چای خارجی اسانس است، ایرانی بنوشید
رییس سازمان چای می‌گوید چای خارجی که نیمی از آن به ارزش حدود ۲۰۰ میلیون دلار به کشور قاچاق می‌شود عمدتا رنگ و اسانس است که مردم ایران آن را با رغبت می‌خرند اما چای ایرانی جزو با کیفیت‌ترین چای موجود در جهان است که با قیمت‌های بالایی به کشورهای اروپایی صادر می‌شود.
خبرگزاری ایسنا: رییس سازمان چای می‌گوید چای خارجی که نیمی از آن به ارزش حدود ۲۰۰ میلیون دلار به کشور قاچاق می‌شود عمدتا رنگ و اسانس است که مردم ایران آن را با رغبت می‌خرند اما چای ایرانی جزو با کیفیت‌ترین چای موجود در جهان است که با قیمت‌های بالایی به کشورهای اروپایی صادر می‌شود.
به گفته وی چای سفید ایرانی که همان برگ‌های باز نشده برگ سبز چای است به قیمت کیلویی حدود یک میلیون تومان به کشورهای آسیایی مانند کشورهای عربی صادر می‌شود. البته قیمت و کیفیت چای سفید در بازار داخلی کمتر است.
محمدولی روزبهان معتقد است: روزگاری چای یکی از پردرآمدترین محصولاتی بود که چایکاران با آن زندگی‌شان را تامین می‌کردند اما طی سال‌های گذشته وضعیت به گونه ای شد که بسیاری از باغات چای به باغ‌های مرکبات یا ویلا تبدیل شد و بسیاری دیگر نیز همانطور به حال خود رها شدند.
رییس سازمان چای که ارزش سالانه تولید، واردات و مصرف چای در کشور را حدود ۶۰۰ میلیون دلار ارزیابی می‌کند، می‌گوید در گذشته‌های نه چندان دور هر کیلوگرم چای ارزشی معادل یک کیلو گرم برنج داشت و چایکاران با پنج کیلوگرم چای می‌توانستند دستمزد کارگران خود را در فصل برداشت بدهند اما در حال حاضر هر کیلوگرم برنج حدود ۷۵۰۰ تومان قیمت دارد در حالی که ارزش یک کیلوگرم برگ سبز چای ۱۳۰۰ تومان است و از سوی دیگر یک کارگر ۵۰ هزار تومان در روز دستمزد می گیرد اما پنج کیلوگرم برگ سبز چای حدود ۷۰۰۰ تومان می شود؛ بنابراین چایکار باید حدود ۳۵ کیلوگرم برگ سبز را به جای حقوق یک روز یک کارگر بدهد!
البته روزبهان معتقد است طی دوسال گذشته دولت با افزایش مناسب نرخ خرید تضمینی چای و اعلام و پرداخت به موقع آن، اعطای تسهیلات به زراعی پس از ۱۰ سال و تشکیل صندوق چای و عضویت بدون نیاز به پرداخت پول ۲۵ هزار و ۵۰۰ چایکار در این صندوق توانسته امید را به چایکاران بازگرداند و امسال اگر شرایط اقلیمی برخلاف سال گذشته مساعد باشد می‌توان به تولید حدود ۱۰۰ هزار تنی برگ سبز چای و ۲۲ هزار و ۵۰۰ تنی چای خشک در کشور امیدوار بود.
گزیده ای از اظهارات رییس سازمان چای کشور را بخوانید:
* در سال های ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱ بیشترین میزان تولید چای را در کشور تجربه کردیم، چراکه حدود ۳۲۰ هزار تن تولید برگ سبز چای داشتیم و ۷۶ هزار تن چای خشک در کشور تولید می‌شد اما اکنون به تولید ۶۵ هزار تن برگ سبز و ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن چای خشک رسیدیم که البته اگر این آمارها دقیق باشد!
نیاز کشور به چای خشک ۱۱۰ هزار تن است که حدود ۱۴ هزار تن آن ( معادل ۱۳ درصد) در داخل تولید می شود. این در حالی است که در سال‌ها گذشته ۶۵ درصد نیاز مصرفی کشور را در داخل تولید می کردیم که البته تنها حدود ۵۰ هزار تن تولید داخل در بازار داخلی مصرف می شد.
هم اکنون ۲۰ هزار هکتار از باغات چای فعال هستند و بیشترین میزان تولید و برداشت این محصول به رودسر، لاهیجان و لنگرود اختصاص دارد. همچنین بیشترین باغ چای کشور در رودسر است.
