عاقبت چوپانی که پایگاه اسرائیل در عراق را لو داد

جماران: نیویورک‌تایمز در مقاله‌ای به قلم «اریکا سولومون» و «فالح حسن» با عنوان «دو پایگاه مخفی اسرائیل در صحرای عراق ماه‌ها پنهان نگه داشته شد» از وجود دست‌کم دو پایگاه مخفی اسرائیل در صحرای غربی عراق پرده برداشته است؛ پایگاه‌هایی که به‌گفته مقام‌های منطقه‌ای و عراقی، برای پشتیبانی از عملیات نظامی علیه ایران مورد استفاده قرار گرفته بودند.

بر اساس این گزارش، اسرائیل از اواخر سال ۲۰۲۴ به‌صورت محرمانه ساخت این پایگاه‌ها را آغاز کرده بود تا در صورت وقوع جنگ با ایران، بتواند از خاک عراق برای پشتیبانی عملیات هوایی، سوخت‌رسانی، درمان نیروها، فرود اضطراری و کاهش فاصله پروازی جنگنده‌های خود استفاده کند.

نویسندگان مقاله می‌گویند این پایگاه‌ها در جریان جنگ ۱۲ روزه سال ۲۰۲۵ میان اسرائیل، آمریکا و ایران نقش مهمی ایفا کردند؛ جنگی که ابعاد آن، به‌ویژه از منظر استفاده از خاک عراق، تاکنون به‌صورت کامل روشن نشده بود.

هسته اصلی گزارش نیویورک‌تایمز حول ماجرای «عواد الشمری»، چوپان ۲۹ ساله عراقی، شکل می‌گیرد. او هنگام سفر به شهر، به‌طور اتفاقی با یکی از این پایگاه‌ها در صحرای عراق روبه‌رو می‌شود؛ جایی که به‌گفته خانواده و منابع محلی، حضور سربازان، بالگردها و یک باند فرود را مشاهده کرده بود.

الشمری پس از این مشاهده، موضوع را به نیروهای عراقی گزارش می‌دهد؛ اما تنها چند ساعت بعد، یک بالگرد خودروی او را تعقیب کرده و هدف قرار می‌دهد. او در این حمله کشته می‌شود. خانواده‌اش معتقدند دلیل قتل او، کشف همین پایگاه مخفی و گزارش آن به نیروهای عراقی بوده است.

این گزارش تأکید می‌کند که افشای چنین پایگاه‌هایی، پرسش‌های جدی و سنگینی درباره حاکمیت ملی عراق ایجاد کرده است؛ اینکه آیا دولت عراق واقعاً از حضور نیروهای اسرائیلی در خاک خود بی‌خبر بوده، یا برخی مقام‌های ارشد نظامی از این موضوع اطلاع داشته‌اند اما آن را پنهان کرده‌اند؟

پرسش مهم‌تر، نقش و میزان اطلاع آمریکا از این ماجراست. به نوشته نیویورک‌تایمز، بسیاری از مقام‌های سابق آمریکایی و برخی فرماندهان پنتاگون گفته‌اند تقریباً غیرممکن است که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، از حضور نیروهای اسرائیلی در غرب عراق بی‌خبر بوده باشد؛ به‌ویژه با توجه به سطح بالای همکاری نظامی و اطلاعاتی میان واشنگتن و تل‌آویو.

مقام‌های عراقی نیز گفته‌اند که آمریکا در جریان جنگ، بغداد را تحت فشار قرار داده بود تا رادارهای خود را خاموش کند؛ اقدامی که به گفته آنان با هدف محافظت از هواپیماهای آمریکایی انجام شد، اما در عمل توان عراق برای شناسایی تحرکات هوایی و تهدیدهای احتمالی را کاهش داد و وابستگی بغداد به اطلاعات نظامی آمریکا را افزایش داد.

بر اساس گزارش، ارتش عراق هفته‌ها پیش از افشای موضوع، نسبت به حضور مشکوک نیروهای خارجی در صحرای غربی ظنین شده بود، اما به‌دلیل حساسیت امنیتی منطقه و احتمال درگیری مستقیم، جرأت نزدیک شدن به محل را نداشت و تنها از فاصله دور تحرکات را زیر نظر می‌گرفت.

پس از گزارش چوپان عراقی، نیروهای ارتش عراق برای بررسی موضوع به منطقه اعزام شدند؛ اما با حمله هوایی روبه‌رو شدند. در این حمله، یک سرباز عراقی کشته و چند نفر زخمی شدند و خودروهای نظامی نیز هدف قرار گرفتند.

نیویورک‌تایمز می‌نویسد پس از آنکه فرماندهان عراقی با ارتش آمریکا تماس گرفتند و مشخص شد نیروهای حاضر در منطقه آمریکایی نیستند، بغداد به این جمع‌بندی رسید که پایگاه مورد نظر متعلق به اسرائیل بوده است.

این مقاله در ادامه استدلال می‌کند که افشای این پایگاه‌ها می‌تواند توازن شکننده عراق میان آمریکا و ایران را به‌شدت بی‌ثبات کند. عراق در سال‌های اخیر تلاش کرده میان همکاری امنیتی با واشنگتن و روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی با تهران تعادل برقرار کند؛ اما حضور مخفیانه اسرائیل در خاک عراق، آن هم برای عملیات علیه ایران، می‌تواند این معادله را به‌هم بزند.

از نگاه بسیاری از جریان‌های سیاسی و افکار عمومی عراق، همکاری امنیتی بغداد با آمریکا اکنون ممکن است به‌عنوان بستری برای حضور یا عملیات اسرائیل تعبیر شود؛ موضوعی که می‌تواند فشارهای داخلی علیه دولت عراق را افزایش دهد.

تحلیلگران ادعا می کنند در صورت ازسرگیری جنگ علیه ایران، افشای این پایگاه‌ها می‌تواند بهانه‌ای برای دخالت مستقیم‌تر ایران در عراق فراهم کند و هم‌زمان موضع گروه‌های شبه‌نظامی نزدیک به تهران را برای مخالفت با خلع سلاح تقویت کند.

در پایان گزارش آمده است که پایگاه کشف‌شده در منطقه «النخیب» دیگر فعال نیست، اما وضعیت پایگاه دوم همچنان نامشخص باقی مانده است. خانواده چوپان کشته‌شده نیز همچنان خواهان تحقیق رسمی، روشن شدن حقیقت و پاسخگویی دولت عراق درباره مرگ او هستند.