فرمول های جدید برای محاسبه رهن و اجاره

هفت صبح: با نزدیک شدن به نیمه دوم اردیبهشت ماه مالکان و مستاجران واحدهای مسکونی به تدریج خود را آماده انجام نقل و انتقالات معاملات رهن و اجاره مسکن می کنند و این به معنای آن است که تا چند وقت دیگر بازار معاملات اجاره مسکن حسابی داغ خواهد شد اما نکته حائز اهمیت در این خصوص روش های جدیدی است که در بازار اجاره مسکن در حال شکل گیری است و مبنای محاسبه تعیین قیمت اجاره واحدهای مسکونی قرار می گیرد. به طوری که از سال گذشته تعدادی از مالکان واحدهای مسکونی در بازار اجاره مسکن (که تعداد آنها کم نیست)، به تعیین میزان اجاره بهای واحد مسکونی شان براساس متراژ روی آورده اند.


براساس فرمولی که از سال ۱۳۵۱ در اکثر بنگاه ها و مشاوران املاک مبنای محاسبه تعیین قیمت اجاره بهای واحد مسکونی قرار می گرفت ابتدا ارزش واحد مسکونی براساس فاکتورهای رایج تعیین می شد و سپس ۲۵ درصد از قیمت ملک میزان رهنی بود که مستاجر باید پرداخت می کرد. به عنوان مثال اگر آپارتمانی ۵۰ متری ۱۰۰ میلیون تومان قیمت گذاری می شد، موجر مبلغ رهن آن را حدود ۲۵ میلیون تومان در نظر می گرفت که البته در حال حاضر چون در معاملات املاک هر یک میلیون تومان پول رهن معادل ماهانه ۳۰ هزار تومان اجاره تعریف می شود. در صورت موافقت مالک، مستاجر می توانست با تبدیل بخشی از پول رهن به اجاره ماهانه مطابق با توان خود واحد مسکونی را معامله کند. مثلا رهن ۲۵ میلیون تومانی به صورت ۲۰ میلیون ودیعه و ماهانه ۱۵۰ هزار تومان اجاره بها تبدیل می شد.

در فرمول جدید مالک قیمت رهن واحد مسکونی خود را براساس متراژ تعیین می کند. به عنوان مثال اگر آپارتمانی ۱۰۰ متری که در منطقه ای از شمال شهر واقع شده با قیمت هر متر مربعی سه میلیون تومان، مالک آن برای رهن این واحد مسکونی بابت هر مترمربع از آپارتمان درخواست یک میلیون تومان ودیعه را می کند. به عبارتی قیمت رهن این واحد ۱۰۰ میلیون تومان تعیین می شود. بنابراین همان طور که مشخص است در مبنای قیمت گذاری های جدید میزان رهن بسیار بیشتر از محاسبات قبلی است.

در این خصوص مهران که مدیریت یکی از بنگاه های معاملات ملکی واقع در زعفرانیه را دارد، می گوید: «این نحوه محاسبه نرخ رهن و اجاره به یک فرمول تبدیل شده و تقریبا از یک سال پیش به خصوص در مناطق شمالی شهر بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد».

وی گفت: «عوامل متعددی در اینکه چه قیمتی برای رهن هر مترمربع یک واحد مسکونی تعیین شود دخیل هستند. به عنوان مثال در مناطقی مانند زعفرانیه برای یک آپارتمان معمولی که طراحی و امکانات خیلی خاصی ندارد قیمت ها بین متری یک میلیون تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در نوسان است.

در مناطق اعیان نشین شهر به دلیل اینکه غالبا ثروتمندان سکونت دارند بالابودن میزان اجاره بها چندان اهمیتی ندارد و بیشتر کیفیت و امکانات مدنظر مستاجران قرار می گیرد. یعنی ممکن است در برخی از مواقع قیمت رهن ملکی تا متری هفت میلیون تومان نیز برسد.

ناگفته نماند ملکی که رهن آن هر مترمربعی هفت میلیون قیمت دارد قیمت خرید آن بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان برای هر متر تعیین می شود. ضمن آنکه در این مناطق حتی آرشیتکت سازنده واحد مسکونی در قیمت رهن موثر بوده و به عنوان شناسنامه آن معرفی می شود.

در برخی از مناطق شهر قیمت ها از اصول خاصی پیروی نمی کند مثلا ما ملک ۲۷۰ متری را در منطقه زعفرانیه داریم که قیمت رهن آن ۶۰۰ میلیون تعیین شده است».

یکی دیگر از مشاوران املاک مناطق مرکزی شهر گفت: «در گذشته مشاوران املاک سعی می کردند تا همواره فرمول یک چهارم را رعایت کنند و به این طریق می شد تا قدری قیمت های اجاره را کنترل کرد. هرچند تعیین مبلغ رهن براساس متراژ بیشتر در مناطق شمالی حاکم شده، اما کم کم در مناطق مرکزی نیز این موضوع در شرف اجرا است. در شرایط کنونی کمتر موجری براساس قیمت کل واحدش مبلغ رهن را تعیین می کند اما در مناطق مرکزی شهر که بیشتر واحدهای مسکونی از سطح کیفی یکسانی برخوردار هستند قیمت های متری از ثبات بیشتری برخوردار هستند.

به عنوان مثال ما ملکی ۱۰۰ متری را در منطقه هفت تیر به قیمت هر متر ۵۰۰ هزار تومان یعنی ۵۰ میلیون تومان اجاره دادیم که این مبلغ در بیشتر سطح منطقه یکسان است. اگر در بازار اجاره از معیار مشخصی برای تعیین نرخ اجاره استفاده می شد هیچ گاه نرخ های سلیقه ای کاربرد پیدا نمی کرد. وقتی که در سال گذشته نرخ اجاره ۲۰ درصد افزایش داشته اتحادیه املاک چگونه می تواند مالکان را مجبور کند تا اجاره های خود را فقط ۹ درصد افزایش دهند!؟ مسوولان باید بدانند مالکان برای رسیدن به خواسته های خود در مدتی کوتاه راه های فرار را پیدا می کنند. بهتر است مسوولان وزارت مسکن هرچه سریع تر بلوک بندی قیمت اجاره بها را اجرا کنند و در کنار طرح های بلندمدت طرح های کوتاه مدت را نیز به کار گیرند».