حدود ۵۰ هزار خانوار چایکار در کشور فعالیت می کنند و حدود ۱۵۶ کارخانه فعال فرآوری چای داریم که تا کنون حدود ۸۰ کارخانه برای خرید تضمینی چای قرارداد امضاء کرده اند.
* تبلیغ چای خارجی با برندهای مختلف در رسانه ملی و معابر همواره رو به افزایش است، در این زمینه برای حمایت از تولیدکنندگان چه برنامه‌ای دارید؟
حدود ۸۵ درصد چای موجود در بازار کشور خارجی بوده و طبیعی است که شرکت‌های مختلف آن را وارد کنند و برای معرفی محصول خود آن را تبلیغ کنند. نمی‌شود آن‌ها را به عنوان حمایت از تولید داخلی از تبلیغات منع کرد اما تبلیغات در رسانه ملی مسئله دیگری است، چرا که تبلیغات در رسانه ملی مقبولیت را بیشتر می کند و یک جنبه قانونی به محصول خاص می دهد.
با توجه به قوانینی که در سال‌های قبل هم وجود داشت تبلیغ محصول ۱۰۰ درصد خارجی که در داخل کشور تولیدش را داشته باشیم ممنوع است و بر این اساس درخواستی از رییس صدا و سیما داشتیم تا تبلیغ چای ۱۰۰ درصد خارجی را ممنوع کنند که البته این مکاتبات آثارش را گذاشته و تبلیغات بسیار محدود شده است.
وضعیت کنونی بازار چای در ایران به گونه‌ای است که حجم عملکرد کارخانه‌های چایسازی قابل قیاس با چای‌های خارجی نیست، چرا که تولید داخلی نهایتا ۱۵ درصد از سهم بازار کشور را دارد و به همین نسبت هم در درآمدها اثرگذار است؛ به عنوان مثال قیمت چای خارجی کیلویی ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان و قیمت چای ایرانی بین کیلویی ۷۰۰۰ تا نهایتا حدود ۱۸ هزار تومان است.
* از ۸۵ درصد واردات چای حدود نصف آن قاچاق و واردات چمدانی است؛ یعنی حدود ۴۵ هزار تن آن واردات رسمی و مابقی آن غیر رسمی است. البته چای در بسته‌های پنج کیلوگرمی وارد می‌شود و در کارخانه‌های بسته‌بندی آماده عرضه به بازار می‌شود.
سازمان استاندارد تنها بر واردات رسمی و قانون نظارت می‌کند اما بسیاری از چای‌های بی کیفیت، قاچاق است یا اینکه به صورت سالم به داخل وارد می‌شود و پس از آن اسانس و افزودنی‌های دیگر به آن اضافه می‌شود که تقریبا نظارتی بر آن‌ها وجود ندارد. البته سازمان چای همواره با دستگاه‌های نظارتی مانند ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در کشف، ضبط و امحاء محموله‌های قاچاق همکاری داریم.
* در حال حاضر از ۲۰ هزار هکتار باغات چای فقط حدود ۵۰۰ هکتار( ۲.۵ درصد) مجهز به سیستم آبیاری تحت فشار است. در حالی که ۱۰ سال پیش، بیش از ۵۰۰۰ هکتار آبیاری تحت فشار در باغات چای داشتیم اما همه این تجهیزات از بین رفته است. چایکاران باغ های خود را فروختند یا اینکه چند قطعه زمین با هم بودند، یک قطعه آن جدا شده و کسی هم توجهی نکرده است.
* چای را در دو زمینه می توان مد نظر قرار داد یکی در اقتصاد استان و منطقه و دوم در اقتصاد کشور. در اقتصاد استان های گیلان و مازندران چای یک رکن اصلی اشتغال و درآمد و ایجاد ثروت است، چرا که در سال هایی که چای پر رونق است بازار گیلان و مازندران نیز رونق بیشتری دارد و به عنوان مثال این هشت میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومانی که تا کنون وام به زراعی دادیم و پیش بینی می کنیم تا حدود ۱۵ میلیارد تومان هم برسد تاثیر روانی روی مردم گذاشته است، چرا که چایکاران بیش از ۱۰ سال است که وامی به عنوان وام به زراعی دریافت نکرده‌اند و هیمن سبب شده تا رونق به باغات نیز بازگردد.
