«نیم‌شب» فیلمی که جنگ ۱۲ روزه را به خانه‌ها آورد

برترین‌ها: در جنگ دوازده روزه اسرائیل و آمریکا با ایران پای شهرها و مردم بی‌دفاع به میان کشیده شد و داستان‌های تکان دهنده‌ای از دل آن بیرون آمد؛ قصه‌هایی که برای روایت روی پرده نقره‌ای از جهات مختلف حائز اهمیت هستند و می‌توانند سندی سینمایی و دراماتیک از یک برهه زمانی مهم باشند. «نیم‌ شب» به کارگردانی محمدحسین مهدویان که این روزها از طریق اکران آنلاین فیلم‌نت در اختیار علاقمندان سینمای ایران قرار گرفته، نخستین فیلم سینمایی درباره جنگ ۱۲ روزه است که بلافاصله پس از پایان جنگ ساخته شد.

مهدی یزدانی‌خرم به عنوان نویسنده فیلمنامه از الگوی کلاسیک فیلم‌های اینچنینی بهره گرفته و با تکیه بر داستانی واقعی، فیلمنامه‌ای سرشار از تعلیق را خلق کرده است. موشکی در خیابان یوسف آباد تهران و در نزدیکی ۲ بیمارستان فرود آمده و به شکل معجزه‌آسایی عمل نمی‌کند. حال تیم خنثی سازی بمب با مدیریت مهدی باید با کمترین تلفات ممکن بمب را خنثی کنند؛ یک دو خطی جذاب که سال‌ها پیش و در ابتدای دهه هفتاد، توسط ابراهیم حاتمی‌کیا تبدیل به فیلم سینمایی «وصل نیکان» شد که البته آنچنان که باید دیده نشد. مهمترین وجه تمایز این دو فیلم هم نوع نگاه مهدویان و حاتمی‌کیا به یک موضوع مشابه است که اولی تعلیق و هیجان آن را بولد کرده و دیگری به دنبال کشف و شهود از جنس سینمای دفاع مقدس است.

انفجار در اتاق عمل!

قرار گرفتن موشک عمل  نکرده در نزدیکی بیمارستان، نقطه عطف درخشانی برای پرده نخست فیلمنامه به حساب می‌آید که تماشاگر را کنجکاو تماشای فیلم نگه می‌دارد. دستور تخلیه بیمارستان‌ها توسط مهدی، تعلیق زیادی به نیمه اول فیلم بخشیده و منحنی تنش فیلمنامه را بالا نگه می‌دارد. یزدانی‌خرم، خرده داستان‌هایی برای این فضا نوشته که برخی از آنها خوب از کاردرآمده و برخی نیز کیفیت لازم را ندارند برای نمونه می‌توان به بخش بیماران سرطانی اشاره کرد که با ظرافت به داستانک مربوط به مهدی و مریم همسر رو به احتضارش اشاره کرد که این بخش از قصه مستقیما از دل زندگی خانوادگی نویسنده بیرون آمده است.

همین طور داستان فرعی زن جوان پا به ماه که با وضعیتی اورژانسی به بیمارستان رسیده و مهدی به عنوان سرتیم خنثی‌سازی موشکِ عمل نکرده، زمان کوتاهی را به جراح برای به دنیا آوردن نوزاد می‌دهد؛ داستانکی که هیجان زیادی در آن موج می‌زند و تماشاگر را در بیم و امید نسبت به فرجام کار نگه می‌دارد.

پارک شفق دیگر لوکیشن کلیدی فیلم است که همچون بیمارستان‌ها به شخصیت تبدیل شده است و حتی نقطه عطف پرده دوم نیز در آنجا رقم می‌خورد. به این ترتیب، شخصیت‌های فرعی همچون نازی و دوستان کارتن خوابش و نیز پسران جوان پارکورباز  در این فضا هویت پیدا کرده اند و گوشه‌ای از قصه را به دندان می‌گیرند.

با همه اینها، حجم داستانک‌ها برای فیلمی ۱۱۰ دقیقه‌ای زیاد است و با حذف برخی از آنها اتفاقی برای «نیم شب» نمی‌افتد برای مثال می‌توان از پیرمرد آسیب دیده از جنگ تحمیلی یاد کرد که زمانی متخصص خنثی‌سازی بمب بوده است.

«نیم‌شب» و تلاش موفق برای بازسازی فضای جنگ شهری

یکی از معضلات همیشگی سینمای ایران، فقدان شهرک سینمایی وسیع و مجهز برای ساخت آثاری است که در آن نیاز به دکورهایی در ابعاد واقعی باشد. «نیم‌شب» از این حیث تا حدود زیادی خوش شانس بوده و بخش عمده‌ای از سکانس‌های خود را در لوکیشن‌های واقعی همچون پارک شفق گرفته است. سکانس‌های داخلی بیمارستان نیز خوب از کاردرآمده و طراحی صحنه و دکور متقاعدکننده‌ای دارد.

به لحاظ کارگردانی نیز «نیم‌شب» فیلم سختی است که مهدویان از عهده انجام آن برآمده است و توانسته ریتم یکدستی را بر آن حاکم کند. در عین حال، باید به پلان‌های خرد شده و دوربین سیال آن نیز اشاره کرد که بخش مهمی از قوت فیلم را رقم زده است برای مثال می‌توان به زدوخورد یکی از نیروهای مهدی با مرد مشکوک فراری در ساختمان نیمه‌کاره اشاره کرد که دکوپاژی مناسب و مونتاژی دینامیک دارد.

«نیم‌شب» و نقطه قوتی به نام بازیگر

فیلم‌هایی از این جنس که در آن ماجرا بر شخصیت‌ها تقدم دارد، نیاز به بازیگران مشهور ندارد و چه بسا انتخاب‌هایی از این دست لطمه‌ای اساسی به پیکره فیلم وارد کند. از این منظر، مهدویان موفق عمل کرده و نقش‌های اصلی و بعضا مکمل خود را به بازیگرانی سپرده است که تماشاگر سابقه ذهنی زیادی از آنها ندارد. احسان منصوری در نقش مهدی مهمترین آنها است که کاملا با نقش جفت و جور شده و به باور تماشاگران خود می‌نشیند؛ شخصیتی برون‌گرا که بخش مهمی از ریتم فیلم را در دست داشته و از اکت‌های اغراق آمیز تا حدود زیادی دوری کرده است.

الناز ملک هم در نقش نازی، کاملا به سمت تیپ رفته و از کلیشه‌های جاری در نقش بهره زیادی گرفته است. با این حال چند لحظه تماشایی در بازی‌اش به چشم می‌خورد.

به هر ترتیب شرایط فعلی مناسب تماشای «نیم شب» در سینما آنلاین فیلم نت است.

محمد جلیلوند