برترین‌ها: اعتراضات اخیر فرانسه ظاهرا از یک مدرسه در حومه پاریس در ۱۷ سپتامبر آغاز شد و به‌تدریج گسترش پیدا کرد. با پیوستن کارکنان بخش عمومی و اتحادیه‌های معلمان، این حرکت ابعاد سراسری پیدا کرد.  به‌تدریج گروه‌هایی که در ادبیات سیاسی معمولاً در طیف چپ رادیکال و جریان‌های تندرو قرار می‌گیرند، به یکی از بازیگران اصلی هیاهوی خیابانی تبدیل شدند. حالا خیابان‌های پاریس و چند شهر بزرگ دیگر فرانسه به صحنه درگیری و تنش بدل شده‌اند؛ تحولاتی که فرانسه را به صدر توجهات آورده است.

آتش به جان برج لیموژ افتاد

 هم‌زمان با برگزاری راهپیمایی‌های اعتراضی در ده‌ها شهر فرانسه و حضور صدها هزار نفر در خیابان‌ها، گروه‌هایی از معترضان به ساختمان‌های عمومی، فروشگاه‌ها و خودروها حمله کردند و درگیری‌هایی با نیروهای پلیس شکل گرفت. در شهر لیموژ، ساختمان شهرداری طعمه آتش شد. در مارسی، گروهی از معترضان سیاه‌پوش وارد ساختمان شهرداری شدند و با نوشتن شعار و کشیدن نقاشی‌های دیواری، به آن آسیب رساندند. در لیون نیز دفتر گردشگری شهر به آتش کشیده شد.

بخش عمده تجمعات از حوالی ظهر آغاز شد، هرچند در برخی مناطق، معترضان پیش از ساعت رسمی شروع راهپیمایی‌ها به خیابان آمده بودند. در پاریس، پلیس در جریان عقب‌نشینی در برابر گروه‌هایی که بیشتر اعضای آن‌ها جوان بودند، از گاز اشک‌آور استفاده کرد. بسیاری از این افراد لباس‌های سیاه به تن داشتند و با استفاده از کلاه، ماسک و عینک محافظ، خود را در برابر گاز اشک‌آور آماده کرده بودند. در ادامه ناآرامی‌ها، گروه‌هایی از معترضان تلاش کردند به فروشگاه بزرگ «گالری لافایت» وارد شوند. شماری از بانک‌ها هدف تخریب قرار گرفتند و چند فروشگاه، از جمله شعبه‌ای از برند لاکوست، آسیب دیدند یا غارت شدند. یک فروشگاه تلفن همراه متعلق به شرکت SFR نیز از حملات در امان نماند.

غارت یکی از شعبات لویی ویتون!

یکی از صحنه‌هایی تکراری که در طول یک دهه اخیر، تقریباً سالی یک بار در فرانسه شاهدش بوده‌ایم. شورش و ناآرامی خیابانی انگار به بخشی از زندگی عمومی فرانسه تبدیل شده؛ پدیده‌ای شبیه باران‌های موسمی که هر بار به بهانه‌ای سر باز می‌کند و چند روزی ادامه می‌یابد. البته سابقه این نوع آشوب‌ها، همراه با آتش‌سوزی گسترده خودروها، حتی به دو دهه قبل هم برمی‌گردد. اما به نظر می‌رسد پیامد سیاسی این اتفاقات، اغلب به سود جبهه راست‌گرا تمام می‌شود.

بخش بزرگی از شهروندان که برای نظم عمومی و حق مالکیت اهمیت قائل‌اند، از تماشای این صحنه‌ها خشمگین و ناراضی می‌شوند؛ به‌ویژه وقتی احساس می‌کنند جریان‌های چپ به‌جای فاصله گرفتن از خشونت و تخریب، با معترضان همراهی می‌کنند یا در برابر رفتارهای آن‌ها موضع روشنی نمی‌گیرند. در چنین فضایی، راست‌گرایان فرصت پیدا می‌کنند خود را مدافع نظم و امنیت معرفی کنند. با این حساب، چه توضیحی برای جایگاه مارین لوپن و موقعیت بالای او در نظرسنجی‌ها وجود دارد؟

گسترش احساس بی‌نظمی به کارزار انتخاباتی

با نزدیک شدن انتخابات ریاست‌جمهوری، راست و چپ برداشت‌های متفاوتی از این اتفاقات ارائه می‌کنند. حزب اجتماع ملی به رهبری مارین لوپن با شعار «در برابر هرج‌ومرج، نظم را بازگردانید» وارد میدان شده و وعده افزایش حقوق معلمان، احیای احترام به این حرفه و دفاع از اقتدار قانون را مطرح کرده است. در مقابل، حزب چپ رادیکال «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» و رهبر آن، ژان‌لوک ملانشون، از اعتراضات حمایت کرده‌اند و برخورد پلیس با دانش‌آموزان را محکوم می‌کنند. حزب لوپن این جریان چپ را به تحریک اعتراضات و مسئولیت داشتن در خشونت‌ها متهم می‌کند.

افزایش قیمت سوخت، فشارهای اقتصادی، نگرانی از کاهش بودجه عمومی و احتمال بازگشت جنبش جلیقه‌زردها. با وجود اختلافات سیاسی، هر دو جناح چپ و راست اصل نارضایتی دانش‌آموزان از وضعیت مدارس را قابل‌اعتنا می‌دانند و سیاست‌های دولت امانوئل مکرون را در شکل‌گیری این وضعیت مقصر می‌شمارند. گسترش احساس بی‌نظمی به کارزار انتخاباتی دامن زده و مارین لوپن وعده داده است نظم را بازگرداند. ممکن است مطالبات اولیه معترضان اجتماعی باشد، اما تصاویر خشونت و تخریب می‌تواند توجه بخشی از افکار عمومی را از علت اعتراضات به مسئله امنیت و نظم عمومی منتقل کند؛ فضایی که راست‌گرایانی مانند لوپن می‌کوشند از آن بهره سیاسی ببرند.

موضع ایران چیست؟

در روزهای اخیر اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، ضمن انتقاد از نحوه برخورد پلیس فرانسه با معترضان، از احضار سفیر این کشور به ساختمان وزارت خارجه خبر داد. از سوی دیگر، خبرگزاری دانشجو نیز با انتشار بخشی از این اعتراضات، آن‌ها را «متمدنانه» توصیف کرد؛ روایتی که در کنار موضع‌گیری تهران، توجه‌ها را به نحوه بازنمایی ناآرامی‌های فرانسه در رسانه‌های داخلی جلب می‌کند.

یغما فشخامی(روزنامه‌نگار) نیز با انتشار این ویدیو نوشت: صداوسیما یک گزارش منتشر کرده در آن دانش‌آموزان ایرانی از دانش‌آموزان معترض فرانسوی دعوت میکنند برای تحصیل به ایران بیایند: اینجا مدارس فول امکانات است، معلم و کلاس خالی زیاد داریم و آرامش برقرار است. شما هیچ معلمی ندارید، پلیس هم داره دستگیرتون می‌کنه. اینجا ما آرامش داریم.