کنایه اعتماد به بازداشت ۶۵۰۰ جاسوس در کشور

روزنامه اعتماد در یادداشتی به قلم علی مجتهدزاده به آمار اعلام‌شده از سوی احمدرضا رادان درباره بازداشت متهمان امنیتی پرداخته و نوشته است که «امنیت فقط محصول برخورد‌های قضایی و انتظامی نیست؛ پیش از آن، حاصل کارآمدی نهاد‌های پیشگیر، نظام‌های نظارتی و میزان اعتماد عمومی است.»

به نوشته اعتماد، رادان اعلام کرده است که «از آغاز جنگ ایران و امریکا تاکنون بیش از ۶۵۰۰ نفر به اتهام جاسوسی و وطن‌فروشی دستگیر شده‌اند و از این میان ۵۶۷ نفر به موارد ویژه مرتبط با نفاق، اشرار و گروهک‌های ضدانقلاب تعلق دارند.»

مجتهدزاده در ادامه تاکید می‌کند: «اعلام آمار‌های سنگین درباره کشف شبکه‌های جاسوسی و بازداشت افراد متهم به همکاری با دشمن، بیش از آنکه صرفا نشانه اقتدار باشد، باید به عنوان زنگ هشداری برای بازنگری در برخی سازوکار‌های امنیتی و اجتماعی تلقی شود.»

او با طرح این پرسش که «این شبکه‌ها چگونه شکل گرفته‌اند، چگونه رشد کرده‌اند و چرا پیش از رسیدن به مرحله بحران، شناسایی نشده‌اند؟» می‌نویسد: «امنیت ملی صرفا در لحظه بازداشت متهمان معنا پیدا نمی‌کند؛ بخش اصلی آن در جلوگیری از شکل‌گیری بستر‌های نفوذ تعریف می‌شود.»

این یادداشت همچنین به رخداد‌های سال‌های اخیر اشاره کرده و آورده است: «کشور بار‌ها شاهد رخداد‌هایی بوده که افکار عمومی آنها را به عنوان نشانه‌هایی از ضعف‌های حفاظتی و اطلاعاتی تلقی کرده است؛ از ترور برخی چهره‌های موثر و عملیات خرابکارانه گرفته تا نفوذ در مراکز حساس و رخنه‌های متعدد اطلاعاتی.»

نویسنده در بخش دیگری از این یادداشت، بر ضرورت پاسخگویی نهاد‌های مسئول تاکید کرده و نوشته است: «اقتدار واقعی، فقط در بازداشت متهمان نیست؛ در توانایی پذیرش خطا، اصلاح رویه‌ها و پاسخگویی مسئولانه نیز است.»

او همچنین هشدار می‌دهد که امنیت پایدار بدون اعتماد عمومی ممکن نیست و می‌نویسد: «جامعه‌ای که احساس کند پرسشگری درباره عملکرد نهاد‌ها هزینه دارد، به تدریج از مشارکت در امنیت عمومی فاصله می‌گیرد؛ در حالی که امنیت بدون همراهی و اعتماد مردم، شکننده خواهد بود.»

ریشه‌های اجتماعی «نفوذ» از نگاه اعتماد

مجتهدزاده در ادامه، نگاه صرفا امنیتی به پرونده‌های جاسوسی را ناکافی دانسته و تاکید می‌کند: «این مساله را نمی‌توان فقط با ادبیات کیفری و امنیتی توضیح داد.»

او با اشاره به مباحث جرم‌شناسی جدید می‌نویسد: «بسیاری از جرایم سازمان‌یافته، ریشه در شکاف‌های اجتماعی، بحران‌های هویتی، احساس بی‌عدالتی، فروپاشی سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی دارند.»

در این یادداشت آمده است: «هیچ جامعه‌ای صرفا با افزایش برخورد‌های قضایی، به امنیت پایدار نرسیده است. امنیت زمانی عمیق و ماندگار می‌شود که شهروند، خود را متعلق به سرنوشت کشور بداند و احساس کند در نظم اجتماعی سهم و جایگاه دارد.»

مقایسه با تجربه مبارزه با مواد مخدر

نویسنده برای توضیح نقد خود به رویکرد‌های صرفا قهری، به تجربه مبارزه با مواد مخدر اشاره کرده و نوشته است: «فکر می‌کردیم صرفا با برخورد قهری و بدون توجه به ریشه‌ها می‌شود پدیده مواد مخدر را کنترل کرد، اما دیدیم که نشد.»

او تاکید می‌کند که «جامعه‌ای که فقط مجازات می‌کند، اما علت‌ها را نمی‌بیند، دیر یا زود دوباره با همان بحران و چه بسا در ابعاد وسیع‌تر روبه‌رو می‌شود.»

در پایان این یادداشت آمده است: «امروز بیش از هر زمان دیگری، کشور نیازمند نگاهی توامان به امنیت و اصلاح است؛ نگاهی که هم نفوذ دشمن را جدی بگیرد و هم از بررسی ضعف‌های داخلی نهراسد.»