباف به‌عنوان نماینده ویژه ایران در امور چین انتخاب شدند. ما در همین دولت، آقای رحمانی فضلی را هم به‌عنوان سفیر و هم به‌عنوان نماینده ویژه داشتیم. اینکه الان آقای قالیباف را انتخاب کردند، یعنی سفیر تا حالا آن وزن لازم را نداشته و این سؤال هم وجود دارد که چرا کسی که وزن لازم را نداشته، سفیر شده است؟ این به روابط دو کشور آسیب می‌زند و چینی‌ها خیلی زود متوجه می‌شوند که ما نمی‌توانیم تصمیم‌گیری لازم و سریعی را داشته باشیم و متأسفانه در خیلی از موضوعات دیده می‌شود.

به نظرم از پروژه‌های مقطعی، نگاه اقتضایی و نگاه‌های غیرواقعی نسبت به چین باید عبور کنیم. اول فکر کنیم از چین چه می‌خواهیم. چین چه ظرفیتی دارد و چطور می‌توانیم در آن کلان‌راهبرد با چینی‌ها تقاطع‌گیری کنیم و اینکه بتوانیم یک هدف مشترک یا دو هدف مشترک را با هم تنظیم کنیم آن هم در سطح راهبردی، نه در سطح پروژه‌های کوچک. دومین نکته هم این است که بتوانیم در سطح راهبردی نوع نگاه چینی‌ها را متوجه شویم. مثلاً همین سفر ترامپ به چین که خیلی هم دستاورد نداشت و حتی در رسانه‌های غربی هم خیلی این موضوع برجسته شد، ما باید سهمی از روایت چینی هم داشته باشیم که متأسفانه ما خیلی به این موضوع توجه نکردیم. 

چینی‌ها در قالب یک رویکرد چندقطبی آمدند قطعنامه بحرین و عربستان سعودی را وتو کردند علی‌رغم اینکه روسیه هم وتو کرده بود و چینی‌ها می‌توانستند رأی ممتنع بدهند ولی یک فرصت تاریخی برای چین ایجاد شد که روند افول ایالت متحده را تسریع ببخشد. این افول آمریکا در رسانه‌های چینی و بین نخبگانشان دیده می‌شود؛ اما تفاوتی بین افول از نگاه ما و افول از نگاه چینی‌ها نسبت به آمریکا هست. 

چینی‌ها هیچ‌وقت قائل به این نیستند که آمریکا فروبپاشد، بلکه قائل به این هستند که از یک کشور هژمون تبدیل به یک کشور صرفاً بزرگ و ابرقدرت می‌شود و چینی‌ها هم همیشه خودشان را به‌عنوان یک قدرت بزرگ در عرصه روابط بین‌الملل مسئول می‌دانند. ما می‌توانیم از این ظرفیت استفاده کنیم. چینی‌ها در قالب سازمان ملل و حتی شورای امنیت در جنگ ۱۲ روزه یک دعوای حقوقی بی‌سابقه را با همکاری فدراسیون روسیه در حمایت ما علیه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی کردند و آن قطعنامه‌ای بود که انجام دادند. 

ما باید این کلان‌راهبرد را متوجه بشویم که چین به‌خاطر چشم و ابروی ما این کار را انجام نداده. آن کلان‌راهبردی که برای خودش تعریف کرده را بر اساس سنت پراگماتیک و رفتار عمل‌گرایانه که دارد و نوع نگاهش هم اقتصادی است، انجام می‌دهد. یعنی ما نباید انتظار این را داشته باشیم که چین بیاید وسط جنگ ما دعوای نظامی به‌صورت عیان و برجسته انجام بدهد، چون چین رشد اقتصادی‌اش را می‌خواهد و آن هم از دل یک ثبات جهانی و ثبات منطقه‌ای درمی‌آید.