نارضایتی اوباما از اعراب

روزنامه دنیای اقتصاد: اعرابی که در آغاز مشتاقانه جنگنده‌های خود را در اختیار نیروهای ائتلاف غرب قرار داده بودند با گذشت یک‌سال بی‌میلی شدیدی در آنها شکل گرفته و دیگر حاضر به همراهی با آمریکا نیستند.

دولت اوباما در روزهای آغاز حمله به تمجید از نیروی هوایی اعراب پرداخت که شانه به شانه آمریکا در نبرد علیه داعش حضور داشتند. به گزارش نیویورک‌تایمز، اوباما در آغاز این اقدام را «نشانه مهمی از انسجام» در برابر داعش می‌دید.

فرماندهان ارشدی مانند ژنرال لیود.جی. اوستین - که ناظر عملیات‌ در سوریه و عراق است- هنوز کمک اعراب به مبارزه با داعش را می‌ستایند. اما در زمانی که آمریکا وارد دوره حساسی از نبرد در سوریه شده، دستور اعزام ۵۰ تکاور آمریکایی به سوریه را برای حمایت از نیروهای شورشی صادر کرده و جنگنده‌های خود را به ترکیه فرستاده و به نظر می‌رسد این حمله باز هم رنگ و بوی آمریکایی به خود گرفته است.

مقام‌های دولتی تلاش دارند تا مانع از این شوند جنگی شکل گیرد که آمریکا نقش اصلی را در آن داشته باشد هرچند رهبران حاشیه خلیج‌فارس به دنبال حمایت از شورشیان ضداسد باشند. اکنون به نظر می‌رسد ترس مقام‌های آمریکایی در حال تبدیل شدن به یقین است؛ چرا که جنگ در سوریه می‌رود تا به «جنگی آمریکایی» تبدیل شود چرا که شرکای عرب یکی پس از دیگری آمریکا را در صحنه سوریه تنها می‌گذارند و در واقع، حجم گسترده‌ای از جنگ به دوش آمریکایی‌ها افتاده است.

به گزارش نیویورک‌تایمز، عربستان سعودی و امارات اکنون بیشتر جنگنده‌های خود را به سوی یمن برده‌اند تا در آنجا حوثی‌ها را زمین گیر کنند. اردن هم که یکی از خلبانانش به دست داعش در قفس انداخته و زنده زنده سوزانده شد برای نشان دادن همبستگی با عربستان توجه خود را به یمن معطوف کرده و جنگنده‌های خود را روانه آنجا کرده است.

جت‌های بحرینی آخرین بار در ماه فوریه مواضع داعش را هدف قرار دادند. قطر بر فراز سوریه پرواز گشتی دارد اما نقش این کشور هم کاهش یافته است. در واقع، اعراب توجه خود را از سوریه به یمن معطوف کرده‌اند. آنها بر این باورند که در یمن و در مبارزه با حوثی‌ها بهتر می‌توانند اهداف خود را عملی سازند و به لحاظ نظامی یمن مکان خوبی برای عرض اندام است.

ژنرال «چارلز. کیو. براون. جی آر»، که از پایگاهی ۶۰ میلیون دلاری در قطر رهبری این جنگ هوایی را بر عهده دارد، می‌گوید: «اعراب مشغول کارهای دیگر هستند. یمن توجه آنها را به خود جلب کرده است.» او می‌افزاید: آن متحدان پروازهای دوره‌ای در سوریه دارند و البته به جت‌های آمریکایی اجازه می‌دهند که از پایگاه‌هایشان استفاده کنند. نیویورک‌تایمز به نقل از اطلاعات دریافتی از مقام‌های رسمی می‌نویسد: آخرین حمله هوایی امارات علیه داعش در سوریه در ماه مارس، اردن در ماه اوت و عربستان در ماه سپتامبر بود.

با این حال، متحدان عرب اصرار دارند که همچنان نقش نظامی مهمی- اگرچه نه چندان فعال- در این جنگ داشته‌اند. «دانا زوریکات داود»، سخنگوی سفارت اردن در واشنگتن می‌گوید: «در تعهد اردن به مبارزه تردیدی وجود ندارد. ما همچنان شریکی فعال خواهیم بود و به ائتلاف بین‌المللی کمک می‌کنیم و باز هم به حملات مان علیه داعش ادامه می‌دهیم.»

مشارکت متحدان غربی همچون فرانسه و استرالیا نیز محدود بوده است. آنها حملات محدودی علیه داعش در سوریه انجام داده‌اند و بیشتر قدرت آتش خود را بر عراق متمرکز کرده‌اند. «جاستین ترودو»، نخست‌وزیر جدید کانادا وعده داده که نقش اوتاوا را در حملات محدود کرده و در عمل مشارکت خود در نبرد علیه داعش را خاتمه دهد.