این روند از حالت نزولی به حالت تعادل رسیده است و برای سال جاری برای اولین بار حدود ۲۰۰۰ هکتار باغ رها شده سال های قبل را داریم که دوباره هرس شده، احیاء شده و اعلام کردیم که به این باغ ها هم وام می‌دهیم آن ها نیز که طی چند سال پیش تا کنون از گردونه تولید خارج شده بودند دوباره به ادامه تولید امیدوار شده‌اند.
و دومین تاثیر چای در اقتصاد کشور است که علی رغم ناچیز بودن آن نسبت به دیگر محصولات در سبد مصرفی خانوار اهمیت بسزایی دارد؛ به عنوان مثال هر فرد در طول روز حدود ۴۰ تومان چای می خورد که برای یک خانواده چهار نفره در روز به حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ تومان می رسد (با احتساب قیمتی بین چای ایرانی و خارجی)، در حالی که یک نان بربری ۶۰۰ تومان است اما شاید برخی از محصولات غذایی میوه ها در کشور نباشند هیچ اتفاقی نیافتد اما چای یکی از پایه های تغذیه، پذیرایی و عده های غذایی است و نمی تواند نباشد. از سوی دیگر همین چای در کشور ۶۰۰ میلیون دلار ارزش اقتصادی دارد که البته مجموع تولید و واردات این محصول می شود، چرا که در کشور ۱۱۰ هزار تن چای در کشور نیاز داریم که متوسط کیلویی حدود پنج تا شش دلار به رقمی حدود ۶۰۰ میلیون دلار می رسیم. که حدود ۱۲۰ میلیارد تومان آن ارزش تولید داخل بوده و مابقی نیز به واردات برمی گردد.
* صادرات چای بسیار محدود است که به حدود دو تا ۳۰۰۰ تن در سال می رسد و عمده مقصد چای صادراتی ایرانی به کشورهای اروپایی و حاشیه خلیج فارس است که البته در موارد بسیار معدودی نیز چای ایرانی که به همسایگان ایران صادر می شود مجددا به عنوان چای وارداتی به ایران بازمی گردد.
چای صادراتی عمدتا با گونی و کیسه می رود اما برخی از چای های صادراتی ارگانیک بوده و با برند خاص خود صادر می شود از آنجا که در باغ‌های چای ایران حتی از یک گرم سم هم برای تولید این محصول استفاده نمی شود بخشی از محصول ایرانی صادر می‌شود.
چای ایرانی از قیمت‌های کیلویی کمتر از یک دلار تا کیلویی یک میلیون تومان صادر می شود که گران‌ترین قیمت این محصول صادراتی چای سفید یا همان برگ باز نشده چای است که با قیمت کیلویی حدود یک میلیون تومان به کشورهای آسیایی مانند کشورهای عربی صادر می‌شود. البته قیمت چای سفید در بازار داخلی با قیمت کمتر و البته کیفیت متفاوت تر عرضه می شود.
به گفته وی چای سفید ایرانی که همان برگ‌های باز نشده برگ سبز چای است به قیمت کیلویی حدود یک میلیون تومان به کشورهای آسیایی مانند کشورهای عربی صادر می‌شود. البته قیمت و کیفیت چای سفید در بازار داخلی کمتر است.
محمدولی روزبهان معتقد است: روزگاری چای یکی از پردرآمدترین محصولاتی بود که چایکاران با آن زندگی‌شان را تامین می‌کردند اما طی سال‌های گذشته وضعیت به گونه ای شد که بسیاری از باغات چای به باغ‌های مرکبات یا ویلا تبدیل شد و بسیاری دیگر نیز همانطور به حال خود رها شدند.
رییس سازمان چای که ارزش سالانه تولید، واردات و مصرف چای در کشور را حدود ۶۰۰ میلیون دلار ارزیابی می‌کند، می‌گوید در گذشته‌های نه چندان دور هر کیلوگرم چای ارزشی معادل یک کیلو گرم برنج داشت و چایکاران با پنج کیلوگرم چای می‌توانستند دستمزد کارگران خود را در فصل برداشت بدهند اما در حال حاضر هر کیلوگرم برنج حدود ۷۵۰۰ تومان قیمت دارد در حالی که ارزش یک کیلوگرم برگ سبز چای ۱۳۰۰ تومان است و از سوی دیگر یک کارگر ۵۰ هزار تومان در روز دستمزد می گیرد اما پنج کیلوگرم برگ سبز چای حدود ۷۰۰۰ تومان می شود؛ بنابراین چایکار باید حدود ۳۵ کیلوگرم برگ سبز را به جای حقوق یک روز یک کارگر بدهد!
