شمارش معکوس برای آغاز درگیری‌های ایران و آمریکا

برترین‌ها: روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال روز جمعه گزارش داد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهورآمریکا، پیشنهاد ایران برای برنامه 7 روزه برای بازگشایی تنگه هرمز را رد کرده است. همچنین به گفته این روزنامه، ترامپ به دستیاران خود گفته است انتظار دارد حملات آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر از سر گرفته شود.

وال‌استریت ژورنال این گزارش را به نقل از مقام‌های آمریکایی مطلع از موضوع منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، پیشنهاد ایران از طریق میانجی‌ها و به‌ویژه قطر به آمریکا منتقل شده بود و هدف آن باز کردن مسیر برای پایان درگیری‌ها و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای بود. طبق گزارش این روزنامه، تهران پیشنهاد کرده است در صورت برداشته شدن محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران و فراهم شدن شرایط مورد نظر تهران، تنگه هرمز ظرف 7 روز دوباره برای تردد عادی کشتی‌ها باز شود. ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا نیز بخشی از این پیشنهاد بوده است.

موضع کنونی ترامپ نشان می‌دهد مرحله فعلی مناقشه ــ وضعیتی معلق میان جنگ و صلح ــ احتمالاً بار دیگر به سمت درگیری نظامی متمایل خواهد شد. با این حال، ترامپ که از همان روزهای نخست این نبرد هفت‌ماهه اعلام پیروزی کرده است، در مقاطع مختلف میان پیگیری دیپلماسی، صدور دستور حملات هوایی و تشدید تحریم‌ها علیه ایران در نوسان بوده است. مقام‌ها می‌گویند دیدگاه کنونی او ممکن است با ادامه جنگ در هفته‌های آینده تغییر کند و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای نیز می‌تواند بر تصمیم او تأثیر بگذارد.

مشخص نیست ترامپ چه سطحی از حملات را در نظر دارد. به گفته مقام‌ها، او تمایلی به ازسرگیری عملیات رزمی گسترده ندارد؛ بخشی از این اکراه به این دلیل است که آمریکا می‌خواهد مهمات رو به کاهش خود را برای سایر شرایط اضطراری احتمالی حفظ کند. با این حال، ترامپ پیش‌تر نیز برای شکستن بن‌بست‌های دیپلماتیک در مذاکرات آمریکا و ایران از حملات گسترده سخن گفته و گاهی به این تهدیدها عمل کرده است؛ هرچند همواره از شدیدترین تهدیدهای خود، از جمله نابودی کامل ایران، عقب‌نشینی کرده است.

ترامپ این هفته در سازمان ملل گفت هنگام تلاش برای خارج کردن سوخت هسته‌ای از ایران، ملاحظات سیاسی در تصمیم او نقشی ندارند. او در مجمع عمومی سالانه سازمان ملل در نیویورک خطاب به رهبران جهان گفت: «حزب جمهوری‌خواه در انتخابات شرکت می‌کند و من به آنها کمک خواهم کرد، اما خودم نامزد نیستم. در موضوع ایران، تا زمان انتخابات مطلقاً هیچ اعتنایی به ملاحظات انتخاباتی نکرده‌ام و نخواهم کرد. تنها چیزی که اهمیت دارد این است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.» ترامپ همچنین به جمهوری‌خواهان گفته است هنگام رفتن به پای صندوق‌های رأی، طوری رفتار کنند که گویی نام خود او نیز روی برگه رأی است. یک مقام آمریکایی گفت واشنگتن و تهران همچنان از طریق میانجی‌ها، از جمله درباره موضوع هسته‌ای، در حال مذاکره هستند. به گفته این مقام، مناقشات حال حاضر در تنگه هرمز از فوریت دستیابی به توافق کاسته است.

قطر و دیگر میانجی‌های منطقه‌ای نیز هم‌زمان با برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل برای احیای مذاکرات میان ایران و آمریکا تلاش کرده‌اند. به گفته افراد مطلع، ایران روز یکشنبه در نشستی در قطر ایده یک وقفه هفت‌روزه در درگیری‌ها را مطرح کرد؛ وقفه‌ای که می‌تواند زمینه پایان دادن به حملات ایران علیه کشتیرانی را در ازای رفع محاصره آمریکا فراهم کند. بر اساس این پیشنهاد هفت‌روزه، آمریکا باید محاصره دریایی را لغو کند، بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد سازد و تحریم‌های صادرات نفت ایران را بردارد. در مقابل، ایران تنگه هرمز را باز خواهد کرد و مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای خود را آغاز خواهد کرد.

به گفته مقام‌های مطلع، آمریکا به ایران و میانجی‌ها اعلام کرده است که ترامپ هیچ قصدی برای لغو محاصره دریایی ندارد. واشنگتن معتقد است فشار اقتصادی در نهایت تهران را وادار خواهد کرد توافقی را امضا کند که شرایط آن به سود آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس باشد. میانجی‌های عرب گفته‌اند دیپلمات‌های ایرانی چندین پیشنهاد برای پایان دادن به جنگ ارائه کرده‌اند و به عمیق‌تر شدن بحران اقتصادی در کشورشان اذعان داشته‌اند. اما ایران اعلام کرده که حاضر نیست فرمول‌های جدیدی برای توافق را بررسی کند و برای یک جنگ طولانی آماده است.

ایران خواهان بازگشت به شرایطی نزدیک‌تر به توافق اولیه‌ای است که ترامپ در ماه ژوئن با ایران به دست آورد. بر اساس آن توافق، در ازای بازگشایی تنگه هرمز، قرار بود تحریم‌های فروش نفت ایران کاهش یابد، امکان دسترسی تهران به دارایی‌های مسدودشده‌اش فراهم شود و نقشی برای ایران در اداره تنگه هرمز به رسمیت شناخته شود.