سهم روابط جنسی در ابتلا به «HIV» در ایران

خبرآنلاین: نشست هفتم گفتگوی اجتماعی انجمن مددکاران اجتماعی ایران با موضوع «ایدز و مسائل اجتماعی مرتبط با آن» همزمان با روزجهانی ایدز در سازمان بهزیستی استان تهران برگزار شد.

این نشست به مناسبت روز جهانی ایدز با تلاش سازمان بهزیستی استان تهران و انجمن مددکاران اجتماعی ایران برگزار شد. همچنين توجه به رویکرد پیشگیری و کاهش آسیب، برگزاری گفتگوهای اجتماعی فارغ از مباحث سیاسی از جمله اهداف برگزاری این همایش بود.

سيدحسن موسوی چلک، رئيس انجمن مددكاران اجتماعی ايران گفت: اين نشست با همكاری انجمن مددكاری اجتماعی ايران و با هدف توجه مسئولان به برنامه ششم توسعه در بخش اجتماعی برگزار شده است که کاملا واقع بینانه و غیرسیاسی به آن نگاه می کنیم. مسائل سياستگذاری اجتماعی در حوزه كنترل و كاهش HIV، نقش سازمان های غيردولتی در پيشگيری از HIV، نقش جامعه در بازگشت افراد مبتلا به جامعه، تحليل وضعيت كشور در اين حوزه، مددكاری اجتماعی در حوزه ايدز، حمايت های اجتماعی و HIV از مباحثی است كه در اين انجمن به آن پرداخته می شود.

شناسایی۳۰ هزار نفر مبتلا به ایدز

موسوی چلک به آمار و افزایش HIV در کشور اشاره کرد و گفت: طبق آمار وزارت بهداشت حدود ٣٠ هزار افراد مبتلا شناسایی شده داریم که اگر این آمار با ضریب حداقلی ٤ بپذیریم باید بگوییم که بیش از ١٠٠ هزار نفر در ایران مبتلا به HIV هستند. آنچه نگران کننده است، متاسفانه در کشور ما این ویروس در حال گسترش است و همچنین روند افزایشی افراد مبتلا از طریق روابط جنسی غیر ایمن که طبق آمارهای اعلام شده از سال ٨٥ تا كنون روابط جنسی غیرایمن حدود ١٤ درصد مبتلایان را شامل می‌شود.

او گفت: بيش از ٦٢درصد از طريق سرنگ آلوده و تزريق به ويروس HIV آلوده شدند و در ٢ سال اخير بيش از ٢١ درصد از طريق روابط جنسی به اين ويروس مبتلا هستند. که البته این روند به معنای کاهش نگرانی از طریق مواد مخدر نیست، بلکه باید نگران هر دو روش انتقال این ویروس بود. بهترین راه مقابله با ایدز، آموزش یا در معنای عام آن پیشگیری است که آموزش یکی از راه‌های آن است و از طرف دیگر باید وسایل پیشگیری از بیماری ایدز نیز در اختیار افراد قرار بگیرد.

آموزش مستمر مهمترین راه پیشگیری از ویروس

رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران گفت: در بحث انتقال ایدز از طریق سرنگ‌های آلوده اقداماتی که در سال‌های اخیر انجام شده، باعث شده است روند رو به افزایش این نوع انتقال تا حدی کنترل شود در این زمینه باید در کنار آگاهی‌هایی که به معتادان داده می‌شود، وسایل محافظت کننده هم در اختیار آنها قرار گیرد و این کار در مراکز گذری ترک اعتیاد یا نگهداری معتادان انجام شده است.

او گفت: آموزش به موقع، صحیح و مستمر مهمترین راه پیشگیری از ابتلا به این ویروس است، اما می‌توان با تشویق به انجام آزمایش‌های داوطلبانه در این زمینه برای شناسایی افراد مبتلا اقدام کرد و نگهداری این افراد در خارج از محیط زندگی کاری اشتباه است. مبتلایان به ایدز نباید ایزوله شده و از سایرین جدا شود و در این زمینه تجربه نشان می‌دهد، اگر آگاه‌سازی اتفاق بیفتد و اگر وسایل پیشگیری در اختیار مبتلایان قرار گیرد زندگی این افراد در کنار دیگران مشکلی پیش نمی‌آورد.

