یک درس مهم از ماجرای فیتیله ای ها

حسن محرابی مقدم در یادداشتی درباره برنامه فیتیله و حواشی آن در وب سایت «رصد» نوشت: با مروری بر سابقه و فعالیت گروه های کودک و نوجوان صدا وسیما از ابتدای انقلاب اسلامی درمی یابیم اساسا فعالیت در حوزه برنامه سازی در این گروه همیشه متضمن رعایت اصول اخلاقی بوده است.

برنامه سازان به این مهم توجه کرده و در این زمینه نمی شود با یک قضاوت غیر عادلانه این جنبه مهم را صرفا به دلیل یک اشتباه سهوی مجریان برنامه طنز کودک زیر سئوال برد.

اما چنین وقایعی پرده از یک محرومیت تاریخی مخاطبان کودک و نوجوان جامعه برداشته است. محرومیتی که منجر شده تربیت روانی و فکری و اخلاقی فرزندان جامعه در دست انواع عموها و خاله هایی بیفتد که ممکن است در برخی مواقع برنامه آنان یا جان فرزندان جامعه را بگیرد یا برای آموزش ساده مسواک زدن به آن ها یادآوری نماید که فرچه دستشویی کاربرد دهان شویه و مسواک زدن ندارد!

بی شک حضور و ظهور انواع هنرمندان در جامعه و ارائه خلاقیت در جلب مخاطبان کودک و نوجوان یکی از نیازهای اصلی این نسل است اما فقدان تفکر علمی در رویارویی با این نیاز در رسانه ملی از ابتدای انقلاب تا کنون منجر به این شده است که روزی صدا وسیما به برنامه حاج آقا راستگو برای نوجوانان دهه ۶۰ افتخار کند و روزی هم برای یک اشتباه سهوی در برنامه عموفیتیله ها پایش به شورای امنیت ملی و نهادهای امنیتی کشیده شود.

تقریبا برای نخستین مرتبه بالاترین مقام این رسانه از مردم عذرخواهی می کند. به نظر این عذرخواهی را می توان طور دیگری معنا کرد. عذرخواهی از فقدان تفکر مدیریت مبتنی بر دانش تعلیم و تربیت و جامعه شناسی و روانشناسی در حوزه کودک و نوجوان، عذرخواهی به دلیل سپردن حیاتی ترین آموزه های تربیتی آینده سازان این جامعه به دست عموها و خاله هایی که خود آنان از تفاوت ماهوی، جایگاه رسانه ملی با دیگر موقعیت ها درک دقیقی ندارند. عذرخواهی به خاطر فقدان تیم کارشناسی قدرتمند متشکل از برترین نویسندگان و اندیشمندان حوزه تعلیم و تربیت در حوزه کودک و نوجوان، عذرخواهی به خاطر دوری متولیان برنامه سازی و اجرای رسانه از جدیدترین یافته های پژوهشی تربیتی در حوزه کودک و نوجوان و بیگانگی آنان با آموزه های روانشناختی و جامعه شناسی و تعلیم و تربیت اسلامی و احکام اسلامی، عذرخواهی به خاطر برنامه هایی که هدف آن تبلیغ فروش انواع محصولات و کالاهای مصرفی، شوینده و بهداشتی در عرصه کودک و نوجوان است.

بی شک اگر صدا و سیما با تکیه بر دانش و بستر غنی فرهنگ اصیل اسلامی ایرانی زمینه را برای حضور دلسوزان و اندیشمندان مستقل حوزه کودک ونوجوان فراهم نماید، شاید بتوان از دل این هم افزایی به آموزه هایی دست یافت که نه مغایر با شأن و جایگاه مخاطب و خطرآفرین برای امنیت و حیثیت ملی باشد و نه ره آورد آن عذرخواهی بالاترین مقام رسانه ملی. البته مخاطب هوشمند رسانه ملی که از خیر هیچ یک از قسمت های مختارنامه برای چندمین بار نمی گذرد و پیر و جوان آن مشتاق برنامه شکرستان هستند خوب می دانند که از این گلستان گل هایی را بچنینند که رایحه آن گل آمیخته و برانگیزاننده احساس عزت، غرور و همدلی باشد نه آموزاننده شستن دهان با فرچه دستشویی.

هرچند عذرخواهی از یک خطای سهوی امری بسیار پسندیده و شایسته و درخور تقدیر از طرف تمامی عاملان و مرتبطان رسانه بوده است اما ای کاش زمینه ای باشد برای تفکر عمیق و هوشمندانه برای پرهیز از هرگونه عذرخواهی احتمالی در آینده. برای پرهیز از رویکرد انتقادآمیز بدون راه حل در اینجا یکی از مهمترین اصول ارتباط سالم که در تمام زندگی برای همه انسان ها امری حیاتی قلمداد می شود و می تواند مبنایی برای هرگونه برنامه ریزی مخاطب محور قرار بگیرد کلامی نورانی از حضرت علی (علیه السلام) است که فرموده اند «سخن در بند توست تا آن را نگفته باشی، و چون گفتی تو در بند آنی، پس زبانت را نگهدار چنانکه طلا و نقره خود را نگه می داری، زیرا چه بسا سخنی که نعمتی را طرد یا نعمتی را جلب کرد».

بی شک توجه به ظرافت هایی که گفته شد موجب می شود دیگر در رسانه ملی شاهد افت یک شبه چند دهه اعتبار عموفیتیله ای ها و سلب نعمت محبت مردم از آن ها نباشیم و بی دلیل هزینه هایی ازجنس امنیت ملی بردوش جامعه تحمیل نشود.