واکسن سیگار هـم آمـد!

خبرآنلاین: بسیاری از سیگاری‌ها از مضرات کشیدن سیگار آگاه هستند؛ اما در تلاش برای ترک آن موفق نمی‌شوند.

شاید تزریق تنها یک نوبت از واکسن ضداعتیاد به نیکوتین بتواند جان آنها و نسل‌های آینده را نجات بدهد.

محققان دانشکده پزشکی ویل کورنل موفق به تولید واکسنی شده‌اند که نه‌تنها می‌تواند به افراد سیگاری کمک کند اعتیاد خود را به سیگار از دست بدهند، بلکه باعث می‌شود افراد دیگر نیز تمایلی به سیگار کشیدن پیدا نکنند.

این واکسن بخشی از سلول‌های بدن فرد را به کارخانه تولید پادتنی تبدیل می‌کند که به شکل دائمی نیکوتینی را که وارد خون شده، جذب کرده و مانع از رسیدن آن به مغز و اعتیاد فرد می‌شود. تنها یک بار تزریق این واکسن اثرات بازدارنده مادام‌العمر خواهد داشت.

واکسن‌های متعددی که تا به حال با آنها برخورد داشته‌ایم، اغلب به دو روش تولید می‌شوند. یک گروه از آنها واکسن‌های فعال هستند که با انتقال یک ماده خارجی به بدن پاسخ‌های ایمنی را فعال می‌کنند. این گروه از واکسن‌ها به دلیل کوچکی مولکول نیکوتین که باعث می‌شود سیستم ایمنی توان شناسایی آنرا نداشته باشد، گزینه مناسبی برای تهیه واکسن از آن نیستند.

گروه دوم واکسن‌های غیرفعال هستند که پادتن از پیش‌آماده را به بدن فرد انتقال می‌دهند. تهیه این واکسن‌ها برای جلوگیری از اعتیاد فرد به نیکوتین پیش از این آغاز شده، اما مشکل اینجاست که در آزمون‌های بالینی چندان موفق نبوده‌اند، مصونیت آنها تنها چند هفته دوام داشته و ادامه آن مستلزم تکرار تزریق‌های گران‌قیمت است.

واکسن تازه با استفاده از تلاش‌های پیشین و بر پایه نوع سومی از واکسن‌ها تولید شده که پیش از این در درمان بیماری‌های چشمی و حتی از بین بردن تومورها در موش‌ها به کار گرفته شده‌اند. این گروه که به نام واکسن‌های ژنتیکی شناخته می‌شوند، می‌توانند اثری مادام‌العمر داشته باشند.

پژوهشگران دانشکده پزشکی ویل کورنل برای تولید واکسن ضداعتیاد به نیکوتین توالی ژنتیکی پادتن نیکوتین مهندسی ژنتیک‌ شده را به دست آورده و آنرا درون AAV یا «ویروس همراه آدنو» قرار داده‌اند که به نحوی مهندسی شده که برای بدن بی‌خطر باشد.

اطلاعات دیگری نیز به ویروس انتقال پیدا کرده که باعث می‌شود این واکسن پس از تزریق به سمت هپاتوسیت‌ها یا سلول‌های کبدی حرکت کرده و توالی ژنتیکی پادتن را به هسته این سلول‌ها اضافه کند. در نتیجه هپاتوسیت‌ها آغاز به تولید دائمی این پادتن‌ خواهند کرد و با ورود این ترکیب به خون از ادامه چرخه حرکت نیکوتین در بدن و رسیدن آن به مغز جلوگیری خواهد شد.

با اینکه این واکسن تاکنون تنها در موش‌ها مورد آزمایش قرار گرفته؛ محققان به آن بسیار امیدوارند. آزمون‌های آنها نشان می‌دهد در موش‌هایی که این واکسن را دریافت کرده‌اند، همیشه حجم قابل‌توجهی از پادتن وجود دارد و تنها مقدار اندکی از نیکوتین به مغز راه پیدا کرده است.

فعالیت مغزی این موش‌ها که پس از دریافت واکسن نیکوتین دریافت کرده‌اند، بدون تغییر مانده در حالی که گروه دیگر که تنها نیکوتین دریافت کرده‌اند، علائم واضحی از اثر آن روی مغز و سیستم قلبی‌عروقی خود نشان داده‌اند و در آنها فشار خون و تپش قلب کاهش پیدا کرده است.

رونالد جی.کریستال، استاد پزشکی ژنتیکی دانشکده پزشکی ویل کورنل و مدیر آن می‌گوید: «اگر این واکسن همان اثرات مثبتی را که روی موش‌ها دارد، روی انسان نیز داشته باشد و بی‌خطر بودن آن اثبات شود، بهترین گزینه برای سیگاری‌هایی است که قصد دارند سیگار کشیدن را کنار بگذارند. آنها پس از تزریق این واکسن اگر دوباره به سراغ سیگار بروند، دیگر احساس رضایت پیشین را نخواهند داشت و همین باعث می‌شود این عادت را برای همیشه ترک کنند».

علاوه بر این می‌توان از این واکسن مانند هر واکسن دیگری استفاده کرد و افرادی که تاکنون سیگار نکشیده‌اند را برای اطمینان از عدم اعتیاد آنها به نیکوتین در سال‌های بعد هدف گرفت. کریستال می‌گوید: «شاید روزی برسد که والدین تصمیم بگیرند این واکسن را هم به لیست واکسن‌هایی که فرزندشان دریافت می‌کند، اضافه کنند.

پیش از آن باید فواید و مضرات چنین واکسنی کاملا بررسی شود و این موضوع می‌تواند سال‌ها به طول بیانجامد». در حال حاضر اولویت محققان بررسی اثر این واکسن روی موش صحرایی، پس از آنها پستانداران و در نهایت انسان است.