راز حال بدِ گیمرها بعد از اتمام بازی‌ محبوبشان

خراسان: شاید تا امروز برایتان سوال بوده که چرا بعضی‌ها بعد ازتمام شدن یک بازی کامپیوتری غمگین می‌شوند؟حالا علم جوابش را پیدا کرده است! پژوهش جدیدی نشان می‌دهد پایان بعضی بازی‌ها برای مغز،چیزی شبیه خداحافظی با یک دنیای واقعی یا حتی ازدست دادن یک رابطه عاطفی است.

پژوهش تازه‌ای که درنشریه«روان‌شناسی امروز»منتشرشده، به احساسی پرداخته که بسیاری ازگیمرها آن را تجربه کرده‌اند اما کمترجدی گرفته می‌شد:حس غم، خلأ یا بی‌حوصلگی پس از تمام شدن یک بازی کامپیوتری جذاب. پژوهشگران این پدیده را«افسردگی پس ازبازی» نامیده‌اند، حالتی که حالا برای نخستین‌بار به‌طورعلمی بررسی واندازه‌گیری شده است.

وقتی مسئله فقط «بازی» نیست

شاید برای افرادی که اهل بازی نیستند عجیب به نظربرسدکه پایان یک بازی بتواند چنین واکنش احساسی شدیدی ایجادکند. اما واقعیت این است که بازی‌های امروزی فقط سرگرمی ساده نیستند. بسیاری ازآن‌ها داستان‌هایی عمیق، شخصیت‌هایی چندلایه و دنیاهایی گسترده دارند که بازیکن ساعت‌ها، روزها یا حتی ماه‌ها درآن غرق می‌شود. همین درگیری عاطفی باعث می‌شود پایان بازی، برای برخی افراد شبیه خداحافظی با یک جهان آشنا یا حتی ازدست دادن یک رابطه مهم باشد.

«افسردگی پس ازبازی» دقیقاً چیست؟

این پژوهش توسط دومحقق لهستانی انجام شد که ایده آن را ازصحبت‌های کاربران درشبکه‌های اجتماعی وکلوپ‌های بازی گرفته بودند. بسیاری ازبازیکنان دراین فضاها از«احساس پوچی» بعد از تمام شدن بازی‌های محبوبشان نوشته بودند.

پژوهشگران برای بررسی علمی این موضوع، روی بیش از۳۷۰گیمر مطالعه انجام دادند و حتی ابزاری طراحی کردند که بتواند شدت این تجربه را اندازه‌گیری کند. نتایج نشان داد«افسردگی پس ازبازی» چهارنشانه اصلی دارد: فکرکردن مداوم به بازی، ناراحتی ازپایان داستان، میل فوری به دوباره بازی کردن وکاهش لذت بردن ازسایر سرگرمی‌ها.

پژوهشگران همچنین متوجه شدند بازیکنان بازی‌های نقش‌آفرینی، بیشترازدیگران این احساس را تجربه می‌کنند. دلیلش هم روشن است، این بازی‌ها معمولاً ساعت‌های طولانی، داستان‌های احساسی وارتباط عمیقی با شخصیت‌ها ایجاد می‌کنند. بسیاری از کاربران درواکنش به این پژوهش نوشته‌اند که بعدازتمام شدن بازی‌هایی مثل God of War برای چند روزاحساس خلأ وبی‌انگیزگی داشته‌اند.

پایان یک تجربه عاطفی؟

محققان تأکید می‌کنند که این حالت ازافسردگی الزاماً به معنای «افسردگی بالینی» نیست. آن‌ها توضیح می‌دهند که واژه «افسردگی» دراین‌جا بیشتربه تجربه‌ای احساسی اشاره دارد! مشابه حسی که بعضی افراد پس ازتمام شدن یک سریال،کتاب یا فیلم محبوب تجربه می‌کنند.

درواقع، روانشناسان این موضوع را با مفهوم«دلبستگی فرا اجتماعی» توضیح می‌دهند، یعنی زمانی که انسان با شخصیت‌های خیالی یا یک جهان داستانی پیوند عاطفی برقرارمی‌کند. وقتی آن داستان تمام می‌شود،ذهن نوعی احساس فقدان را تجربه می‌کند. نکته مهم‌تراین است که این پدیده بیشتردرافرادی دیده می‌شود که درپردازش احساسات یا کنترل افکارتکرارشونده مشکل دارند. به بیان دیگر،بازی به‌تنهایی عامل مشکل نیست، بلکه نوع ارتباط احساسی فرد با تجربه بازی اهمیت دارد.

آیا این احساس طبیعی است؟

پاسخ به این سوال«بله» است! روانشناسان معتقدند این پژوهش نشان می‌دهد بازی‌های ویدیویی دیگرفقط ابزارسرگرمی نیستند، بلکه می‌توانند تجربه‌هایی عمیق، معنادار وحتی تحول‌آفرین در شخص ایجاد کنند و به همین دلیل است که پایان بعضی بازی‌ها، برای برخی افراد، بیشتر شبیه تمام شدن یک فصل مهم اززندگی است تا صرفاً تمام کردن یک بازی با خاموش کردن یک صفحه نمایش!