دنیای زندانی دیوار نیست!

هفت صبح : روزگار حضور زندانیان در زندان و تحمل حبس های طولانی تمام شد. همانطور که قبلا هم وعده داده شده بود، قرار است از این پس برای کنترل متهمان حبس از دستبندهای الکترونیکی استفاده شود و مجرمان دوران حبس خود را در منزلشان سپری کنند.

این خبرهای تکمیلی را روز گذشته رییس سازمان زندان های کشور داده و حتی اعلام کرده، تولیدکنندگان داخلی یا نخبگان می توانند برای شرکت در مناقصه تولید این دستنبدهای الکترونیک نمونه کار ارایه کنند. در گزارش امروز هفت صبح جزئیات بیشتری از این دستبندها، نحوه کار آنها و مجرمانی که مشمول حبس های الکترونیک می شوند را بررسی می کنیم.

ماجرا چیست؟

رییس سامزان زندان های کشور از جایگزینی تکنولوژی و یا همان دستبندهای الکترونیکی به جای زندان برای متهمان خبر داد و اعلام کرده تولیدکنندگان داخلی یا نخبگان می توانند برای شرکت در مناقصه تولید این دستبندها نمونه کار ارایه کنند. به گزارش خبرگزاری مهر غلامحسین اسماعیلی در مورد اجرای قانون حبس الکترونیک که در برنامه پنجم توسعه به آن اشاره شده گفته: «در این قانون آمده است که بخشی از بزهکاران را با ساز و کار قانونی به جای نگهداری در حبس و زندان دارای حصار در خارج از زندان، تحت مراقبت های الکترونیکی قرار دهیم. استفاده از این تکنولوژی در هر حال هم به نفع افراد است و هم به نفع سازمان زندان ها زیرا موجب کاهش جمعیت زندانیان می شود.»

رییس سازمان زندان ها در مورد امنیت این روش برای کنترل زندانیان تاکید کرد، در مطالعات دیده شده که اگر مجرمی خواست این تکنولوژی را به نوعی از کار بیندازد، به سرعت سیستم هشدار داده و متهم در هر مکانی که باشد، ردیابی و دستگیر می شود. اسماعیلی اظهارداشت: «مطالعات بسیار زیادی در مورد حبس الکترونیک انجام شده است و هم اکنون به دنبال بستن قرارداد هستیم البته این بحث هم مطرح است که این طرح به صورت مناقصه محدود اجرا شود یا عمومی که در حال مطالعه هستیم.

رییس سازمان زندان ها در پاسخ به اینکه آیا شرکت های داخلی توانسته اند نمونه هایی را به شما معرفی کنند، اعلام کرده هنوز هیچ تولیدکننده داخلی نمونه ای ارایه نکرده است. ولی برخی گفته اند ما می توانیم بسازیم ولی ما به عنوان بهره بردار به دنبال نمونه عینی موجود هستیم. اگر ساختند و ارایه دادند از نمونه داخلی استفاده می کنیم.

قصه از کجا شروع شد؟

چند سالی است که بحث حبس الکترونیک در کشور باب شده و راهکارهای اجرایی شدن آن مورد بحث است. سال ۸۸ ماجرا قدری جدی تر شد و با ایجاد برخی تغییرات در قانون جدید مجازات اسلامی، اجرایی شدن آن بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در آن زمان البته گفته شده بود، استفاده از دستبند الکترونیکی یکی از موارد پیش بینی شده در قانون مجازات های جایگزین حبس است و در این قانون پیش بینی شده تا مجرمانی که مجازاتشان در حد حبس نیست از طریق دستبندهای الکترونیکی تحت کنترل قرار گیرند. از دیگر نکاتی که آن زمان درباره این دستبندها گفته شده بود، این بود که دستبندهای الکترونیکی فقط ۷۵ گرم وزن دارد و مجهز به سیستم «نوسان ساز» صوتی بوده و مامور مراقب به کمک نویز دریافت یدر بی سیم خود می تواند نسبت به دوری یا نزدیکی مجرم آگاهی پیدا کند.

حبس الکترونیک یعنی چه؟

شاید بهتر باشد یک تعریف شیک و مجلسی از حبس الکترونیک ارایه دهیم. حبس الکترونیکی و یا نظارت الکترونیکی به نوعی از کنترل متهمان و مجرامان گفته می شود که در آن، شخص مجرم در یک محدوده مشخص و محدود در ارتباط با خانواده نگهداری و با استفاده از تجهیزات الکترونیکی نظیر دستبند هشداردهنده، رفتارهای او کنترل می شود. این روش مجازات حدود ۱۵-۱۰ سال است که در اغلب کشورهای اروپایی و آمریکایی اجرا می شود.

قانون جدید چه می گوید؟

تقریبا دو دهه ای می شود که سازمان های قضایی و حقوقی بین المللی توصیه می کنند که باید برای اصلاح مجرمان، مجازاتی را جایگزین حبس کنند. استفاده از حبس الکترونیک یکی از روش هایی است که در کشورهای زیادی از آن استفاده می شود و در این روش، مجرم، در کنار خانواده اما تحت نظر زندگی می کند. در قانون جدید مجازات اسلام، این روش از حبس نیز پیش بینی شده و در کشور ما نیز علاوه بر اینکه این نظریه بین المللی تایید شده، هزینه های سرسام آور نگهداری زندانیان باعث شد تا قوه قضاییه راه حبس زدایی را پیش گیرد. در ماده ۶۱ از قانون جدید مجازات اسلامی، جزایی جدید با عنوان حبس الکترونیکی یا نظارت الکترونیکی پیش بینی شده است.

چه مجرمانی حبس الکترونیک می شوند؟

در جرایم تعزیری تا درجه پنج، دادگاه می تواند درصورت وجود شرایط، محکوم به حبس را با رضایت خودش در محدوده مکانی مشخص تحت نظارت سامانه های (سیستم های) الکترونیکی قرار دهد. منظور قانونگذار جرایم تعزیری تا درجه پنج، جرایم سبک از هشت تا پنج است. سوال بعدی اینجاست که جرایم هشت تا پنج شامل چه مجازات هایی می شود؟ طبق قانون مجازات اسلامی، مجازات جرایم درجه پنجم نهایتا تا پنج سال حبس است و برای جرایم پایین تر مجازات های سبک تر در نظر گرفته می شود و در نهایت مجازات درجه هشت فقط شامل جزای نقدی است.