رانندگی به روایت زنان پشت رُل

روزنامه آرمان: «می‌خواهند از تو سبقت بگیرند. بوق می‌زنند. عده‌ای مزاحمت می‌شوند. با نگاه‌ها و حرکاتشان به تو می‌گویند که زن‌ها رانندگی بلد نیستند». اینها سخنان سارا ۲۲ ساله است. او یک راننده زن مثل هزاران راننده زن دیگر این شهر است. رانندگان زنی که باید پای سخنانش نشست تا گوشه‌ای از مشکلات آنها را حین رانندگی در خیابان‌های این شهر فهمید.

در یکی از خیابان‌های فرعی مرکز شهر که کمی خلوت‌تر از سایر نقاط است ماشینش را پارک می‌کند. از ماشین که پیاده می‌شود به سراغش می‌رویم. زهرا ۲۸ سال سن دارد و معتقد است که بدبینی به رانندگی زن‌ها دیدگاه غالب ماست می‌گوید: نه‌تنها در جامعه برخوردهای نامناسبی با رانندگی‌ام را به دلیل زن بودن دیده‌ام بلکه حتی برادر خودم هم رانندگی کردن خانم‌ها را قبول ندارد.

من خودم دوست ندارم طوری رانندگی کنم که بگویند چون خانم است، رانندگی کردنش مشکل دارد. او ادامه می‌دهد: من همیشه تلاش می‌کنم که مثل مردها رانندگی کنم و نقطه ضعف نشان ندهم. برای نمونه در پارک‌کردن مشکل دارم و به همین دلیل همیشه تلاش می‌کنم در جایی پارک کنم که خلوت باشد تا کسی من را اذیت نکند.

خانم‌ها را در رانندگی دست‌کم می‌گیرند

یگانه ۳۶ ساله یکی از رانندگان زن است. او معتقد است سرعت عمل پایین بعضی خانم‌ها در رانندگی از عوامل اصلی شکل‌گیری نگاه منفی به رانندگی خانم‌هاست. یگانه به «آرمان» می‌گوید: «از دلایل اصلی که می‌گویند خانم‌ها رانندگی بلد نیستند، رانندگی بد بعضی از خانم‌هاست. آنها در رانندگی کردن اعتماد به نفس لازم را ندارند و عکس‌العمل‌هایی هم که برخی آقایان نسبت به رانندگی آنها نشان می‌دهند شرایط را بدتر می‌کند و همین باعث می‌شود بعضی از سوانح ایجاد شوند. در جامعه، رانندگی بد بعضی از خانم‌ها را به کل خانم‌ها تعمیم می‌دهند و می‌گویند رانندگی خانم‌ها بد است.

او ادامه می‌دهد: خانم‌ها در رانندگی‌کردن بیشتر مقررات را رعایت می‌کنند و برخی آقایان از این قانون‌مداری تعجب می‌کنند. مارال ۳۰ ساله به آرمان می‌گوید: «برخی مردها تحمل ورود زنان به عرصه‌هایی را که تا قبل از این مردانه بودند، ندارند و به همین دلیل با زن‌ها در این عرصه‌ها برخورد‌های مناسبی صورت نمی‌گیرد. رانندگی هم یکی از آن مواردی است که حضور زن‌ها در آن باعث شده که برخی مرد‌ها نسبت به آن واکنش‌های خوشایندی نشان ندهند. من خودم بارها شده که برخورد‌های ناخوشایندی را دیده‌ام.»

مریم ۳۲ ساله همراه خواهرش لیلاست. آنها از اتفاقی که همین اواخر برایشان افتاده است، می‌گویند: خیابان خیلی شلوغ بود و وقتی که راننده وانت داشت دور می‌زد از او جلو افتادیم. او تا رسیدن به مقصد ما را تعقیب می‌کرد! این فقط یک نمونه کوچک از برخوردهایی است که ما هر روز می‌بینیم. وقتی تصادف می‌کنی می‌گویند شما خانم هستی گذشت کن و همه حق را به آقایان می‌دهند. خانم‌ها را مقصر می‌دانند و آنها را خیلی دست‌کم می‌گیرند. او می‌گوید: رانندگی خیلی از افراد چه خانم و چه آقا مشکل دارد و باید رویکرد ما به فرهنگ رانندگی بهتر شود.