ظاهرا هیچ‌یک از متحدان مشتاق پیوستن به آمریکا نیستند. اگر چنین روندی ادامه پیدا کند دیری نخواهید پایید که سوریه به «مساله آمریکایی» تبدیل شود و این کشور در عمل بار مسوولیت جنگ علیه داعش در سوریه را به دوش بکشد. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، در این صورت روسیه دست برتر خواهد یافت و مهره چینی در آینده سوریه با مشارکت روس‌ها محقق خواهد شد.

به گزارش نیویورک‌تایمز، از مجموع ۲۷۰۰ حمله در سوریه، ۸ متحد عربی و غربی حدود ۵ درصد از حملات را انجام دادند و این در حالی است که از ۵۱۰۰ حمله در عراق، ۳۰ درصد متعلق به اعراب و غربی‌ها بود. در عراق، متحدان ناتو هم حملاتی را انجام دادند. اما بیشتر حملات در عراق و سوریه همچنان متعلق به ایالات‌متحده است. اشتون. بی. کارتر، وزیر دفاع آمریکا، به کنگره وعده داد که جنگ هوایی در سوریه تلفات زیادی به داعش وارد خواهد آورد چرا که باعث کشته شدن رهبران رده بالای این گروه و تخریب منابع نفتی‌ شده که همچنان یکی از راه‌های درآمدی داعش است.

به گزارش نیویورک‌تایمز، برای اولین بار از سال ۲۰۰۷ به این سو، ایالات‌متحده ناو هواپیمابر در خلیج‌فارس ندارد و تا نیمه دسامبر هم نخواهد داشت. نیروی دریایی برای انجام تعمیرات به شدت مورد نیاز این ناوها به زمان نیاز دارد. ناو تئودور روزولت و «بال» هوایی‌اش، که مسوول حدود ۱۰ درصد از حملات روزانه در عراق و سوریه است، در اوایل اکتبر خلیج‌فارس را ترک کرد. فرانسه اعلام کرد که به زودی ناو هواپیمابر خود را به خلیج‌فارس می‌فرستد تا این خلأ را پر کند. آمریکا با استفاده از پایگاه اینجرلیک توانسته توان رزمی خود را بالا برده و زمان را به نفع خود تغییر دهد.

آمریکا چند جنگنده در اینجرلیک مستقر کرده است. مزیت اینجرلیک برای آمریکا در مبارزه با داعش این است که اگر جت‌های آمریکایی بخواهند از پایگاه‌های کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به پرواز در آیند و به سوریه بروند ۵ ساعت طول می‌کشد اما از اینجرلیک فقط ۱۵ دقیقه طول می‌کشد. نیویورک‌تایمز می‌افزاید: استرالیا و بیشتر متحدان اروپایی میل ندارند تا پایگاه‌هایشان در خاورمیانه را، با وجود صرف زمان کمتر ترک کنند.

یک مقام فرانسوی، به شکلی غیرمستقیم، سخنان مقام‌های آمریکایی را تایید می‌کند. این مقام فرانسوی می‌گوید کشورش در مجموع حدود ۲۷۰ حمله در عراق و سوریه داشته و در شرق سوریه تنها دو حمله انجام داده است. به گزارش نیویورک‌تایمز، استرالیایی‌ها هم اگرچه همچنان جت‌های F/ A-۱۸ شان بر فراز سوریه پرواز می‌کند اما حملات خود را به عراق هم تسری داده‌اند. آنها هم نمی‌خواهند پایگاه‌های خود در امارات را از دست بدهند. با این حال، از مجموع گزارش‌ها دو احتمال به دست می‌آید: یکی، بی‌میلی متحدان عربی- غربی برای تداوم حملات بی‌سرانجام در سوریه.

آنها معتقدند حملات در سوریه راه به جایی نخواهد برد و تا زمانی که ائتلاف یا آتش‌بسی میان طرف‌های منطقه‌ای و داخلی درنگیرد، جنگ در سوریه ادامه خواهد داشت. دوم، آنکه احتمالا برخی شرکای آمریکا دست به ائتلافی نانوشته زده‌اند تا تمرکز خود را از سوریه به عراق معطوف کرده و بتوانند مانع ائتلاف روسیه با عراق برای حمله به داعش شوند. به نظر می‌رسد دیری نخواهد پایید که مساله سوریه به «مساله آمریکایی» تبدیل شود.