تراموایی عجیب که برای دامن تنگ زنان ساخته شد!

عصرایران: در سال ۱۹۱۲، نیویورک میزبان یک تراموای دوطبقه غول‌پیکر با ظرفیت ۱۷۰ مسافر شد؛ وسیله‌ای که به دلیل طراحی خاصش و حتی حل مشکل دامن‌های بلند زنان، حسابی خبرساز شد.

تصور کنید در تابستان سال 1912 در خیابان معروف برادوی نیویورک ایستاده اید و ناگهان یک غول فولادی دوطبقه، بدون ایجاد هیچ صدایی از سیم های هوایی، جلو پای شما توقف می کند. واگنی که برای سوار شدن به آن حتی نیاز به بالا رفتن از یک پله هم ندارید!

این توصیف، مربوط به واگن شماره 6000 شرکت راه آهن نیویورک است؛ سازه ای انقلابی که به خاطر جثه عظیمش به «ناو جنگی برادوی» (Broadway Battleship) معروف شد، اما سرنوشت عجیبی پیدا کرد.

طراحی برای دامن های مد روز!

در اوایل قرن بیستم، دامن های تنگی به نام هابل (Hobble Skirt) میان زنان نیویورکی مد شده بود که قدم برداشتن بلند را سخت می کرد. فرانک هدلی و جیمز دویل، مدیران زیرک راه آهن نیویورک، برای حل این مشکل تراموای تک عرشه ای ساختند که کف آن کاملا چسبیده به زمین بود.

موفقیت آن طرح باعث شد در اوت 1912، آن ها با همکاری شرکت واگن سازی معروف J.G.Brill، از یک شاهکار دوطبقه پرده برداری کنند. واگن شماره 6000 دارای یک در مرکزی بود که تنها 7.5 سانتی متر از سطح زمین فاصله داشت؛ این یعنی مسافران بدون هیچ زحمتی، تنها با یک قدم وارد تراموا می شدند؛ ایده ای که امروزه به نام ترامواهای Low-floor (کف پایین) می شناسیم و تازه در دهه های اخیر در اروپا رایج شده است!

مشخصات فنی؛ غول کم ارتفاع نیویورک

شاید بپرسید چطور یک تراموای دوطبقه می توانست در خیابان های نیویورک بدون برخورد با موانع حرکت کند؟ راز این موضوع در مهندسی هوشمندانه آن بود:

• ارتفاع کم: کل ارتفاع این واگن دوطبقه کمی بیشتر از ۴ متر بود!
• بدون سیم هوایی: در مرکز نیویورک، سیم کشی هوایی برق ممنوع بود. این تراموا برق خود را از طریق یک کانال زیرزمینی (سیستم کاندوئیت) از میان ریل ها تامین می کرد. همین عدم وجود شاخک های برق روی سقف، ارتفاع آن را به شدت کاهش داده بود.
• قدرت موتوری: این سازه توسط دو موتور ۶۰ اسب بخاری شرکت وایتینگ هاوس حرکت می کرد و سیستم ترمز آن بادی بود.

چرا این شاهکار مهندسی شکست خورد؟

«ناو جنگی برادوی» گنجایش عظیمی داشت؛ 83 صندلی و 88 جایگاه ایستاده (در مجموع 171 مسافر). با این حال، همین مزیت بزرگ پاشنه آشیل آن شد!

مسافران برای ورود مجبور بودند از در مرکزی وارد شوند، از کنار مامور ثابت بلیط فروشی رد شوند و برای رفتن به طبقه بالا، کل راهرو را تا انتهای واگن طی کنند تا به پله ها برسند. این فرآیند در ایستگاه های شلوغ خیابان برادوی، سرعت سوار و پیاده شدن را به شدت کند می کرد و باعث ترافیک عقب تر از خود می شد.

به دلیل همین کندی و ایجاد اختلال در حرکت سایر واگن ها، این تراموای منحصر به فرد نتوانست به تولید انبوه برسد و سرانجام در سال 1922 برای همیشه از خطوط شهری نیویورک بازنشسته شد.

زنده شدن تاریخ در یک کارت پستال

امروزه یکی از معروف ترین تصاویر به جا مانده از این غول آهنی، کارت پستالی متعلق به سال 1912 در میدان یونیون است. در پس زمینه آن تصویر، ساختمان معروف 21 طبقه جرمانیا لایف اینشورنس (Germania Life Insurance) دیده می شود که در سال 1911 ساخته شد. جالب است بدانید این ساختمان تاریخی هنوز هم در نیویورک پابرجا است و امروزه به هتل مجلل دبلیو نیویورک (W New York) تبدیل شده است.