همه‌ چیز درباره متن و حاشیه «پایتخت ۴»

تابناک: بعد از مطرح شدن برخی مخالفت‌ها، گویا حالا قرار شده است که سری جدید مجموعه «پایتخت» ساخته شود.

مجموعه تلویزیونی «پایتخت ۳»، یکی از معدود برنامه‌های نوروزی ۱۳۹۳ که اقبال عمومی گسترده‌ای ‌در پی داشت و نظر مردم ایران را به خود جلب کرده بود، با توجه به انتقادات مستمر برخی مسئولان استان مازندران در شرایطی قرار بود برای نوروز ۹۴ نیز ساخته شود که با نقدهای تندی، ساختش منتفی شد، اما حال پس از تأیید محتوای این مجموعه توسط بزرگان، مذاکرات مدیران شبکه اول سیما برای ساخت این مجموعه آغاز و علنی شده و این امید وجود دارد که فصل تازه‌ای از «پایتخت» به نمایش درآید.

دست تلویزیون برای نوروز ۱۳۹۴ چندان پر نیست و بنابراین تجربه حکم می‌کند که برنامه‌های پرمخاطب سال‌های پیشین حفظ و تقویت شود؛ رویکردی منطقی در راستای تأمین نظر مخاطب که در تمامی رسانه‌های جهان حفظ می‌شود و اساساً استمرار تولید هر سریال یا تاک‌شو در شبکه‌های بزرگ جهان، به همین اقبال وسیع بازمی‌گردد. بنابراین استمرار دو برنده پرمخاطب نوروزیِ «کلاه قرمزی» و «پایتخت» و افزایش اعتبارات و حمایت از این مجموعه‌ها با منطق بین‌المللی برنامه‌سازی تلویزیونی کاملاً سازگار است؛ با این حال ره به همین همواری نیست.

هیچ‌کس تصور نمی‌کرد این سریال که برای نخستین‌بار در نوروز ۱۳۹۰ از شبکه اول سیما پخش شده بود و سری دوم و سوم این سریال در پی استقبال مکرر برای نوروز ۱۳۹۲ و نوروز ۱۳۹۳ ساخته شد و اقبال وسیع مخاطبان را با خود به همراه داشت، به این نقطه از محبوبیت برسد و شاید خود سیروس مقدم نیز تنها برای همان نوروز ۹۰ بر روی این پروژه حساب باز کرده بود. با این حال این اقبال آنچنان گسترده بود که مسئولان صداوسیما در پی ساخت «پایتخت ۴» برای نوروز ۱۳۹۴ باشند و قدم در راه دشواری بگذارند که بزرگ‌ترین مانع پیش رویش، برخی اعضای شورای نظارت بر صداوسیما است که از همان «پایتخت ۱» مخالف این مجموعه بودند.

«پایتخت ۳» همچون دو قسمت پیشین این مجموعه، انتقادات تند برخی از مردم شمال کشور و به طور خاص مسئولان این نواحی را در پی داشت. در مقابل نیز گروهی از مردم نواحی شمالی از این مجموعه تلویزیونی حمایت کرده و در ابعاد وسیع‌تر، شاهد استقبال بخش انبوهی از مردم کشورمان از این مجموعه بودیم و اگر برنامه‌های موفق نوروز ۹۳ را به لحاظ کیفی طبقه‌بندی کنیم، «پایتخت ۳» یکی از ۳ برنامه موفق بوده است.

رمضان شجاعی کیاسری، نماینده مردم ساری در مجلس شورای اسلامی و عضو رئیس شورای نظارت بر صداوسیما که سابقه مخالفت طولانی با مجموعه «پایتخت» از زمان «پایتخت ۱» دارد، درباره این مجموعه گفت: «با توجه به ارزیابی انجام شده و نظرات کارشناسی دریافت شده، از ساخت سریال پایتخت چهار جلوگیری شد و برنامه‌ای برای ساخت این سریال در رسانه ملی وجود ندارد... ارزیابی نقطه نظرات شورای نظارت بر صدا و سیما با امضای اینجانب در اختیار رئیس سازمان صدا و سیما قرار گرفت. اعضای شورا‌ نقاط ضعف سریال پایتخت سه را به ضرغامی اعلام ‌و تذکراتی را نیز در این نامه مطرح کردند‌».

چند روز از این اظهارنظر نگذشته بود که عباس فاطمی، مدیرکل طرح و برنامه‌ریزی معاونت سیما در نشستی خبری در میان رسانه‌ها علاوه بر تأیید خبر بازگشت مهران مدیری به شبکه پنجم تلویزیون با کمدیِ اجتماعی ۹۰ شبی، درباره «پایتخت» کاملاً بر خلاف نظر شورای نظارت بر صداوسیما اعلام موضع کرد و گفت: «براساس برنامه‌ریزی‌ها مقرر شده تا سریال پایتخت ۴ نیز در نوروز سال آینده به کارگرانی سیروس مقدم و با همان تیم قبلی ‌روی آنتن شبکه سیما برود‌.»