روابط جنسی،‌ شایع ترین راه انتقال ویروس

در ادامه اين نشست کارشناس دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، درباره راه های انتقال ويروس HIV گفت: به طور كلی راه های انتقال ويروس اچ آی وی عبارتند از خون و فرآورده های خونی آلوده، تماس های جنسی محافظت نشده با فردآلوده، مادرآلوده به فرزند.

محسنی فر افزود: باتوجه بـه راه های انتقـال ويروس اچ آی وی، تمـام افـراد جـامعه درمعرض خطـر ابتـلا بـه ايـن عفونت هستند و اين بيماری بـه هيـچ گـروه خـاصی از افراد اختصاص ندارد، امـا بـا درنظر گـرفتن راه های انتقال بيماری به افرادی كه مصرف كننده تزريقی مواد مخدر، روابط جنسی، همسر يا شركای جنسی افراد آلوده هستند، بيش از سـايـريـن درمعـرض خـطر قرار دارند.

محسنی فر گفت: برنامه مشترک سازمان ملل برای سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ با عنوان(بیماری ایدز به سوی صفر) تدوین شده است که ایران از ١٠ سال پیش، فعالیت برای کاهش این آسیب را آغاز کرده است.

خدمات رایگان برای افراد مبتلا به HIV

این کارشناس با اشاره به کاهش ۹ درصدی آمار انتقال ایدز در ایران از طریق تزریق و افزایش حدود ۳ درصدی آمار انتقال این بیماری از مادر به جنین در چند سال اخیر گفت: در ایران شایع ترین راه انتقال ایدز در مردان ابزار تزریق و در زنان رابطه جنسی است که بیش از ۱۹۰ مرکز آموزش کاهش آسیب و مقابله با ایدز فعال است که به خدماتی همچون ارائه وسایل تزریق رایگان، وسایل محافظت جنسی، مشاوره درباره ایدز و حتی تغذیه رایگان می پردازد.

به گفته محسنی فر راه های انتقال این بیماری در حال تغییر است. یعنی در ابتدا بیشترین راه های انتقال گزارش شده از طریق خون و فرآورده های خونی بوده است درحالی که این الگو سپس به اعتیاد تزریقی و در چند سال اخیر به انتقال جنسی تغییر کرده است.

کنترل همه گیری در باشگاه مثبت

در ادامه علی نجفی مدیر مرکز پیشگیری از ایدز باشگاه های مثبت به اجرای طرحی برای کنترل همه گیری اچ آی وی اشاره کرد و گفت: مسئولان امر به این نتیجه رسیده اند که با یک تلاش همگانی در همه عرصه ها بایستی دست به دست هم دهیم تا طی مدت ۱۵ سال آینده (سال ۲۰۳۰) همه گیری ایدز تمام شود.

نجفی افزود: در اجرای این طرح بایستی به آنجا برسیم که مشکل بهداشتی واجتماعی در کشورها وجود نداشته باشد که در صورت ابتلای یک فرد به یک بیماری و عفونت این امر اتفاقی بوده و مردم از تمامی راه های انتقال و پیشگیری از بیماری ها آگاهی باشند. این امر با پیشگیری از رفتارهای پرخطر و آگاهی رسانی از ابتلا مردم به اچ آی وی که یکی از مهمترین بیماری های عفونی در سطح جهان است، محقق می شود.

او گفت: اجرای این طرح کار ساده ای نیست و باید در مرحله اول اجرای طرح ۹۰ درصد مبتلایان به این عفونت به موقع شناسایی شوند، در مرحله دوم طرح باید ۹۰ درصد افراد شناسایی شده تحت درمان قرار گیرند و در ادامه غربالگری لازم بر روی ۹۰ درصد افراد تحت درمان برای موثر بودن درمان ها انجام شود که این طرح به عنوان ۹۰-۹۰-۹۰ نامگذاری شده است.

