روز متفاوت علی مطهری در شیراز

روزنامه اعتماد: بالاخره دو کار نیمه‌تمام علی مطهری در شیراز به سرانجام رسید. ١٩ آبان برای شیراز روز «جبران» بود. فرزند شهید مطهری که آخرین‌بار با یک خاطره تلخ شیراز را ترک کرده بود دوباره وارد این فرودگاه شد. این‌بار به استقبالش آمده بودند و خبری از آن استقبال تلخ پارسال نبود تا دوشنبه‌ای که شیرازی‌ها به «دوشنبه سیاه» آن را می‌شناسند، در یک سه‌شنبه جبران شود.

علی مطهری این‌بار به درخواست رییس دادگاه به شیراز آمده بود تا آنهایی را که سال گذشته به او حمله کرده بودند به چشم ببیند. چشم در چشمشان شد و دفاع کرد. متهمانی که دوشنبه ١٨ اسفند با موتور نماینده تهران را تا کلانتری هم مورد حمله قرار داده بودند، هرچند هشت ماهی بود که با قید کفالت آزاد بودند اما حالا پشیمان بودند.

از قاضی درخواست تنفس کردند و در وقت تنفس از مطهری معذرت‌خواهی کردند و رضایت خواستند. علی مطهری اما رضایت نداد. یک خواسته داشت و آن هم روشن شدن هویت دستور‌دهندگان به حمله بود؛ حمله‌ای که همه را وادار به واکنش کرده بود و حتی کار را تا آنجا پیش برده بود که استاندار هم تغییر کند.

مطهری رضایت نداد و ختم رسیدگی به اتهامات متهمان اعلام شد. ختم رسیدگی که حالا باید به انتظار صدور حکم برای حمله‌کنندگان و دستور‌دهندگان نشست. اما علی مطهری هنوز یک کار نیمه‌تمام دیگر هم داشت؛ سخنرانی‌ای که هشت ماه پیش برای ایراد آن به شیراز دعوت شده بود و مجال ایرادش را نیافته بود؛ سخنرانی‌ای که تندروها همان را هدف گرفته و در تلاش بودند تا نشان دهند که همه دانشجویان و مردم شیراز با سخنرانی نماینده تهران در دانشگاه شیراز مخالف هستند. شیراز اما این‌بار یک غایب بزرگ دید. خبری از تندروها نبود. دادگاهی که از نظر مطهری و وکلیش مطلوب بود به پایان رسیده بود پس مطهری روانه سخنرانی در دانشگاه شد.

سالن دانشگاه هرچند کوچک بود اما سخنرانی علی مطهری پرشور بود. سالن ٢٠٠ نفر بیشتر جا نداشت اما به همان اندازه که در سالن دانشگاه حاضر بودند بیرون از سالن تجمع کرده بودند تا بتوانند داخل شوند. نتوانستند داخل شوند اما تا پایان سخنرانی پشت همان درهای بسته ماندند و به کوچکی سالنی که برای سخنرانی نماینده تهران در نظر گرفته شده بود اعتراض کردند. سخنرانی که تمام شد هم ماندند تا نشان دهند دیگر خبری از تندروها نیست. استاندار فارس هم این‌بار با استانداری که سال گذشته علی مطهری به چشم دیده بود، متفاوت بود.

سخنرانی نماینده تهران تمام شد تا دو کار نیمه‌تمام فرزند شهید مطهری به پایان برسد. حالا شیراز دیگر در ذهن نماینده تهران آن شیراز سال گذشته نیست. خبری از تندروها نیست. چهار جلسه برای رسیدگی به اتهامات حمله‌کنندگان برگزار شد و نوبت به صدور حکم رسیده است. دیروز روز متفاوتی بود، هم برای علی مطهری و هم برای مردم و دانشجویان شیراز و شاید هم برای آنهایی که اسفند سال گذشته با هرچه که می‌توانستند به نماینده تهران حمله کرده بودند.

دادگاه

هشت ماه پس از حمله موتورسواران به علی مطهری در خیابان‌های شیراز، نماینده مردم تهران بار سفری دیگر به این شهر را بست و هواپیمایش در شامگاه ١٨ آبان ٩٤ در فرودگاه شهید دستغیب شیراز بر زمین نشست. این‌بار اما در فرودگاه خبری از موتورسوار و چماق و گاز فلفل نبود و به جایش تعدادی از مقامات استان با دسته‌گل به پیشواز فرزند علامه مطهری رفتند و مطهری نیز بی‌دغدغه امنیت، سوار ماشین شد و خیلی عادی از فرودگاه شیراز به «هتل هما» رفت تا مهیای فردایی پرماجرا شود؛ فردایی که با دادگاه چهارم حمله‌کنندگانش آغاز می‌شود و با سخنرانی درباره «حسین‌بن‌علی (ع) و اصلاح امت» در دانشگاه شیراز ادامه می‌یابد.