البته روزبهان معتقد است طی دوسال گذشته دولت با افزایش مناسب نرخ خرید تضمینی چای و اعلام و پرداخت به موقع آن، اعطای تسهیلات به زراعی پس از ۱۰ سال و تشکیل صندوق چای و عضویت بدون نیاز به پرداخت پول ۲۵ هزار و ۵۰۰ چایکار در این صندوق توانسته امید را به چایکاران بازگرداند و امسال اگر شرایط اقلیمی برخلاف سال گذشته مساعد باشد می‌توان به تولید حدود ۱۰۰ هزار تنی برگ سبز چای و ۲۲ هزار و ۵۰۰ تنی چای خشک در کشور امیدوار بود.
گزیده ای از اظهارات رییس سازمان چای کشور را بخوانید:
* در سال های ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱ بیشترین میزان تولید چای را در کشور تجربه کردیم، چراکه حدود ۳۲۰ هزار تن تولید برگ سبز چای داشتیم و ۷۶ هزار تن چای خشک در کشور تولید می‌شد اما اکنون به تولید ۶۵ هزار تن برگ سبز و ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن چای خشک رسیدیم که البته اگر این آمارها دقیق باشد!
نیاز کشور به چای خشک ۱۱۰ هزار تن است که حدود ۱۴ هزار تن آن ( معادل ۱۳ درصد) در داخل تولید می شود. این در حالی است که در سال‌ها گذشته ۶۵ درصد نیاز مصرفی کشور را در داخل تولید می کردیم که البته تنها حدود ۵۰ هزار تن تولید داخل در بازار داخلی مصرف می شد.
هم اکنون ۲۰ هزار هکتار از باغات چای فعال هستند و بیشترین میزان تولید و برداشت این محصول به رودسر، لاهیجان و لنگرود اختصاص دارد. همچنین بیشترین باغ چای کشور در رودسر است.
حدود ۵۰ هزار خانوار چایکار در کشور فعالیت می کنند و حدود ۱۵۶ کارخانه فعال فرآوری چای داریم که تا کنون حدود ۸۰ کارخانه برای خرید تضمینی چای قرارداد امضاء کرده اند.
* تبلیغ چای خارجی با برندهای مختلف در رسانه ملی و معابر همواره رو به افزایش است، در این زمینه برای حمایت از تولیدکنندگان چه برنامه‌ای دارید؟
حدود ۸۵ درصد چای موجود در بازار کشور خارجی بوده و طبیعی است که شرکت‌های مختلف آن را وارد کنند و برای معرفی محصول خود آن را تبلیغ کنند. نمی‌شود آن‌ها را به عنوان حمایت از تولید داخلی از تبلیغات منع کرد اما تبلیغات در رسانه ملی مسئله دیگری است، چرا که تبلیغات در رسانه ملی مقبولیت را بیشتر می کند و یک جنبه قانونی به محصول خاص می دهد.
با توجه به قوانینی که در سال‌های قبل هم وجود داشت تبلیغ محصول ۱۰۰ درصد خارجی که در داخل کشور تولیدش را داشته باشیم ممنوع است و بر این اساس درخواستی از رییس صدا و سیما داشتیم تا تبلیغ چای ۱۰۰ درصد خارجی را ممنوع کنند که البته این مکاتبات آثارش را گذاشته و تبلیغات بسیار محدود شده است.
وضعیت کنونی بازار چای در ایران به گونه‌ای است که حجم عملکرد کارخانه‌های چایسازی قابل قیاس با چای‌های خارجی نیست، چرا که تولید داخلی نهایتا ۱۵ درصد از سهم بازار کشور را دارد و به همین نسبت هم در درآمدها اثرگذار است؛ به عنوان مثال قیمت چای خارجی کیلویی ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان و قیمت چای ایرانی بین کیلویی ۷۰۰۰ تا نهایتا حدود ۱۸ هزار تومان است.
* از ۸۵ درصد واردات چای حدود نصف آن قاچاق و واردات چمدانی است؛ یعنی حدود ۴۵ هزار تن آن واردات رسمی و مابقی آن غیر رسمی است. البته چای در بسته‌های پنج کیلوگرمی وارد می‌شود و در کارخانه‌های بسته‌بندی آماده عرضه به بازار می‌شود.
سازمان استاندارد تنها بر واردات رسمی و قانون نظارت می‌کند اما بسیاری از چای‌های بی کیفیت، قاچاق است یا اینکه به صورت سالم به داخل وارد می‌شود و پس از آن اسانس و افزودنی‌های دیگر به آن اضافه می‌شود که تقریبا نظارتی بر آن‌ها وجود ندارد. البته سازمان چای همواره با دستگاه‌های نظارتی مانند ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در کشف، ضبط و امحاء محموله‌های قاچاق همکاری داریم.