در ادامه مجید رضازاده رئیس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی با اشاره به آخرین آمارها از سوی وزارت بهداشت،‌ گفت: در آخرین آمار اعلام شده از سوی وزارت بهداشت حدود ۳۰ هزار نفر مبتلا به ایدز در کشور شناسایی شدند که ۸۸ درصد آنها مرد و ۱۲ درصد زن هستند.

سن افراد مبتلا به ایدز، ۲۵ تا ۳۵ سال

رئیس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی با اشاره به سن مبتلایان به ایدز گفت: بحث ایدز و خطرناک بودن آن، مبتلا شدن به ایدز در مدتی طولانی بدون اینکه فرد بداند ویروس در بدنش وجود دارد و از راه‌های مختلف به دیگران منتقل کند و خودش نداند، است. بیشترین گروه سنی در مبتلایان ایدز ۲۵ تا ۳۵ سال هستند. از این تعداد ۶۶ درصد از طریق تزریق با وسائل مشترک، ۱۴ درصد از طریق رابطه جنسی و یک درصد از انتقال مادر به کودک به این بیماری مبتلا شده‌اند و بقیه نیز به صورت نامشخص بوده یعنی فرد نمی‌داند از چه طریق به این ویروس مبتلا شده‌ است. در آمار شناسایی سال ۹۳ ابتلا از طریق تزریق به ۴۳ درصد کاهش یافته است.

او گفت: اکنون نگرانی ما به تعبیری از موج چهارم شیوع ایدز است که تلفیقی از انتقال ایدز از طریق تزریق و روابط جنسی پرخطر است، کنترل انتقال بیماری ایدز از طریق رفتار جنسی پرخطر بسیار دشوار است، چراکه در مورد معتادان قابل کنترل و بین تعداد مشخصی بود، اما به دلیل اینکه روابط جنسی مسئله ای عمومی در میان همه انسان‌هاست، مانند تزریق با سرنگ مشترک محدود نیست و ممکن است پنهان بوده و حتی با روابط خارج از شرع و عرف و بیرون از خانواده انجام شود.

کاهش آسیب ها و کنترل رفتار پرخطر جنسی

رضازاده گفت: مهمترین اقدام در این زمینه آموزش است. ما معتقد نیستیم که در هر مکانی برای همه افراد این آموزش‌ها وجود داشته باشد، اما می‌توان برای هر سن و هر موقعیتی آموزشی متناسب با آن سن داشت که فرد بداند با چه خطراتی روبرو است. باید بدانیم که اگر به فرزندانمان آموزش از منابع درست ندهیم او این مورد را از منابع نادرست به دست می‌آورد.

او گفت: بهزیستی برای پیشگیری از ابتلا به ایدز در جمعیت عمومی کشور یک برنامه استراتژیک دارد که برنامه‌ای در میان تمام دستگاه‌های عضو کمیته پیشگیری از ایدز است، در این کمیته تقسیم کار شده و این استراتژی‌ها از جمله آموزش کاهش آسیب کنترل روابط پرخطر است. ماموریت بهزیستی در این کمیته گروه‌های پرخطر است، چراکه این افراد با توجه به خدمات سازمان در دسترس بهزیستی هستند.

به گفته رضازاده، آماری که از وجود ویروس ایدز در بدن خود مطلع نیستند، حدود ۲ تا ۵ برابر رقمی است که قبلا به آن اشاره شده و باید بر اساس برنامه نود، نود، نود سازمان بهداشت جهانی اقدام کرد. یعنی طی پنج سال ۹۰ درصد مبتلایان به ایدز را شناسایی کنیم، ۹۰ درصد را به درمان ببریم و ۹۰ درصد از مرگ ‌ومیر آنها جلوگیری کنیم.