سفر پیشین مطهری به شیراز (در ١٨ اسفند‌٩٣) نیز برای سخنرانی در همین دانشگاه شیراز، اما او آن روز هرگز نتوانست از «اسلام و آزادی» بگوید و چنان که افتد و دانی، گروهی موتورسوار در جلوی فرودگاه شیراز به او حمله کردند: «سنگ و آجر و گوجه‌فرنگی بود که به سمت ما می‌آمد».

در آن «دوشنبه سیاه»، عده‌ای که «بعداً معلوم شد برخی از آنها مسلح به سلاح گرم بودند، به سخنران مدعو دانشگاه شیراز که از قضا نماینده مجلس هم هست»، «به قصد کشت» حمله کردند.

حضور مطهری در دادگاه

صبح ١٩ آبان است و ابر تندباری که از دیشب سایه انداخته بر سر شیراز، همچنان می‌بارد. مجتمع شهید قدوسی همانند سه جلسه قبل میزبان متهمان حمله‌کننده به علی مطهری است. دادگاه امروز اما متفاوت‌تر از هر سه دادگاه پیشین است، این‌بار خود شاکی نیز به همراه وکیلش در شعبه ١٠١ دادگاه کیفری دو حاضر شده تا «اگر لازم باشد» در دادگاه «صحبت» کند. سه دقیقه از ٨ صبح بارانی شیراز گذشته که مصطفی ترک‌همدانی از تاکسی پیاده می‌شود. با وجود باران شدید و مراجعه‌کننده کم، حضور نیروهای امنیتی متفاوت‌تر از روزهای مشابه است.

هنوز مانده تا درهای دادگاه باز شود، همدانی می‌گوید علی مطهری نیز در راه است و تاکید می‌کند که موکلش شب گذشته بدون هیچ تدابیر امنیتی و «خیلی عادی»، فرودگاه شیراز را به سمت هتل محل اقامتش ترک کرده است. یکی از متهمان پرونده سر می‌رسد و پس از او به فاصله چند دقیقه دو متهم دیگر نیز با چتری مشترک به او ملحق می‌شوند. هر‌سه، جوان هستند و لباس عزای محرم هنوز بر تنشان است. مسئولان حفاظت دادگاه به ترک‌همدانی می‌گویند موکلش می‌تواند با ماشین وارد پارکینگ مجتمع شود. همدانی نیز این موضوع را به فرزند علی مطهری که همراه پدر به شیراز آمده اطلاع می‌دهد. حضور محسوس نیروهای امنیتی در ورودی پارکینگ، گاه حتی کارکنان ساختمان را هم کمی معطل می‌کند.

چندی نمی‌گذرد که علی مطهری با ماشینی وارد پارکینگ مجتمع قضایی شهید قدوسی می‌شود. در اندک فرصتی که دست می‌دهد، از او می‌پرسم آیا اتفاق «دوشنبه سیاه شیراز»، برنامه‌ای سازمانی بوده؟ بلافاصله تأیید می‌کند: «حتماً سازمانی بوده است». می‌پرسم آیا آمران آن حمله را هم به دادگاه می‌کشانید؟ می‌گوید: «بله. تمام هدف ما این بوده که آن آمرین که برای ما شناخته‌شده هستند، به دادگاه بیایند تا ریشه اتفاقات مشابه خشکانیده شود».

پس از این گفت‌وگوی کوتاه، علی مطهری و موکلش وارد ساختمان دادگاه می‌شوند تا روبه‌روی کسانی بنشینند که هشت ماه پیش «به قصد کشتن یا ناقص کردن» فرزند شهید مطهری به او حمله کردند. «باران خزانی، خاموش و مه‌آلود می‌بارد» که دادگاه چهارم علی مطهری آغاز می‌شود.

مطهری در دادگاه چه گفت؟

جلسات رسیدگی به اتهامات حمله‌کنندگان به علی مطهری دیروز پایان یافت. حالا هشت ماه پس از آن غروب دوشنبه‌ای که فرزند شهید مطهری مورد حمله تندروها قرار گرفته بود حمله‌کنندگان به دنبال گرفتن رضایت بودند. در دادگاهی که در هوای بارانی شیراز برگزار شده بود درخواست تنفس کردند که شاید بتوانند او را راضی کنند تا از پیگیری شکایتش منصرف شود؛ رضایتی که شاید علی مطهری نسبت به اعلام آن بی‌میل نباشد اما برای آن یک شرط دارد. شرط افشای هویت دستوردهندگان حمله است.

مطهری اما چه گفت؟ مصطفی ترک‌همدانی، وکیل علی مطهری در توضیح بیشتر در مورد لحظات تنفس دادگاه به «اعتماد» گفت: «علی مطهری در پاسخ به درخواست متهمان برای اعلام رضایت از این شکایت خطاب به آنان اعلام کرد که شما فرزندان این انقلاب هستید. من با شما خصومت شخصی ندارم بلکه مشکل من با افرادی است که شما را تحریک کرده و دستاویز قرار داده‌اند و در نهایت دستور به این حمله داده‌اند. این افراد باید شناسایی شوند. در صورتی که این افراد شناسایی شوند من عملاً با شما کاری ندارم. آنها باید توضیح دهند به چه علت دستور داده‌اند که من وارد این شهر نشوم و سخنرانی نداشته باشم. نفس این کار درست نبوده است و حتی اگر این افراد در دادگاه هم تبرئه شوند برای من مهم نیست. مهم این است هویت و انگیزه این افراد از این اقدام مشخص شود.»