* در حال حاضر از ۲۰ هزار هکتار باغات چای فقط حدود ۵۰۰ هکتار( ۲.۵ درصد) مجهز به سیستم آبیاری تحت فشار است. در حالی که ۱۰ سال پیش، بیش از ۵۰۰۰ هکتار آبیاری تحت فشار در باغات چای داشتیم اما همه این تجهیزات از بین رفته است. چایکاران باغ های خود را فروختند یا اینکه چند قطعه زمین با هم بودند، یک قطعه آن جدا شده و کسی هم توجهی نکرده است.
* چای را در دو زمینه می توان مد نظر قرار داد یکی در اقتصاد استان و منطقه و دوم در اقتصاد کشور. در اقتصاد استان های گیلان و مازندران چای یک رکن اصلی اشتغال و درآمد و ایجاد ثروت است، چرا که در سال هایی که چای پر رونق است بازار گیلان و مازندران نیز رونق بیشتری دارد و به عنوان مثال این هشت میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومانی که تا کنون وام به زراعی دادیم و پیش بینی می کنیم تا حدود ۱۵ میلیارد تومان هم برسد تاثیر روانی روی مردم گذاشته است، چرا که چایکاران بیش از ۱۰ سال است که وامی به عنوان وام به زراعی دریافت نکرده‌اند و هیمن سبب شده تا رونق به باغات نیز بازگردد.
این روند از حالت نزولی به حالت تعادل رسیده است و برای سال جاری برای اولین بار حدود ۲۰۰۰ هکتار باغ رها شده سال های قبل را داریم که دوباره هرس شده، احیاء شده و اعلام کردیم که به این باغ ها هم وام می‌دهیم آن ها نیز که طی چند سال پیش تا کنون از گردونه تولید خارج شده بودند دوباره به ادامه تولید امیدوار شده‌اند.
و دومین تاثیر چای در اقتصاد کشور است که علی رغم ناچیز بودن آن نسبت به دیگر محصولات در سبد مصرفی خانوار اهمیت بسزایی دارد؛ به عنوان مثال هر فرد در طول روز حدود ۴۰ تومان چای می خورد که برای یک خانواده چهار نفره در روز به حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ تومان می رسد (با احتساب قیمتی بین چای ایرانی و خارجی)، در حالی که یک نان بربری ۶۰۰ تومان است اما شاید برخی از محصولات غذایی میوه ها در کشور نباشند هیچ اتفاقی نیافتد اما چای یکی از پایه های تغذیه، پذیرایی و عده های غذایی است و نمی تواند نباشد. از سوی دیگر همین چای در کشور ۶۰۰ میلیون دلار ارزش اقتصادی دارد که البته مجموع تولید و واردات این محصول می شود، چرا که در کشور ۱۱۰ هزار تن چای در کشور نیاز داریم که متوسط کیلویی حدود پنج تا شش دلار به رقمی حدود ۶۰۰ میلیون دلار می رسیم. که حدود ۱۲۰ میلیارد تومان آن ارزش تولید داخل بوده و مابقی نیز به واردات برمی گردد.
* صادرات چای بسیار محدود است که به حدود دو تا ۳۰۰۰ تن در سال می رسد و عمده مقصد چای صادراتی ایرانی به کشورهای اروپایی و حاشیه خلیج فارس است که البته در موارد بسیار معدودی نیز چای ایرانی که به همسایگان ایران صادر می شود مجددا به عنوان چای وارداتی به ایران بازمی گردد.
چای صادراتی عمدتا با گونی و کیسه می رود اما برخی از چای های صادراتی ارگانیک بوده و با برند خاص خود صادر می شود از آنجا که در باغ‌های چای ایران حتی از یک گرم سم هم برای تولید این محصول استفاده نمی شود بخشی از محصول ایرانی صادر می‌شود.
چای ایرانی از قیمت‌های کیلویی کمتر از یک دلار تا کیلویی یک میلیون تومان صادر می شود که گران‌ترین قیمت این محصول صادراتی چای سفید یا همان برگ باز نشده چای است که با قیمت کیلویی حدود یک میلیون تومان به کشورهای آسیایی مانند کشورهای عربی صادر می‌شود. البته قیمت چای سفید در بازار داخلی با قیمت کمتر و البته کیفیت متفاوت تر عرضه می شود.
ارسال نظر