آقایان درمورد رانندگی خانم‌ها چه می‌گویند؟

برای درک بهتر دیدگاه‌های منفی‌ای که نسبت به رانندگی زن‌ها وجود دارد کمی هم با رانندگان مرد هم‌سخن می‌شویم. با یک گفت‌وگوی کوتاه با خیلی از آقایان به‌راحتی می‌توان دیدگاه نه‌چندان خوشبینانه آنها را به رانندگی زن‌ها دریافت. البته میزان این بدبینی در آقایان متفاوت است و می‌توان در میان آنها افرادی را هم یافت که هیچ فرقی بین رانندگی زن‌ها و مردها نمی‌گذارند ولی از کنار دیدگاه منفی‌ای که نسبت به رانندگی زن‌ها وجود دارد به سادگی نمی‌توان گذشت.

وقتی از مراد ۳۵ ساله درمورد رانندگی خانم‌ها سؤال می‌کنیم با لبخندی که می‌زند دیدگاه خود را به میزان زیادی نشان می‌دهد. او می‌گوید: به نظر من ۸۰ درصد خانم‌ها رانندگی‌شان بد و ۲۰ درصد رانندگی‌شان خوب است. خانم‌ها در رانندگی کردن زیادی احتیاط می‌کنند و همین احتیاط بیش از حد آنها در خیلی از موارد به تصادف منتهی می‌شود.

او ادامه می‌دهد: بعضی از آنها در پارک کردن خیلی مشکل دارند! ولی در بین خانم‌ها آنهایی که رانندگی بلد هستند واقعا حرفه‌ای هستند. حسن ۵۶ ساله از آن افرادی است که دیدگاه مساعدی نسبت به رانندگی زن‌ها ندارد. او به «آرمان» می‌گوید: من رانندگی خانم‌ها را قبول ندارم. خانم‌ها خیلی از کارهایشان در رانندگی یک دفعه‌ای و غیرقابل پیش‌بینی است. احتیاط بیش از حدی که آنها دارند در خیلی از موارد باعث ترافیک می‌شود. فقط تعداد کمی از آنها رانندگی کردنشان خوب است.

بین رانندگی زن‌ها و مردها تفاوت چندانی نیست

یک جامعه‌شناس در مورد دلیل وجود این نگاه‌های منفی به رانندگان زن به «آرمان» می‌گوید: این برخورد‌ها به دلیل مردسالاربودن جامعه است. وقتی که برخلاف روال قدیم خانم‌ها رانندگی می‌کنند یا دانشگاه می‌روند و بسیاری از کارهای دیگر را در جامعه همپای مردان انجام می‌دهند، پذیرش آن برای مردها سخت است. امیرمحمود حریرچی می‌افزاید: از سوی دیگر، این واکنش‌ها باعث شده‌اند که خانم‌ها هم برای اینکه کم نیاورند با قدرت و شدت بیشتری رانندگی کنند تا قابلیت خود را در این کار نشان دهند.

برخی آقایان نمی‌توانند حضور زن‌ها را در این عرصه تحمل کنند و برای همین سعی می‌کنند در قالب جوک و شوخی بگویند که زنان شایستگی رانندگی ندارند که این یک‌جور فرافکنی است. او ادامه می‌دهد: برای حل این مشکل لازم است که در رسانه‌ها بیشتر به آن پرداخته شود. این مساله در حد یک معضل نیست اما هر مساله‌ای در همین حد هم برای تعدیل شدن باید به گفت‌وگو گذاشته شود. از سوی دیگر، راهنمایی و رانندگی با اعلام اعداد و ارقام تخلفات رانندگی باید به بهتر شدن دیدگاه‌ها کمک کند. آمار تصادفات زن‌ها نسبت به رانندگان مرد چقدر است؟ نوع تخلفات زن‌ها در رانندگی و آمار تخلفات آنها در مقایسه با مردها چقدر است؟ با اعلام این آمارها نشان داده می‌شود که بین رانندگی زن‌ها و مردها تفاوت چندانی نیست.