ترک همدانی در ادامه با بیان اینکه "ختم جلسات دادگاه اعلام شده است"، افزود: «فضای دادگاه بسیار مثبت بوده است و وکیل متهمان یک فرصت یک‌ماهه برای ارایه لایحه تکمیلی خواست.»

حمله‌ای از آغاز تا امروز

حمله به علی مطهری اما پیامدهای بسیاری داشت؛ از تغییر استاندار وقت فارس (سیدمحمد احمدی) تا به دادگاه کشاندن گروه فشار شیراز. پیگیری‌ها و افشاگری‌های فرزند شهید مطهری درباره ابعاد حمله ١٨ اسفندماه شیراز و همچنین حمایت غالب افکار عمومی و دولتمردان از مطهری سبب شد که دادگاهی برای آن «دوشنبه سیاه» برگزار شود. دادگاه اول ١٣ مردادماه سال جاری برگزار شد، دادگاه دوم ٢٦ مرداد و دادگاه سوم ١٥ مهر. محل دادگاه، شعبه ١٠کیفری دو شیراز بود. در سه جلسه اول، علاوه بر رییس دانشگاه شیراز، معاون دانشگاه و دبیر انجمن فرهنگ و سیاست (که مطهری و موکلش اعلام کردند از آنها شکایتی ندارند)، پنج موتورسوار حمله‌کننده نیز در دادگاه حضور یافتند.

حالا دادگاه چهارم، دادگاه سه موتورسوار دیگر است و علاوه بر مصطفی ترک‌همدانی، وکیل مطهری، شخص شاکی پرونده نیز حضور دارد. وکیل علی مطهری تا حالا روند فعلی رسیدگی به پرونده را «با توجه به تدبیر خاصی که ریاست محترم دادگاه در مدیریت جلسه، با عنایت به قانون جدید دادرسی کیفری اندیشیده و نحوه اخذ دفاعیات متهمان»، «رضایتبخش» خوانده و ابراز امیدواری کرده که «دو، سه نکته مبهم باقی‌مانده» نیز برطرف شود و سپس ریاست دادگاه حکم متهمان را صادر کند. حمله به علی مطهری در خیابان‌های شیراز باعث تجدیدنظر دولت به مدیریت وقت استان فارس نیز شد و پس از «استعفا»ی احمدی، وزیر کشور (با وجود مخالفت همه نمایندگان اصولگرای فارس در مجلس)، استانداری اصلاح‌طلب (سیدمحمدعلی افشانی) را به جای او بر این مسند گماشت.

از همین رو بود که افشانی چند روز مانده به حضور علی مطهری در شیراز به فرماندارانش گفت: «تمام چهره‌ها و شخصیت‌های سیاسی و سخنرانانی که در کشور اجازه سخنرانی دارند، در این استان نیز می‌توانند در چارچوب قانون سخنرانی کنند» و آنها را «موظف» کرد که «با همراهی شورای تامین شهرستان‌ها نسبت به تامین امنیت این‌گونه جلسه‌ها و سخنرانی‌ها اقدام کنند».

بر اساس این دستور صریح رئیس شورای تأمین استان فارس، حیدر عالیشوندی، سرپرست فرمانداری شیراز درباره حضور مطهری در شیراز گفت: هیأت نظارت بر تشکل‌های دانشجویی دانشگاه شیراز برای سخنرانی علی مطهری در این دانشگاه در سه‌شنبه ۱۹ آبان ۹۴، هماهنگی‌های لازم را با استانداری فارس و فرمانداری شیراز انجام داده است و «وظیفه ذاتی شورای تامین شهرستان است که هر فردی که به شیراز سفر می‌کند، امنیتش تامین شود؛ چه برسد به سخنرانان

نشست‌های دانشگاه‌ها

از سوی دیگر، روزنامه قانون در پایان گزارشی درباره حضور اخیر علی مطهری در شیراز نوشته است: برخی شنید‌ه‌ها حاکی از آن است که عد‌ه‌ای با شکستن د‌رهای د‌انشگاه وارد‌ این فضا شد‌ه‌اند‌ و عد‌ه‌ای د‌یگر نیز با استفاد‌ه از ابزار مختلف تلاش کرد‌ند‌ تا د‌اربست‌های ایمنی این مراسم را باز کرد‌ه و آن را تخریب کنند‌. به نظر می‌رسد‌ این روند‌ نیازمند‌ اقد‌امات جد‌ی‌تری از جانب مسئولان است. از سویی نیز با تکرار این اقد‌امات د‌ر آستانه انتخابات و نیز سکوت عد‌ه‌ای، تصور می‌شود‌ اگر تد‌ابیر مناسبی برای آزاد‌ی بیش از حد‌ تند‌روها اتخاذ نشود‌، باید‌ منتظر اتفاقات فراوانی از این د‌ست باشیم.