چرا مجسمه‌ ای از حافظ نداریم؟

خبرگزاری ایسنا: غزل‌های حافظ سال‌هاست ورد زبان عوام و خواص است؛ اما این شاعر با وجود محبوبیتی که دارد، هنوز صاحب مجسمه‌ای در ایران نیست.

۲۰ مهرماه سالروز بزرگداشت حافظ شیرازی، شاعر و غزل‌سرای نامی ایران است. در تهران و سایر شهرهای ایران از چهره‌ی مفاخر و مشاهیر این سرزمین، مجسمه‌هایی توسط استادان مجسمه‌سازی کشور طراحی و ساخته شده است که برخی از آن‌ها به‌عنوان چهره‌ی اصلی این مشاهیر شناخته می‌شوند و نمادی از شهری که در آن واقع شده‌اند به‌شمار می‌روند. با این حال هنوز مجسمه‌ای از حافظ نداریم که بتوان از آن به‌عنوان چهره‌ی این شاعر یاد کرد.

نه‌تنها در تهران، بلکه در شیراز هم که به‌عنوان شهر حافظ شناخته می‌شود و هر سال پذیرای علاقه‌مندان به این غزل‌سرا در حافظیه است، هنوز مجسمه‌ای از او وجود ندارد.

برخی کارشناسان این شرایط را به حساسیت‌های موجود نسبت به این شاعر مربوط می‌دانند و معتقدند، توجه و علاقه‌ای که عوام و خواص به حافظ دارند باعث شده هیچ هنرمند و طراحی به یک چهره‌ی قطعی از این شاعر بزرگ نرسد.

در این‌باره سیدمجتبی موسوی - مشاور هنری سازمان زیباسازی شهرداری تهران - در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: بحث حافظ نسبت به سایر مشاهیر پیچیده است. چندبار بحث طراحی چهره حافظ مطرح شده است، اما تا کنون هنرمندان به یک نتیجه قطعی در این زمینه نرسیده‌اند. حتی وقتی انجمن مفاخر سفارش طراحی چهره مفاخر و مشاهیر را می‌داد، طرحی که از چهره حافظ توسط استاد ابوالحسن صدیقی طراحی شده بود، مورد تأیید قرار نگرفلت و در حد طراحی باقی ماند.

او ادامه داد: بعد از آن هم چندبار سازمان زیباسازی شهرداری تهران تصمیم گرفت، مجسمه‌ای از این شاعر پرآوازه کشور بسازد، اما با برگزاری هر جلسه و بحث و گفت‌وگوهایی که پیش می‌آمد، به این نتیجه می‌رسیدیم که در این زمینه باید بیشتر تأمل کرد. چون حساسیت‌هایی که در رابطه با حافظ در میان مردم وجود دارد، بالاست.

موسوی به پیچیدگی‌های شخصیت حافظ نیز اشاره کرد و گفت: با توجه به این‌که از فردوسی و شاهنامه‌ی او به یک شناخت نسبی رسیده‌ایم، چهره‌ای از او ساخته شده که همه آن را پذیرفته‌اند. مجسمه‌هایی که از سعدی و ابن‌ سینا ساخته شده‌اند نیز براساس جمجمه‌ی آن‌ها یا شرحی که در تذکره‌ها وجود داشته، بوده و مورد قبول همه واقع شده است؛ اما با توجه به ابعاد و پیچیدگی‌های شخصیت حافظ، رسیدن به یک طرح کلی و مورد قبول درباره‌ی او دشوار است.

مشاور هنری سازمان زیباسازی شهرداری تهران همچنین بیان کرد: توجهی که از طرف خواص و عوام نسبت به این شاعر وجود دارد، بالاتر از شاعران دیگر است و این احساسات چندگانه باعث می‌شود هر چهره‌ای را نتوان به‌عنوان چهره‌ی حافظ پذیرفت.

موسوی اضافه کرد: با این حال، در پلکان مشاهیر پارک ملت، پرتره‌ای از این شاعر کار شده که با پرتره‌های رئالیستی دیگر متفاوت است. یک نیم‌تنه نیز ابتدای خیابان حافظ در کریمخان کار شده که هنرمندش مدعی است، چهره‌ی حافظ را خلق کرده است. با این حال، هیچ‌کدام از این‌ها به‌عنوان چهره‌ی قطعی حافظ مورد قبول واقع نشده‌اند.