تتلو متحول شده؟

خبرگزاری تسنیم: "امیر تتلو (امیرحسین مقصودلو) از آهنگ جدیدش با عنوان «انرژی هسته ای» رونمایی کرد. او در صفحه شخصی فیس‌بوکش دراین‌باره نوشت: «امیدوارم تونسته باشم تاثیرِ مثبتی در این راه گذاشته باشم.»"

این بخشی از متن خبری بود که چند روز پیش به سرعت در فضای مجازی و در میان سایت‌های خبری و بخش‌های خبرخوان خبرگزاری‌ها منتشر شد. انتشار ویدئویی با محوریت دفاع از گفتمان «مقاومت و ایستادگی» در موضوع هسته‌ای با خوانندگی امیر حسین مقصودلو که او را با نام امیر تتلو می‌شناسند.

درست در روزهایی که مسأله‌ای هسته‌ای بخشی از دو قطبی «هسته‌ای - معیشت» شده بود، تتلو که پیش از آن او را به عنوان یک رپر با کلیپ‌های عجیب و بعضاً مسأله‌دار در میان افکار عمومی می‌شناختند این بار ترانه‌ای را اجرا کرده بود که در دو قطبی «هسته‌ای - مقاومت» دیده می‌شد. اتفاقی عجیب و باورنکردی پیش آمده بود. موسیقی رپ را معمولاً به عنوان یک موسیقی اعتراضی می‌شناسند که نسبت به سیستم معترض است، این ژانر موسیقی در ایران از مسیر اصلی‌اش خارج شده است، اما گویا این بار امیر تتلو این ترانه را برای اعتراض به قدرت‌های جهانی که بنای تعیین تکلیف برای مردم ایران دارند، انتخاب کرده است، انتخابی واقعی از آنچه کارکرد موسیقی «رپ» در کشوری به نام ایران در شرایط خاص موقعیت جهانی‌ خوانده می‌شود.

سال ها پیش دولت آمریکا موفق شد که بسیاری از سردمداران موسیقی رپ که از معترضان سیاست‌های او بودند را به مرور به افرادی تبدیل کند که ترانه‌هایی خنثی یا صرفاً عاشقانه و بعضاً هجو بخوانند. پراکنده‌گویی، سال‌ها بر موسیقی رپ جهانی مسلط بود و کمتر ترانه‌ای با این فرم یافت می‌شد که محتوایی درخور و قابل ملاحظه داشته باشد. این فضا در ایران هم سال‌ها وجود داشت. اما آیا این گزاره واقعیت دارد که برخی بنای تغییر این مسیر را دارند؟

در گذشته ترانه‌های با محتوای خاص و عجیب تتلو برای او روزهای پر حاشیه‌ای را رقم زده بود و حالا این حاشیه‌ها با خواندن ترانه «انرژی هسته‌ای» روی ناو جماران به فراتر از خود او کشیده شده و پای چند ارگان نظامی مانند ارتش نیز به میان کشیده شده است. ترانه جدید تتلو محل قضاوت‌ها شده است. افکار عمومی در شبکه‌های اجتماعی به چند دسته تقسیم شده‌اند برخی او را مزدور می‌خوانند، برخی از او تقدیر می‌کنند برخی با اشاره به گذشته او ورودش به این عرصه را تقبیح می‌کنند و برخی دیگر نیز از قرار گرفتن او در آغاز یک مسیر جدید سخن می‌گویند.

ارتش نیز به دلیل حمایت لجستیکی که از انتشار این نماهنگ کرده و به دلیل اجرا توسط گزینه‌ای به نام امیرحسین مقصودلو تحت فشار رسانه‌ای قرار گرفته است اما مدافعان ارتش بسیار بیشتر از تتلو هستند. آن‌هایی که قضاوت‌هایشان درباره ارتش شکل گرفته است بر این باورند که ارتش تنها به این دلیل از ساخت این ترانه حمایت کرده است که آن را در چارچوب گفتمان مقاومت و ایستادگی دیده است. آن‌ها بر این باورند که ارتش جمهوری اسلامی ایران کار اشتباهی انجام نداده و به کارگیری تتلو برای اجرای این ترانه خدشه‌ای به مسیر گذشته و پیش روی ارتش وارد نمی‌کند و آن را هوشمندی ارتش برای بکارگیری افراد در مسیر گفتمانی خود تفسیر می‌کنند.

هر چند که برخی دیگر از حامیان این ارگان نظامی می‌گویند «محتوای کار خوب و قابل تقدیر است اما ای کاش افراد دیگری غیر از امیر تتلو برای اجرا دعوت می‌شدند.» به نظر می‌رسد هرچند حواشی برای ارتش هم بالا گرفته بود اما تغییر چندانی در قضاوت افکار عمومی نسبت به ارتش ایجاد نشده است.

شاید ترانه‌های بعدی این خواننده که او را یکی از مشهورشده‌های موسیقی زیرزمینی در ایران می‌دانند، تکلیف را مشخص کند که آیا او متحول شده است و مسیر دیگری را انتخاب کرده است یا نه؟ شاید این قبولِ احتمالیِ تحول به چیزی فراتر از چند ترانه هم نیاز داشته باشد. درست در زمانی که تصاویر محفلی، برهنه و نیمه برهنه او مدت‌ها در شبکه‌های غیر رسمی و موتورهای جستجو در حال چرخش بوده است، تحولی محسوس جز در مدل زیست اجتماعی او باورپذیر نباشد و قضاوت‌ها درباره او کاملاً قطعی شکل گرفته باشد.

به هر حال علی‌رغم اینکه برخی از طرفداران گفتمان مقاومت و پایداری حضور او را پذیرا نیستند، اما صرفاً ویدئوی جدید او و نه همه کارنامه او با نظر نسبتاً مثبت وحید یامین پور، پیام فضلی‌نژاد، محسن پیرهادی، حامد زمانی و ... که از شخصیت‌های جوان مدافع گفتمان ایستادگی هستند، مواجه شده است.

چندی پیش ماجرایی مشابه برای پرواز همای که سال‌ها در برون مرز ترانه‌های خاص می‌خواند، پیش آمد. او در یک ویدئو نسبت به تفحص و تشییع ۱۷۵ غواص و خط‌شکن شهید حرف‌های جدیدی می‌زد که با کارنامه گذشته او تفاوت داشت. همای گفته بود که «پاسخ اعتماد نظام را می‌دهم.» حاشیه‌ها برای او هم بالا گرفت و هنوز افکار عمومی ایرانی‌ها در انتظارند تا ببینند آیا این ترانه نیز هویدای یک تغییر مسیر در کارنامه همای است؟ هر چند که تراز موسیقی همای و تتلو و البته کارنامه شخصی این دو قابل مقایسه با هم نباشد اما گرفتاری هر دو مشابه شده است.

به هر حال همه در یک پرسش و ابهام درباره امیرحسین مقصود‌لو (امیر تتلو) اتفاق نظر دارند: آیا تتلو عوض شده است؟ آیا ترانه او به یک تغییر مسیر است؟ آیا تغییر مسیر او در افکار عمومی پذیرفتنی خواهد بود؟