با این حال هنوز عزت‌الله ضرغامی در رأس صداوسیما بود که دستان مدیران رسانه ملی به نشانه تسلیم بالا رفت و سیروس مقدم اعلام کرد: «ساخت "پایتخت ۴" کاملاً از دستور کار ما خارج شده است و قطعاً در نوروز امسال پایخت نداریم.» و درباره علت این موضوع سربسته تأیید کرد که فشارها نتیجه داده است: «من دلیلی ندارم، دلیلش را باید از مدیران شبکه بپرسید.»

این فضا اما پایدار نماند و در دیداری که هنرمندان پس از عمل جراحی اخیر رهبر انقلاب با ایشان داشتند، از این سریال تحسین کردند و خطاب به سیروس مقدم گفتند: «یک تکه‌هایی از این کار شما را دیدم. ...«پایتخت». خیلی خوب بود. یک فیلم ایرانی. من همیشه اعتراضم به هنرمندان این است که حتی دیالوگ‌ها را از روی کپی‌های فرنگی انتخاب می‌کنید. این، خب خیلی غلط و بد است. این نه، یک فیلم ایرانیِ کامل و درست است.»

سیروس مقدم نیز پس از این دیدار در این باره گفت: «ایشان در این دیدار از یکی از سریال‌هایی که خیلی تعریف کردند و بنده استفاده کردم، همین سریال پایتخت بود. اول اینکه بنده را که شناختند و برایم جای خوشحالی زیادی دارد و تعریف کردند و گفتند سریال‌های شما را پیگیر هستم که سریال‌های بسیار ایرانی است و به فرهنگ ما مردم و زندگی ایرانی بسیار نزدیک است.»

وی اظهار کرد: «من هم از ایشان پرسیدم که کدام سریال‌هایم را می‌فرمایند و ایشان گفتند که پایتخت‌ها را پیگیری کرده‌ام و روابط سالم بین خانواده‌های ایرانی و شئونات یک خانواده ایرانی در این سریال‌ها رعایت شده است. به مسئولان صداوسیما هم گفته‌ام که این سریال‌ها الگوی خوبی برای سریال سازی است. از مردمی بودن سریال هم تعریف کردند که من خیلی خوشحال شدم.»

وی در ادامه درباره ساخت سری چهارم پایتخت نیز توضیح داد: «قطعاً سری چهارم این مجموعه ساخته نمی‌شود ولی در صحبت‌هایی که با آقای دارابی معاون سیما و آقای فرجی مدیر شبکه یک داشته‌ایم، قرار است سریال نوروزی این شبکه را کارگردانی کنم. البته هنوز هیچ چیز مشخص نیست. فقط آقای تنابنده به همراه یک تیم مشغول نگارش فیلمنامه هستند و قرار است سریالی در اشل پایتخت اما متفاوت از آن داشته باشیم.» اما با رفتن دارابی و فرجی، ماجرا شکل دیگری به خود گرفت.

همان زمان «تابناک» پیشنهاد کرد، مدیران رسانه ملی در راستای منویات مقام معظم رهبری اقدام به تولید سری بعدی این مجموعه کنند و حال ظاهراً با اراده مدیران جدید تلویزیون، «پایتخت» در یک قدمی تولید قرار گرفته و اگر مشکلی پیش نیاید، سرویس مقدم، فصل جدید سریالش را به نوروز ۹۴ می‌رساند؛ موضوعی که محمد احسانی مدیر تازه شبکه اول سیما رسماً رسانه‌ای کرد و مذاکرات در پرده، عیان شد.

احسانی در پشت صحنه سریال «فوق سری» که به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده برای نوروز شبکه اول تولید می‌شود، در بخشی از صحبت‌هایش در جمع خبرنگاران اعلام کرد که تلویزیون نوروز سال آینده سریال «پایتخت» را به پخش می‌رساند. او تحقق این امر را منوط به انجام کارهای فعلی سیروس مقدم دانست. کارگردان سری مجموعه‌های «پایتخت»، هم اینک در حال ساخت سریال پلیسی «میکاییل» برای شبکه اول است. این اتفاق از آن جهت ارزشمند است که حکایت از هم‌راستا شدن سلیقه مخاطب با تصمیم مدیران رسانه ملی است؛ رویکردی که در گذشته نقش کمرنگی داشت و از این جهت باید به بهبود کیفی فضای تولیدات تلویزیون امیدوار بود.